Περιοδικά

Για την τέχνη του Καραγκιόζη
, Του Κώστα Ρεσβάνη

Έως πού μπορεί να φθάσει η «νεωτερικότητα» του Θεάτρου Σκιών δίχως να αλλοιωθεί η ψυχή του; Πρέπει απαραιτήτως να ασχολούνται με την τρέχουσα επικαιρότητα ο Καραγκιόζης και οι άλλες φιγούρες; Έχουν γραφεί πολλά και συχνά οι αντιπαραθέσεις ήταν σκληρές. Τι έρχεται, λοιπόν, να προσθέσει το αφιέρωμα (70 σελίδες μεγάλου μεγέθους) του «Φαρφουλά» στον Καραγκιόζη; Νομίζω ότι το ενδιαφέρον του αφιερώματος έγκειται στην ταυτόχρονη παρουσίαση όλων των απόψεων και των τάσεων. Είτε με παλαιότερα κείμενα είτε με συνεντεύξεις είτε με δοκίμια νεωτέρων. Να, λ.χ., ο Γιάννης Σκαρίμπας (έπαιζε και ο ίδιος πίσω από τον μπερντέ) έγραφε το 1971: «… Ακόμα πιο απαράδεχτα (αληθινή κακοποιία) γίνονται τα πράγματα, με τις μεταμορφώσεις του Καραγκιόζη που μερικοί (προπάντων οι νεότεροι) εισήγαγαν στη σχετική θεματογραφία του κάνοντας αυτόν τον εθναπόστολο (!) καρικατούρες και κοκκοράκια- πότε… δημόσιον υπάλληλο, πότε κάου-μπόυ ή αεροπόρο!.. Είναι μια κακοτεχνία καταλυτική του δραματικού καραγκιόζικου κλαυσίγελου και αληθινή καθαίρεση του δικού μας εθνικού “ρίντι παλιάτσο!”».

Ένας σημερινός τώρα καραγκιοζοπαίχτης και θεωρητικός του Θεάτρου Σκιών, ο Γιάννης Χατζής, διατυπώνει τη δική του αγωνία:

«Σήμερα μια νέα γενιά καραγκιοζοπαιχτών προσπαθεί ν΄ ακουμπήσει στο χθες, ν΄ αφουγκραστεί το σήμερα και να ονειρευτεί το αύριο, αποδίδοντας τον Καραγκιόζη εκεί που πάντα ανήκε, στο λαό. Ν΄ αποστασιοποιηθεί από σφάλματα του παρελθόντος. Ν΄ απαντήσει με τη δουλειά της στις συκοφαντίες, ν΄ αποποιηθεί την εμπορευματοποίηση της τέχνης και τον “πολιτισμό της κονσέρβας”. Σ΄ αυτούς επαφίεται η ελπίδα, η επιβίωση και η λειτουργικότητα του ντόπιου θεάτρου σκιών. Ο Καραγκιόζης, με τεράστιο πολιτιστικό ανάστημα, μ΄ αιώνια πίστη στον άνθρωπο και τα πεπρωμένα του, μας χάρισε στιγμές αλησμόνητες και περηφάνια περίσσια. Με λόγο επίκαιρο, συχνά πέρα από την εποχή του, λόγο εναντίωσης και ρήξης, λόγο ελευθερίας και αμφισβήτησης, πάντα θα φοβάται “όλα αυτά που θα γίνονται γι΄ αυτόν χωρίς αυτόν”».

Μαζί με το τεύχος, ένα συλλεκτικό φύλλο της εφημερίδας του Πανελληνίου Σωματείου Θεάτρου Σκιών.

ΚΡΗΤΗ. Καλά νέα από το μεγάλο νησί: κυκλοφόρησε νέο- διμηνιαίο- περιοδικό «για τη ζωή στην Κρήτη», με έδρα το Ρέθυμνο και με το όνομα «Fortezza». Εκδότης Γρηγόρης Παπαδογιάννης, σύμβουλος έκδοσης Κώστας Μαλουσάρης, αρχισυντάκτης Βασίλης Βαρδάκης.

Το πρώτο τεύχος δίνει έμφαση στην πολιτιστική ζωή της Κρήτης. Υπάρχουν ακόμα αιχμηρά κείμενα για την καθημερινότητα στο Ρέθυμνο, ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις και ευφάνταστες στήλες. Στο υστερόγραφο του εκδοτικού σημειώματος ο Γρ. Παπαδογιάννης θα σημειώσει:

«Μην ψάξετε να βρείτε ποιος βρίσκεται πίσω μας (πίσω μου βρίσκεται μόνο η βιβλιοθήκη), ποιος μας βάζει να πούμε κάτι, με ποιον έχουμε σκοπό να τα βάλουμε. Αν ψάξετε για υπόγειους σκοπούς και σκοτεινά (ή φωτεινά) συμφέροντα, θα απογοητευτείτε. Σε κανέναν δεν χρωστάμε και κανείς δεν μας χρωστάει τίποτε. Με οκτώ λέξεις: Θέλουμε κάτι καλύτερο από τη ζωή μας εδώ. Αυτό είναι όλο. Εσείς δεν θέλετε;».

Να σημειώσω: Τη συνέντευξη με τον σπουδαίο- Ρεθυμνιώτησυνθέτη Νίκο Μαμαγκάκη (φωτογραφία), που μιλάει για τους πάντες και τα πάντα, και το κείμενο της Μαρίνας Λαμπράκη- Πλάκα για τον Παντελή Πρεβελάκη.

Αν μελλοντικά επαληθευτεί το υστερόγραφο που προανέφερα, το μεράκι και οι γνώσεις των συνεργατών δείχνουν πως η «Fortezza» θα έχει καλό ταξίδι.

ΚΟΖΑΝΗ. Κι από τη μια άκρη της Ελλάδας στην άλλη, με την κοζανίτικη «Παρέμβαση». Πέρα από τα σχόλια των πρώτων σελίδων- απολαυστικά, συχνότατα καυστικά, με ιδιαίτερη γραφή του διευθυντή του περιοδικού Β.Π. Καραγιάννη, να σημειώσω: 1) Το πολύ ενδιαφέρον μελέτημα του Θανάση Ε. Μαρκόπουλου για την ποίηση του Μίλτου Σαχτούρη. 2) Τις «έξυπνες και χαριτωμένες στιγμές της λογοτεχνικής συντεχνίας» που καταγράφει ο Ηλίας Κεφάλας. Το εξαιρετικό κείμενο του Σάκη Παπαδημητρίου για τον πολυτάλαντο Γάλλο Μπορίς Βιαν (1920-1959), που εκτός από τις συγγραφικές του επιδόσεις («Θα φτύσω στους τάφους σας», «Φθινόπωρο στο Πεκίνο»), σπούδασε μηχανικός και διακρίθηκε ως τρομπετίστας, κριτικός της τζαζ και τραγουδοποιός.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

Φαρφουλάς. Ζωοδόχου Πηγής 70, Αθήνα 106 83, τηλ.: 210-6458.814, e-mail: farfoulas@gmail.gr

Fortezza: Λορέντζου Μαβίλη 28β, Ρέθυμνο 741 00, τηλ. 6974 226005, e-mail: abio374@yahoo.gr

Παρέμβαση. Χ. Μούκα 1, Κοζάνη 501 00, τηλ. 24610-34691, e-mail: paremvasi@yahoo.gr