Φως σημαίνει ηθοποιός!

«Για μένα ο χρόνος είναι μία γραμμή που πηγαίνει προς το κέντρο της γης και από εκεί κατευθύνεται προς τον ουρανό. Ο χρόνος και ο χώρος κάνουν τη βασική αρχιτεκτονική των πάντων. Είναι ο τρόπος με τον οποίο παίζεις Μότσαρτ στο πιάνο. Είναι ο τρόπος που στέκεσαι πάνω στη σκηνή».

Κατά τον ρηξικέλευθο σκηνοθέτη Μπομπ Ουίλσον, ο χρόνος, ο χώρος και το φως είναι η αρχή των πάντων στα έργα του. Σε λίγες ημέρες καταφθάνει στην Αθήνα για να επιβλέψει τις λεπτομέρειες στο στήσιμο της παράστασης «Όπερα της Πεντάρας» του βερολινέζικου θεάτρου Βerliner Εnsemble. Μία υπερπαραγωγή βασισμένη στο έργο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, με μουσική Κουρτ Βάιλ, που ο Τεξανός καλλιτέχνης σκηνοθετεί, σκηνογραφεί και φωτίζει ρίχνοντας γέφυρες- όπως άλλωστε συνηθίζει- προς όλες τις τέχνες: αρχιτεκτονική, γλυπτική, ζωγραφική, όπερα, θέατρο.

«Το φως δεν είναι μία σκέψη δευτερεύουσας σημασίας. Είναι δομικό στοιχείο. Σαν να είναι ένας ηθοποιός. Επομένως, δεν είναι απλός διάκοσμος. Το φως λειτουργεί στη δουλειά μου ως μέρος ενός αρχιτεκτονικού συνόλου: μας βοηθά να ακούσουμε και να δούμε, που είναι και το πρώτο βήμα για να επικοινωνούμε. Χωρίς το φως δεν υπάρχει χώρος» εξηγούσε ο Μπομπ Ουίλσον τον τρόπο με τον οποίο κάνει γλυπτική και εγκαταστάσεις με το φως.

Όπως στην «Όπερα της Πεντάρας» που θα μεταφέρει στο «Παλλάς», δημιουργώντας ένα αφαιρετικό σκηνικό με γαλάζιο φόντο, με περιστρεφόμενους κύκλους, κάθετες και οριζόντιες ευθείες που σχηματίζουν μορφές φυλακών. Εκεί μέσα θα τοποθετήσει τους μπρεχτικούς αντιήρωες, πρόσωπα βουτηγμένα στην οικονομική κρίση του 1929 από τα οποία ο Ουίλσον θα ζητήσει να μακιγιαριστούν με τη λευκή μάσκα του κλόουν και να κινηθούν στον ήχο του χρήματος. «Η γραμμή (του χρόνου) πάντα συνεχίζεται. Δεν μπορείς να ξεκινήσεις ή να σταματήσεις κάτι. Μόνο να συνεχίσεις. Όσο ζούμε, κινούμαστε. Δεν υπάρχει στασιμότητα» λέει ο αντισυμβατικός δημιουργός που ξεκίνησε να σπουδάζει αρχιτεκτονική και ζωγραφική και στα μέσα των 60s βρέθηκε στη Νέα Υόρκη όπου εντυπωσιάστηκε από τον χορογράφο Ζορζ Μπαλανσίν και τη δουλειά του στο Νιου Γιορκ Σίτι Μπαλέ.

«Αυτό που είδα με βοήθησε να ακούσω και ό,τι άκουσα με βοήθησε να δω. Μπορώ να πω λοιπόν ότι ο χορός ήταν η πρώτη μεγάλη επίδραση για τη δουλειά μου». Η δεύτερη ήρθε το 1967. Όταν συνάντησε στον δρόμο τον δεκατριάχρονο Ρέιμοντ Άντριους. Το κωφάλαλο αγόρι που ο Ουίλσον υιοθέτησε για να μην κλειστεί σε ίδρυμα και η ζωή με τον οποίο του άνοιξε τον δρόμο προς το πρώτο του έργο: την επτάωρη παραγωγή της σιωπηλής όπερας «Deafman Glance» βασισμένη στα σχέδια, τα όνειρα και τις παρατηρήσεις του μικρού αγοριού.

ΙΝFΟ

«Όπερα της Πεντάρας» στις 14, 15, 16 και 17 Ιανουαρίου στο «Παλλάς» (Βουκουρεστίου 5, 210-3213.100).
Εισιτήρια: 70 έως 120 ευρώ.

«Οι καλλιτέχνες είναι τα ημερολόγια κάθε εποχής»

Η τρίτη σημαντική συνάντηση για τον Μπομπ Ουίλσον ήταν ο Κρίστοφερ Νόουλς, έγκλειστος σε ίδρυμα για παιδιά με εγκεφαλικές βλάβες. Από τον μονόλογο δημιούργησε τη δωδεκάωρη όπερα «Ο βίος και η εποχή του Ιωσήφ Στάλιν» και το θεατρικό «Μία επιστολή για τη βασίλισσα Βικτωρία». «Θα πρέπει λοιπόν να δουλέψουμε όλοι μαζί για να υποστηρίξουμε την τέχνη της εποχής μας, καθώς και ό,τι προϋπήρξε στο παρελθόν. Είναι ευθύνη μας» έλεγε πρόσφατα ο σκηνοθέτης στις διαλέξεις του στο Watermill Center του Λονγκ Άιλαντ. «Οι καλλιτέχνες είναι τα ημερολόγια της εποχής μας. Στα έργα τους βρίσκεται ό,τι θα απομείνει από την εποχή. Αν πάτε πίσω 5.000 χρόνια η κοινωνία θα δει αυτό που έφτιαξε ο καλλιτέχνης εκείνης της εποχής. Εκεί ανατρέχουμε. Αν λοιπόν δεν υποστηρίξουμε την τέχνη των καιρών μας, δεν θα έχουμε πολιτισμό».