Επιφυλλίδα

Η Λούκ(ν)α της μνήμης
Του Θανάση Θ. Νιάρχου

Oι αναμνήσεις είναι κάτι ανεξέλεγκτο, γι΄ αυτό και η παρηγοριά ή η οδύνη που προκαλούν μοιάζουν σαν ουρανοκατέβατες. Διαβάζοντας στα «ΝΕΑ» της 4ης Φεβρουαρίου τις δηλώσεις της υπουργού Οικονομίας Λούκας Κατσέλη πως «αν το μεγαλύτερο βάρος των μέτρων το σηκώσουν οι έχοντες και κατέχοντες όλοι θα θέλουν να συνεισφέρουν», μαζί με την ικανοποίηση ενός καίριου και δίκαιου λόγου, εμείς «οι εκδρομείς του ΄60», αναπολήσαμε ταυτόχρονα το πατρικό της σπίτι στη Νέα Σμύρνη, στην οδό Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ένα διώροφο αρχοντικό που στο ισόγειό του στέγαζε τη Δραματική Σχολή του Πέλου και της Αλέκας Κατσέλη και στον πρώτο όροφο την κατοικία αυτού του ανεπίληπτου θεατρικού ζευγαριού, του σκηνοθέτη και της ηθοποιού. Τι μαθητεία, ακόμη κι όταν δεν τους άκουγες, αλλά μόνον τους έβλεπες. «Το μάτι της Αλέκας που ισοδυναμούσε με δυο θέατρα», κατά τον προσφυή χαρακτηρισμό του Γιάννη Κοντού, και το πνευματικά αυστηρό πρόσωπο του Πέλου που εξέφραζε αυθόρμητα ότι το θέατρο είναι μια δουλειά ασκητική που δεν έχει σχέση με τη λάμψη και το σταριλίκι.

Και οι αίθουσες του ισογείου και μια εσωτερική αυλίτσα ν΄ αντιλαλούν από τις φωνές των μαθητών (ανάμεσά τους και η γνωστή παλαιοβιβλιοπώλις Τζία Νασιώτη που «έφυγε» πρόσφατα) και τη διδαχή τριών ακόμη, εκτός του Πέλου και της Αλέκας, καθηγητών που έχουν ήδη μυθικά καταχωρηθεί στο «πάνθεον» της μνήμης: του ηθοποιού Πέτρου Λοχαΐτη, του ιστορικού της λογοτεχνίας Άγγελου Φουριώτη, του σπουδαίου μεταφραστή και ποιητή Λέοντα Κουκούλα. Και στη στριφογυριστή σιδερένια σκάλα της αυλίτσας να «μετεωρίζεται» ένα κοριτσάκι, γύρω στα 12 του χρόνια, μ΄ ένα κατάλευκο φόρεμα και δυο τεράστια φωτεινά μάτια, η σημερινή υπουργός Οικονομίας. Παρατηρώντας σήμερα το σοβαρό, σχεδόν αυστηρό, της πρόσωπο, δεν αποκλείεται ν΄ αναρωτιέται και η ίδια πώς έγινε, αν και μεγαλωμένη μέσα σ΄ ένα τόσο καλλιτεχνικό κλίμα, και «ξεστράτισε» σ΄ έναν χώρο που, ακόμη και σε περιόδους «νηνεμίας» της ανθρωπότητας, είναι ένας χώρος αντικαλλιτεχνικός. Ή μήπως η επιλογή του «σκληρού» χώρου της οικονομίας έγινε επειδή, λόγω της ελευθερίας του καλλιτεχνικού κλίματος που απολάμβανε, έμοιαζε με επιλογή «απαγορευμένη». Γεγονός που σε κάνει να σκεφτείς κάποια άλλα, συνομήλικά της παιδιά, από την επαρχία συνήθως, πανικόβλητα, που ενώ «γράφονταν» σε δραματικές σχολές, για τους γονείς τους εξακολουθούσαν να φοιτούν στη Νομική ή στη Φιλοσοφική Σχολή, σπανιότερα στην Αρχιτεκτονική ή στην Ιατρική.

Έχει κάτι το αληθινά δραματικό η ιστορία των παιδιών που τις δεκαετίες του ΄50, του ΄60 και του ΄70 «μετέρχονταν» πανεπιστημιακές σχολές ενώ φοιτούσαν στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης και του Πέλου Κατσέλη, του Θεοδοσιάδη ή και του Εθνικού Θεάτρου ακόμη. Έχει κάτι το δραματικό, ανεξάρτητα αν εξελίχθηκαν σε χρήσιμους ηθοποιούς ή λαμπρούς πρωταγωνιστές, σε πετυχημένους δικηγόρους ή διαπρεπείς φιλολόγους. Τα όνειρα που ικανοποιούνται γίνονται συχνά πιο αδηφάγα και εκδικητικά σε σχέση με τα όνειρα που έμειναν ανεκπλήρωτα. Όσο κι αν ο αλησμόνητος τραγουδιστής Αλέξης Γεωργίου έλεγε πως «το ποτήρι που χρησιμοποιούσα για μικρόφωνο όταν ήμουν παιδί, το έκανα πραγματικό όταν μεγάλωσα», το σοβαρό πρόσωπο της υπουργού Οικονομίας, σε σχέση με το κοριτσάκι στη σιδερένια σκάλα της αυλής στη Μεγάλου Αλεξάνδρου, θα «ομολογεί» πάντα πως καμιά διαδρομή (όσο σπουδαία κι αν είναι) δεν μεταφράζεται σε πορεία προς την επιτυχία. Την ανύπαρκτη έτσι ή αλλιώς.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».