Ανθρωπογεωγραφία

Ιστορία των εντύπων, ιστορία των ανθρώπων. Μέσα στις σελίδες, όλοι εκείνοι που στελέχωσαν τους μηχανισμούς των εντύπων, που ενεπλάκησαν με τις μικρές προσωπικές τους περιπέτειες, αλλά και την κομματική και ιδεολογική τους περιουσία στην έκδοσή τους. Μαχητές του εμφυλίου, παλιοί Λαμπράκηδες, νεαροί φοιτητές του εξωτερικού, στελέχη της Δεξιάς και του Κέντρου, δημοσιογράφοι, ένθερμοι φιλέλληνες, λάτρεις των διεθνών επαναστατικών κινημάτων στελέχωσαν τα έντυπα του αντιδικτατορικού αγώνα, συγκροτώντας ένα τεράστιο δίκτυο που σήμερα προσπαθούμε να ανασυστήσουμε.

Ποια ήταν τα πρόσωπα- κάποτε τα ίδια- που κρύβονταν πίσω από τους πολυάριθμους τίτλους, που διαδήλωναν στους δρόμους του Παρισιού, της Ουάσιγκτον, του Βερολίνου, που καταγράφονταν στις εκθέσεις των χουντικών προξενείων; Μας λείπει μια ανθρωπογεωγραφία του αντιστασιακού χώρου.

Οι συλλογές των ΑΣΚΙ, της ΕΔΙΑ, του ΕΛΙΑ, της ΕΜΙΑΝ, των αρχείων και των φορέων, όπου τα τελευταία χρόνια αποτίθενται φύλλα των αντιδικτατορικών εντύπων, σκιαγραφούν σε μεγάλο βαθμό το εκδοτικό φαινόμενο. Η έκθεση της Θεσσαλονίκης- η πρώτη συστηματική έκθεση για το θέμα, η οποία φιλοξενεί περισσότερα από 110 σπάνια έντυπα του αντιδικτατορικού αγώνα, πλαισιωμένα με άλλα αρχειακά τεκμήρια (17/11- 29/12/2009, Μοργκεντάου 1 και Νίκης)- αποτελεί μια πρώτη περιήγηση στην ιστορία του αντιδικτατορικού Τύπου. Μια περιήγηση στις κακοτυπωμένες σελίδες, που ακόμη και σήμερα κρατούν τα πολλαπλά τσακίσματα για να χωρούν στην τσέπη του παλτού, διατηρούν στο φτηνό χαρτί τους τα αποτυπώματα των ιδρωμένων χεριών που τα τύπωσαν, τα μοίρασαν, τα άγγιξαν, μοναδικό αντίδοτο στην τυραννία και σε όσους την υπερασπίστηκαν ή σιώπησαν στην επιβολή της.

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης διδάσκει Νεοελληνική Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.