Ο άπλυτος Μικελάντζελο και ο «τοξικομανής» Βαν Γκογκ

Ο Τζάκσον Πόλοκ έφτασε στο ναδίρ όταν έπεσε από το ποδήλατο ενώ προσπαθούσε να οδηγήσει με μια κάσα μπίρες υπό μάλης. Λίγο πριν είχε εισβάλει στο σαλόνι της Πέγκι Γκούγκενχαϊμ την ώρα μιας δεξίωσης και κατούρησε το μαρμάρινο τζάκι της για να την εκδικηθεί που αναγκάστηκε να κόψει ένα έργο του επειδή δεν χωρούσε στο διαμέρισμά της.

Όσο για τον Σαλβαντόρ Νταλί, εμφανίστηκε με σκάφανδρο σε διάλεξη στο Λονδίνο κρατώντας στο ένα χέρι δυο ρωσικά λυκόσκυλα και στο άλλο μια στέκα του μπιλιάρδου. Εμφάνιση σουρεαλιστική σαν τη ζωγραφική του. Μόνο που γρήγορα διαπίστωσε πως δεν μπορούσε να ανασάνει. Οι θεατές νόμιζαν πως η ασφυξία του ήταν μέρος της παρουσίασης, αλλά οι φίλοι του κατάλαβαν πως κάτι δεν πάει καλά και χρειάστηκε η επέμβαση μηχανικού για να πάρει ανάσα ο εκκεντρικός καλλιτέχνης.

Ιστορίες που συνήθως παραλείπονται στα βιβλία Ιστορίας της Τέχνης. Προκλητικές και πικάντικες που βγάζουν τα άπλυτα των καλλιτεχνών στα φόρα. Ιστορίες αληθινές από τη ζωή 35 γνωστών εικαστικών δημιουργών που συγκέντρωσε με μεράκι και έγραψε με πολύ κέφι η Αμερικανίδα δημοσιογράφος Ελίζαμπεθ Λάντεϊ. Και τις παρουσιάζει μαζί με ένα πρωτότυπο μάθημα Ιστορίας της Τέχνης στο βιβλίο της «Η μυστική ζωή των μεγάλων ζωγράφων» (Εκδ. Αιώρα, σελ. 288).

«Ένα είναι βέβαιο: δεν θα ξανδείτε την τέχνη με τον ίδιο τρόπο», όπως επισημαίνει και η συγγραφέας. «Μπορεί κάποιος που ζωγραφίζει τέλεια να είναι γαϊδαρος. Τελικά ίσως θα πρέπει να χαιρόμαστε που οι περισσότεροι καλλιτέχνες δεν πέθαναν από ανία, αλλά πολλοί έζησαν στα όρια του χάους, εκεί που γεννιέται η μεγάλη τέχνη».

Βρωμιά και αποχή από το σεξ
Βρωμιά και αποχή από το σεξ ήταν κατά τον Μιχαήλ Άγγελο τα ελιξίρια της μακροζωίας και της καλής υγείας. Το γεγονός ότι δεν πλενόταν ποτέ έγινε αιτία να τον εγκαταλείψουν πολλοί βοηθοί του όταν ζωγράφιζε την Καπέλα Σιξτίνα, καθώς μύριζε πολύ άσχημα. Δεν αποκλείεται, δε, να μην είδε ποτέ γυμνή γυναίκα. Ουδέποτε παντρεύτηκε και οι σχέσεις του με γυναίκες ήταν πλατωνικές. Οι σχέσεις του με άντρες επιδέχονται διάφορες ερμηνείες και προς το τέλος της ζωής του είχε στενούς δεσμούς με τουλάχιστον δύο πολύ νεώτερούς του. Συχνά πρότεινε την εγκράτεια που, όπως πίστευε επιμήκυνε τη ζωή. Δεδομένου ότι πέθανε λίγο πριν κλείσει τα 89, ίσως και να είχε δίκιο. Στη δουλειά δεν σήκωνε γκρίνιες. Μάλιστα όταν τον κατηγόρησαν πως τα αγάλματα δύο εξαδέλφων Μεδίκων που έφτιαξε για τον τάφο τους δεν έμοιαζαν στους νεκρούς εκείνος απάντησε «σε χίλια χρόνια κανείς δεν θα ξέρει τα πρόσωπά τους».

Μονομαχία απειρίας
Προκάλεσε τα παρισινά ήθη του 19ου αιώνα ζωγραφίζοντας την Ολυμπία- μια γυμνή πόρνη πολυτελείας. Και ενώ ο Έντουαρ Μανέ είχε συνηθίσει τις κακές κριτικές, έγινε έξω φρενών από ένα επιθετικό κείμενο του παλιού του φίλου Εντμόν Ντιραντί στα 1870. Μόλις τον αντίκρισε τον χαστούκισε και τον προκάλεσε σε μονομαχία. Οι δυο άνδρες επέλεξαν να μονομαχήσουν στο δάσος του Σεν Ζερμέν, μολονότι δεν είχαν την παραμικρή εμπειρία. Ρίχτηκαν ο ένας στον άλλο με τόσο πάθος και παντελή έλλειψη δεξιοτεχνίας που τα σπαθιά τους λύγισαν. Ο Ντιραντί πληγώθηκε ελαφρά στο στήθος και η μονομαχία έληξε με φιλική χειραψία. «Θα τον σκότωνα αν το σπαθί μου ήταν ίσιο», διέδιδε μετά ο Ντιραντί.

Κουνιούνται τα μήλα;

Κάποτε ο Σεζάν ζωγράφιζε στον Σηκουάνα όταν ένας περαστικός κοντοστάθηκε.

Είδε τα έντονα χρώματα και τις αδρές γραμμές, τον θεώρησε άπειρο και του είπε ευγενικά «Ζωγραφίζετε!». «Ναι, αλλά λίγο», είπε ο Σεζάν. «Το βλέπω», απάντησε ο περαστικός και πήρε το πινέλο μετριάζοντας τα έντονα χρώματα και τις πυκνές γραμμές του Σεζάν. Μόλις τελείωσε, ο Σεζάν πήρε τη σπάτουλα, έξυσε όλα όσα είχε προσθέσει ο περαστικός, έριξε μια τρομερή πορδή και στρεφόμενος στον κύριο τού είπε: «Τι ανακούφιση!». Ο ζωγράφος που πίστευε πως δεν καταλαβαίνει τον κόσμο, ούτε ο κόσμος εκείνον, απεχθανόταν να τον αγγίζουν. Δεν αντάλλασσε χειραψίες και όσο μεγάλωνε, μεγάλωνε και η φοβία του. Προτιμούσε τις νεκρές φύσεις από τους ανθρώπους, επειδή ήθελε τα μοντέλα του ακίνητα και αμίλητα για ώρες. Κάποτε έβαλε μια καρέκλα κουζίνας πάνω σε ένα κιβώτιο και ζήτησε από τον έμπορο τέχνης Αμπρόζ Βογιάρ να ποζάρει από τις 8 το πρωί ώς τις 11 το βράδυ χωρίς διάλειμμα. Ο Βογιάρ αποκοιμήθηκε, έχασε την ισορροπία του και σωριάστηκε. Και ο Σεζάν, έξαλλος, του φώναξε: «Κουνιούνται τα μήλα;».

Ποιήματα στο φέρετρο
«Το να είσαι καλλιτέχνης είναι το ίδιο με το να είσαι πόρνη, στο βαθμό που εξαρτάσαι από τα γούστα και τις επιθυμίες κάποιων», έλεγε ο δημιουργός της διάσημης Πεσεφόνης, ο Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι, που δεν αποφάσιζε να παντρευτεί την αγαπημένη του Λίζι Σιντάλ, μια καλλονή κατώτερης κοινωνικής τάξης που έπασχε από φυματίωση. Επτά χρόνια μετά την παντρεύτηκε τελικά, αλλά η ζωή της δίπλα στον ζωγράφο ήταν δύσκολη γι΄ αυτό και παρόλο που ο θάνατός της θεωρήθηκε ατύχημα, υπήρξαν φήμες που έλεγαν πως αυτοκτόνησε με υπερβολική δόση λάβδανου. Συντετριμμένος ο Ροσέτι κατηγόρησε τον εαυτό του ότι είχε απορροφηθεί στην τέχνη του (ζωγραφική και ποίηση) και έβαλε όλα τα ποίηματά του στο φέρετρό της. Μόλις το πένθος υποχώρησε όμως-επτά χρόνια μετά- ζήτησε άδεια εκταφής και αφού ξεμπέρδεψε από τα μαλλιά της νεκρής τα ποιήματα, τα εξέδωσε.

Μοντέλο από τον τάφο
Ο πρωτοπόρος της φωτοσκίασης Καραβάτζιο για να ζωγραφίσει την «Ανάσταση του Λαζάρου», παρήγγειλε να ξεθάψουν κάποιον φρεσκοπεθαμένο- για να απεικονίσει την ανάσταση τρεις μέρες μετά τον θάνατοκαι πλήρωσε δύο εργάτες να ποζάρουν κρατώντας τη σορό. Εκείνοι δεν άντεξαν την μπόχα και το άφησαν κάτω. Ο Καραβάτζιο τότε έβγαλε στιλέτο, οπότε οι εργάτες ξανάπιασαν δουλειά…

Μονίμως έγκυος…
Υπάρχει εξήγηση που πολλές γυναίκες στα έργα του Βερμέερ μοιάζουν εγκυμονούσες. Εικάζεται ότι χρησιμοποιούσε τη σύζυγό του ως μοντέλο, η οποία και είχε μείνει 15 φορές έγκυος σε 20 χρόνια και δυσκολευόταν να τη βρει σε στιγμή που δεν κυοφορούσε Η Αφροδίτη, ένα τέρας!
Έμεινε στην Ιστορία ως Μποτιτσέλι από το παρατσούκλι του αδελφού του, Μποτιτσέλο, που σημαίνει βαρελάκικαι το πραγματικό του όνομα ήταν Αλεσάντρο ντι Μαριάνο Φιλιπέπι. Έγινε διάσημος από τη «Γέννηση της Αφροδίτης», που στην πραγματικότητα είναι ένα «τέρας», χωρίς ωμοπλάτες και στέρνο. Το αριστερό χέρι κρέμεται παράξενα στο πλευρό της. Τα στήθη της είναι ολοστρόγγυλα και πολύ μικρά για το σώμα της. Ο κορμός πολύ μακρύς. Ο αφαλός βρίσκεται πιο ψηλά από την κοιλιά, ενώ όλο το βάρος της πέφτει στο αριστερό ισχίο και είναι απορίας άξιο το πώς στέκει στο όστρακο.

Έτρωγε τις μπογιές!
Μπορεί να είναι γνωστό ότι ο Βίνσεν Βαν Γκογκ έκοψε τον λοβό του αυτιού του (και όχι ολόκληρο), αλλά πόσοι γνωρίζουν ότι έτρωγε-τοξικές;μπογιές κατευθείαν από το σωληνάριο, γεγονός που συνέβαλε στην κακή του υγεία καθώς το πράσινο χρώμα ήταν τόσο τοξικό (υψηλή περιεκτικότητα σε χαλκό και αρσενικό) ώστε να χρησιμοποιείται ως ποντικοφάρμακο.

Νύχτα με το ζόρι.
Λάθος είναι ο τίτλος «Νυχτερινή περίπολος» για το πιο διάσημο έργο του Ρέμπραντ. Οι πολιτιφύλακες δεν έβγαιναν νύχτα. Στον καιρό του ο πίνακας ήταν γνωστός υπό τον τίτλο «Το τάγμα του λοχαγού Φρανς Μπάνινγκ Κοκ». Άλλαξε όμως στην πορεία επειδή το βερνίκι και η σκόνη «σκοτείνιασαν» τα χρώματα του πίνακα και οι θεατές πίστεψαν ότι η σκηνή συνέβαινε νύχτα, οπότε και τροποποιήθηκε ο τίτλος.

Στη φυλακή για τη «Μόνα Λίζα»
Μπορεί ο Πικάσο να ζούσε ανάμεσα σε σωρούς από χαρτιά, άδεια μπουκάλια, κομμάτια ψωμιού, σκυλιά, γατιά, ποντίκια, ακόμη κι έναν πίθηκο, αλλά τίποτα δεν προμήνυε πως θα βρεθεί στην φυλακή ως ύποπτος για την κλοπή της «Μόνα Λίζα». Η ιστορία έχει ως εξής: Ο φίλος του Πικάσο, ποιητής Γκιγιόμ Απολινέρ έπιασε φιλίες με τον Βέλγο Ζερί Πιερέ που διήγε έκλυτο βίο. Το 1907 ο Πιερέ βγαίνει από το Λούβρο με δυο πέτρινα αγαλματάκια κάτω από το παλτό του και τα χαρίζει στον Απολινέρ, που τα δείχνει στον Πικάσο. Μετά την κλοπή και της «Μόνα Λίζα», ο Βέλγος πηγαίνει σε μια εφημερίδα με ένα ακόμη κλεμμένο έργο από το Λούβρο για να δείξει την ελλιπή φύλαξη. Η αστυνομία τον ανακρίνει και ο Πικάσο με τον Απολινέρ βρίσκονται στη φυλακή ως ύποπτοι για την κλοπή της «Μόνα Λίζα». Ομολόγησαν τα πάντα και τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι με τον όρο να επιστρέψουν τα κλεμμένα!