Φαινόμενα

Ζει στην ντροπή της παρανομίας
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Γιορτές και πανηγύρια για την τηλεόραση, επειδή κλείνει 20 χρόνια λειτουργίας (η εμπορική). Καλή η νοσταλγία, αλλά δεν έχουμε και τα καλύτερα να θυμηθούμε!

Αλήθεια, τι ακριβώς γιορτάζουμε; Διότι αναζητούμε πραγματικούς λόγους, και εκτός από το ότι η τηλεόραση σκηνοθετεί ένα event με επίκεντρο τον εαυτό της και εκτός από τη νοσταλγία που ξυπνά στο φιλοθέαμον η ανάμνηση του εαυτού του πριν από δύο δεκαετίες πραγματικό λόγο για γιορτές δεν βλέπουμε. Αντιθέτως είναι ίσως η πιο κρίσιμη στιγμή της ελληνικής τηλεόρασης.

Γιατί μπορεί να παριστάνει την αποκατεστημένη, ευτυχή 20χρονη κορασίδα, πλην όμως ζει μέσα στην ντροπή της παρανομίας. Ακόμη δεν έχει εφαρμοστεί ο νόμος για τη λειτουργία της- αν εφαρμοζόταν πλήρως, τα μισά και παραπάνω κανάλια θα έκλειναν- και επίσημες άδειες δεν υπάρχουν. Μια πικρή υπόθεση με χειρότερο αποτέλεσμα τη χαμηλή ποιότητα του παραγόμενου τηλεοπτικού προϊόντος. Ο άναρχος ανταγωνισμός αποδείχθηκε πάρα πολύ ακριβός για να συντηρούνται σε μια τόσο μικρή αγορά, των 9-10 εκατομμυρίων κατοίκων, τόσα πολλά κανάλια. Αποτέλεσμα, το γνωρίζουμε όλοι, το βλέπουμε, η διαρκής πτώση και κατάπτωση της τηλεοπτικής ποιότητας.

Ακόμη χειρότερη γίνεται η κατάσταση λόγω της απουσίας μιας ισχυρής δημόσιας τηλεόρασης, μιας ΕΡΤ που να μπορεί να δίνει το μέτρο, να ανεβάζει τον πήχυ της αισθητικής και να μην αποτελεί κάτι σαν τηλεοπτικό μαυσωλείο του εγχώριου δήθεν πολιτισμού. Ρόλο που δεν μπορεί να επιτελέσει ένας υδροκέφαλος οργανισμός, άντρο κομματικών εξυπηρετήσεων, με χιλιάδες εργαζομένους και περισσότερα κανάλια από όσα θα μπορούσαν να λειτουργούν υγιώς σε μια μικρή αγορά σαν την ελληνική. Για παράδειγμα, η γαλλική αγορά, δέκα φορές μεγαλύτερη σε μέγεθος, έχει δυο κρατικά κανάλια, ένα με ποικίλο πρόγραμμα και ένα για την περιφέρεια. Όχι ότι γλίτωσε τις ισχυρότατες αναταράξεις, πότε με τον πρόεδρο της δημόσιας τηλεόρασης να καταγγέλλεται για τις στενές σχέσεις με τον Μιτεράν (τότε) και πότε με την πώληση του ενός κρατικού καναλιού, της ΤF1 σε μεγαλοεργολάβο (τον Μπουίγκ). Πάντως κρατήθηκαν ισορροπίες μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής τηλεόρασης, καθώς και τα εμπορικά κανάλια είναι ελάχιστα (συγκριτικώς με τα δικά μας). Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν μπορεί να συρρικνωθεί η δημόσια τηλεόραση χωρίς να ακολουθήσει το ανάλογο νοικοκύρεμα και στην ιδιωτική. Μπροστά σε αυτόν τον κρισιμότατο γρίφο πάντως γιορτάζουμε τα τηλεεικοσάχρονά μας. Και αν δεν ήταν ο Γιώργος Καπουτζίδης να περάσει τρία χέρια φρεσκάρισμα με εκείνο το ιδιαίτερο χιούμορ του που συνδυάζει τη νοσταλγική τρυφερότητα με τον αυτοσαρκασμό το «οικοδόμημα» της τηλεοπτικής παραγωγής, δύσκολα θα απολαμβάναμε οποιοδήποτε αφιέρωμα «στα παλιά». Μπορεί σειρές όπως οι «Απαράδεκτοι», «Οι τρεις χάριτες» ή το «Παρά πέντε» και ακόμη το «Λόγω τιμής» ή το «Κλείσε τα μάτια» να άφησαν εποχή, αλλά σε αυτά τα χρόνια είδαμε επίσης τα σπαγγέτι σόου της Κορομηλά, που φυσικά μπροστά στον εξευτελισμό των ριάλιτι τάλεντ σόου αποτέλεσαν την «εποχή της αθωότητας», αλλά αυτά καθιέρωσαν την πανηγυρτζίδικη αισθητική της παγιέτας και της χαζοκουβέντας. Άλλο αν διάφοροι νοσταλγοί του παρελθόντος αποθεώνουν εκείνη την τηλεόραση σαν πρωτότυπη και άλλες τέτοιες μπούρδες. Αντιγραφή ήταν από ιταλικά σόου και απόδειξη ότι ήταν φούσκα αποτελεί το γεγονός ότι δεν άφησε τίποτε. Ούτε καν τη Ρούλα Κορομηλά. Απέδειξε ότι γνωρίζει μόνο μια τηλεόραση, αυτή που υπηρέτησε. Και μπορεί να έχει πείρα τηλεοπτική, δεν έχει όμως τη γνώση να την αξιοποιήσει σε ένα είδος τηλεόρασης που να μην είναι ξεπερασμένο και να το χρειάζεται η εποχή. Πικρή η αλήθεια.


Οι ίδιοι αναπαράγουν τα ίδια λάθη

Πλήθος υπερεκτιμημένων παρέλασε από τη μικρή οθόνη που δεν έμαθε παρά ένα μόνο είδος τηλεόρασης και τους είναι αδύνατον να εξελιχθούν, να ελιχθούν, να αντιληφθούν τις αλλαγές των εποχών και να «ακούσουν» τα πραγματικά μηνύματα της κοινωνίας. Δυστυχώς, η απουσία μιας νομοθεσίας που να εξασφαλίζει ασφάλεια στις τηλεοπτικές επιχειρήσεις είχε ως αποτέλεσμα να μη μπορούν και εκείνες να οργανώσουν καν το μέλλον τους.

Βρέθηκαν μια χούφτα άνθρωποι να είναι γαντζωμένοι από το γυαλί. Κανένας έλεγχος. Κανένα μέτρο σύγκρισης. Καμιά γνώση. Οι ίδιοι αναπαράγουν τα ίδια λάθη.

Και μπορεί η τραγωδία της υπόθεσης Σορίν Ματέι να κουκουλώθηκε βιαστικά ως προς το σκέλος της τηλεοπτικής ευθύνης- άλλωστε υπήρχε σαφώς και πολιτική που επέτρεψε και διευκόλυνε τις τηλεοπτικές ακρότητες- αλλά η λατρεία, για παράδειγμα, της ανεξέλεγκτης απευθείας μετάδοσης, μετέτρεψε ουκ ολίγες φορές το έθνος των τηλεθεατών σε κανίβαλους (με την υπόθεση Άλεξ, το πιο πρόσφατο και πιο θλιβερό παράδειγμα).

Να γιορτάσουμε. Σε αφασία να μην πέσουμε. Γιατί οι εποχές απαιτούν αποφάσεις. Και για την τηλεόραση τις σπουδαιότερες.