“Ζούγκλα” η αγορά εργασίας

Η ανασφάλιστη εργασία και η εργασιακή ανασφάλεια ”σημαδεύουν΄΄ σήμερα την
αγορά εργασίας που θυμίζει ζούγκλα με μισθούς πείνας, ευέλικτες μορφές
απασχόλησης, περικοπές εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων. Εκτός απο
τις κατάφωρες παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας(ρεπο, άδειες, υπερωρίες
κα) η οικονομική κρίση οδηγούν νέους και ανέργους σε ”συμβιβασμό”για μια
φθηνή θέση εργασίας. Ειναι χαρακτηριστικό οτι σημερα οι «ευέλικτα
απασχολούμενοι» ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο. Με βάση την καταγραφή που έχει
γίνει με πρωτοβουλία ομάδας πανεπιστημιακών καθηγητών (ανάμεσά του οι Σ.
Ρομπόλης, Α. Δεδουσόπουλος, Κ. Δημουλάς, Ι. Κουζής, Ι. Μηλιός, Ν. Πετραλιάς,
Δ. Τραυλός – Τζανετάτος κ.ά.) οι:

-350.000 είναι οι προσωρινά απασχολούμενοι.

-270.000 εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης.

-30.000 «ενοικιάζονται», μέσω των γραφείων διαμεσολάβησης, για να εργαστούν.

-70.000 είναι σε καθεστώς εργολαβίας.

-30.000 απασχολούνται με τα προγράμματα Stage (χωρίς ασφάλιση και με χαμηλό
μισθό).

-270.000 είναι οι εργαζόμενοι με «μπλοκάκι».

Εξάλλου θα πρέπει να τονιστεί οτι η ελληνική αγορά εργασίας παρουσιάζει τον
υψηλότερο βαθμό παράνομης ευελιξίας στην Ένωση. Σύμφωνα με τις ετήσιες
εκθέσεις του ΣΕΠΕ(επιθεωρητές εργασίας) το ποσοστό ανασφάλιστων που
απασχολούνται στην Ελλάδα υπολογίζεται σε 20%-22% (7 στους 10 είναι
Έλληνες). Παράλληλα παρατηρείται εκτεταμένη παραβίαση των εργασιακών
δικαιωμάτων σε όλο το φάσμα της εργατικής νομοθεσίας (ύψος μισθού, καταβολή
δεδουλευμένων, ωράρια, πληρωμή υπερωριών, χορήγηση αδειών, υγιεινή ασφάλεια
κλπ). Ο μικρός αριθμός επιθεωρητών εργασίας (400 επιθεωρητές για περίπου
900.000επιχειρήσεις) οι περιορισμένοι έλεγχοι, οι περιορισμένες αρμοδιότητές
τους, οι μικρές σχετικά ποινές και κυρώσεις, η έλλειψη ουσιαστικής
συνεργασίας και συντονισμού τωνμηχανισμών ελέγχου (ΣΕΠΕ, ΙΚΑ, ΔΟΥ), η
ανασφάλεια και ο φόβος των εργαζομένων να καταγγείλουν τις αυθαιρεσίες της
εργοδοσίας, η χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασίαπροσφυγής στη δικαιοσύνη
(υποθέσεις που εκκρεμούν 3 και 5 χρόνια) συνιστούν παράγοντες ανάπτυξης και
διαιώνισης του προβλήματος.

Απο την πλευρά της η κυβέρνηση προωθεί την εντατικοποίηση των ελέγχων για
τον εντοπισμό της αδήλωτης – ανασφάλιστης εργασίας μέσα στο πρώτο τρίμηνο
του 2010 καθώς και νέο θεσμικό πλαίσιο έως τον Φεβρουάριο για τις ευέλικτες
εργασιακές σχέσεις με την παροχή περισσότερων εγγυήσεων (εργασιακών και
ασφαλιστικών).

Τα μέτρα που σχεδιάζονται απο το υπουργειο Εργασιας αλλα απέχουν από τις
πρόσθετες εγγυήσεις τις οποίες ζητεί η ΓΣΕΕ έχουν ως εξής:

1. Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας καθορίζεται με επιχειρησιακές συμβάσεις
ή συμφωνίες του εργοδότη και του συμβουλίου εργαζομένων ή των ενώσεων
προσώπων (για να συσταθούν αρκούν 5 εργαζόμενοι, εφόσον η επιχείρηση
απασχολεί τουλάχιστον 20). Σε επιχειρήσεις που δεν υπάρχουν συνδικάτα ή
απασχολούν λιγότερους από 20, η συμφωνία γίνεται μεταξύ του εργοδότη και του
αντίστοιχου κλαδικού σωματείου. Οι διατάξεις εφαρμόζονται αναλόγως και στις
εποχικές επιχειρήσεις και στους εργαζομένους με σύμβαση εργασίας διάρκειας
μικρότερης του ενός έτους.

2. Η μεταξύ εργοδότη και απασχολούμενου συμφωνία για παροχή υπηρεσιών ή
έργου, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, ιδίως στις περιπτώσεις αμοιβής κατά
μονάδα εργασίας (φασόν), τηλεργασίας, κατ’ οίκον απασχόλησης, τεκμαίρεται
ότι υποκρύπτει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, εφόσον η εργασία παρέχεται
αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στον ίδιο εργοδότη για 3 συνεχείς μήνες. Η
συμφωνία καταρτίζεται εγγράφως και γνωστοποιείται μέσα σε 8 ημέρες στην
επιθεώρηση εργασίας, διαφορετικά τεκμαίρεται ότι καλύπτει σχέση εργασίας με
πλήρη απασχόληση.

3. Σε περίπτωση μη τήρησης του έγγραφου τύπου, η σύμβαση μερικής απασχόλησης
θεωρείται σύμβαση πλήρους απασχόλησης. Οι αποδοχές των μερικώς
απασχολουμένων δεν μπορεί να είναι κατώτερες από αυτές που προβλέπονται από
τις διατάξεις για τους απασχολούμενους κατά το κανονικό ωράριο για την ίδια
εργασία και αντιστοιχούν στις ώρες εργασίας της μερικής απασχόλησης. Εφόσον
το ωράριο απασχόλησης είναι μικρότερο των 4 ωρών ημερησίως, οι αποδοχές των
μερικώς απασχολουμένων προσαυξάνονται κατά 7,5% ή 10% αν συμφωνηθεί.

4. Η παραχώρηση (ενοικίαση) μισθωτού σε έμμεσο εργοδότη επιτρέπεται μόνο για
συγκεκριμένους λόγους που δικαιολογούνται από έκτακτες, προσωρινές και
εποχικές ανάγκες. Σε περίπτωση συνέχισης της απασχόλησης μετά τη λήξη της
διάρκειάς της και τυχόν ανανέωσής της με σύναψη νέας σύμβασης εργασίας,
χωρίς να μεσολαβεί διάστημα 45 (ημερολογιακών) ημερών, τεκμαίρεται ότι με
αυτή επιδιώκεται η κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών με συνέπεια τη
μετατροπή της σύμβασης εργασίας σε σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου.

5. Αντί καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, η επιχείρηση που έχει περιορισμό
στη δραστηριότητά της μπορεί να επιβάλει σύστημα εκ περιτροπής απασχόλησης
έως 6 μηνών μόνον αν προηγουμένως προβεί σε διαβούλευση με τους νόμιμους
εκπροσώπους των εργαζομένων.

Απο την πλευρά τους τα αιτήματα τα οποία έχουν αποφασίσει να θέσουν στο
τραπέζι του διαλόγου τα συνδικάτα, προσκαλώντας τόσο τις εργοδοτικές
οργανώσεις όσο και την κυβέρνηση να απαντήσουν, κινούνται σε τέσσερις
βασικούς άξονες:

1. Για την προστασία της εργασίας ζητούνται:

-Κατάργηση του φαινομένου συνύπαρξης προσωπικού με σχέσεις δημοσίου και
ιδιωτικού δικαίου στον ίδιο εργασιακό χώρο, των διαφοροποιήσεων ανάμεσα σε
νεοπροσλαμβανόμενους και στο υφιστάμενο προσωπικό, και την καθιέρωση
αξιοκρατικού πλαισίου λειτουργίας στο δημόσιο τομέα με καταπολέμηση των
πελατειακών σχέσεων σε όλο το φάσμα της ιεραρχικής δομής και λειτουργίας των
υπηρεσιών.

-Επαναπροσδιορισμός της έννοιας της εξαρτημένης σχέσης εργασίας με κριτήρια
την αποκλειστικότητα της απασχόλησης υπέρ συγκεκριμένου εργοδότη, το κύριο
εισόδημα κ.α.

-Αιτιολογία του έκτακτου χαρακτήρα της προσωρινής απασχόλησης, μετατροπή των
συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε αορίστου εφόσον από τη φύση τους δεν αφορούν
σε προσωρινή εργασία αλλά καλύπτουν πάγιες ανάγκες.

-Ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου της εργατικής νομοθεσίας με σύγχρονες
τεχνικές και ηλεκτρονικές μεθόδους και σε συνεργασία με τους άλλους
μηχανισμούς ελέγχου (ΙΚΑ, ΟΑΕΔ, ΔΟΥ, υπουργείο Εσωτερικών για τις άδειες
αλλοδαπών) και αυστηριοποίηση των επιβαλλόμενων ποινών.

-Κατάργηση του νόμου για τις ευέλικτες διευθετήσεις του ωραρίου εργασίας, τη
μείωση του κόστους της υπερεργασίας και των υπερωριών, και τη μείωση στις 38
ώρες του συμβατικού εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας.

-Αιτιολόγηση των απολύσεων για όλες τις συμβάσεις αορίστου χρόνου στον
ιδιωτικό τομέα.

-Αναγνώριση του δικαιώματος στην αποζημίωση για κάθε μορφή καταγγελίας
συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένης και της οικειοθελούς αποχώρησης του
εργαζόμενου.

-Αρση της διάκρισης στην αποζημίωση απόλυσης μεταξύ εργατών και υπαλλήλων
και εξομοίωση με τους όρους των υπαλλήλων.

-Επέκταση του θεσμού των ομαδικών απολύσεων για τις επιχειρήσεις άνω των
πέντε εργαζομένων λόγω κυριαρχίας των μικρών επιχειρήσεων στην ελληνική
οικονομία.

-Επιβολή «φόρου απολύσεων» στις επιχειρήσεις που μετεγκαθίστανται σε άλλες
χώρες για την αναζήτηση χαμηλότερου κόστους εργασίας, αλλά με την απόφασή
τους προκαλούν κοινωνικό κόστος. Επιβολή αντίστοιχου φόρου και στις
περιπτώσεις απολύσεων που ακολουθούν τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις.

2. Για τον περιορισμό των «ευέλικτων» μορφών εργασίας τίθενται κατά
προτεραιότητα τα αιτήματα:

-Να θεσπιστεί ανώτατο ποσοστό ευέλικτης εργασίας, ανά επιχείρηση, στο 15%,
με στόχο την αποτροπή της καταχρηστικής επιβολής της σε βάρος της πλήρους
και σταθερής απασχόλησης.

-Να οριστεί κατώτατο όριο εργάσιμου χρόνου για τους μερικώς απασχολούμενους
στις 20 ώρες την εβδομάδα, προσαυξημένο ωρομίσθιο κατά 25% για την παροχή
μιας στοιχειώδους αμοιβής από την εργασία τους, όπως και για την υπερωριακή
απασχόλησή τους.

-Να προβλεφθεί η αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης υπέρ του «ενοικιαζόμενου»
εργαζόμενου ανάμεσα στο καθεστώς του άμεσου και του έμμεσου εργοδότη και της
ίσης μεταχείρισης ανάμεσα στο μόνιμο και ενοικιαζόμενο προσωπικό του έμμεσου
εργοδότη. Απαγόρευση του φαινομένου του αυτοδανεισμού με τη χρήση του ίδιου
προσωπικού από τον έμμεσο εργοδότη και την αλλαγή άμεσων εργοδοτών.

-Να ισχύει η αρχή της ίσης μεταχείρισης απέναντι στο προσωπικό των εργολάβων
με βάση τις κλαδικές και επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας που
αφορούν στις ίδιες ειδικότητες.

3. Για την αποτελεσματικότερη στήριξη των ανέργων ζητείται η καταβολή του
επιδόματος ανεργίας να γίνεται χωρίς περιορισμούς ως προς το χρόνο
απασχόλησης πριν από την απόλυση, η αύξηση του επιδόματος στο 80% του
κατώτατου μισθού, η καταβολή επιδόματος και σε περίπτωση παραίτησης, καθώς
και η επέκταση του επιδόματος για κάλυψη των μακροχρόνια ανέργων (πέντε
χρόνια).

4. Για την ενίσχυση της συλλογικής εκπροσώπησης και διαπραγμάτευσης να
καθιερωθούν μορφές εκπροσώπησης των εργαζομένων στις επιχειρήσεις άνω των 5
εργαζομένων, στις επιχειρήσεις που δεν υπάρχει συλλογική εκπροσώπηση και
απασχολούν περισσότερους από 5 εργαζόμενους και να αναγνωριστούν οι θεσμοί
των συμβουλίων των εργαζομένων και της συνδικαλιστικής εκπροσώπησής τους σε
επίπεδο ομίλων επιχειρήσεων, όπως και σε ενιαίους γεωγραφικούς χώρους
σύνθετης πολυκλαδικής και οικονομικής δραστηριότητας (π.χ. αεροδρόμια,
πολυχώροι εμπορικών δραστηριοτήτων)..