ΔΥΟ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Το ζητούμενο είναι βεβαίως πόσο γρήγορη και πόσο σταθερή θα είναι η μετατροπή των ιδεών σε πρόγραμμα, αλλά στο μέλλον μπορεί να αποδειχτούν σοβαρότερα δύο άλλα προβλήματα. Το πρώτο αφορά την παραγωγή πολιτικής. Ποια εσωτερική πολιτική διαλεκτική και ελευθερία διατύπωσης των απόψεων θα επιτρέψει ο θεσμικός υπερσυγκεντρωτισμός που χαρακτηρίζει το οιονεί προεδρικό σύστημα; Η παρακμή του πολιτικούπρογραμματικού λόγου των ελληνικών κομμάτων κατά τα τελευταία χρόνια οφείλεται μεταξύ άλλων στην απόλυτη προσωποποίηση της εσωκομματικής εξουσίας και στην «ποινικοποίηση» της εσωτερικής πολιτικής διαλεκτικής, η οποία όμως διαλεκτική είναι αναγκαία προϋπόθεση για την παραγωγή πολιτικής. Το ζήτημα αυτό εκκρεμεί και παραμένει άλυτο τόσο στο «νέο ΠΑΣΟΚ» όσο και στον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο.

Παρεμφερές είναι και το δεύτερο πρόβλημα. Το οιονεί προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης και η εξαιρετικά δύσκολη ατζέντα των επικείμενων διαρθρωτικών αλλαγών καθιστούν αναγκαία τη λειτουργία ενός φορέα που θα συναρθρώνει τη συγκεντρωτική εξουσία με την κοινωνία. Που θα κοινωνικοποιεί την πολιτική. Ακόμα και η πιο ακραία αντίληψη «αλλαγής από τα πάνω» έχει ανάγκη αυτή τη μεσολάβηση και την κοινωνικοποίηση είτε γίνει από το «νέο ΠΑΣΟΚ» είτε από μια πιο σύνθετη δικτύωση πολιτικών- κοινωνικών φορέων. Η ηγεσία Γ. Παπανδρέου δεν έχει απαντήσει σε αυτό το πρόβλημα. Διαμόρφωσε τα τελευταία χρόνια έναν κομματικό οργανισμό συγκεντρωτικό, σχεδόν προσωπικό, ο οποίος μπορεί να λειτουργήσει μόνο σαν «ιμάντας μεταβίβασης» από τα πάνω προς τα κάτω και ως εκλογικός μηχανισμός. Η φυσική ροπή ενός τέτοιου μηχανισμού είναι προς την απολιτικοποίηση και τη λεηλασία του κράτους. Το έδειξε η εμπειρία της Ν.Δ. Η επανάληψη του φαινομένου θα ακύρωνε μία από τις θεμελιακές επαγγελίες του Γ. Παπανδρέου για το κράτος που θα σέβεται τον πολίτη και θα βραχυκύκλωνε την πολιτική των διαρθρωτικών αλλαγών. Χωρίς έναν πολιτικότερο και υγιέστερο μεσολαβητή μεταξύ της κεντρικής εξουσίας και της κοινωνίας, το κενό θα καλύψουν οι συνήθεις ύποπτοι. Τα ΜΜΕ. Και ο κ. Παπανδρέου θα βρεθεί να πληρώνει χωρίς μάλιστα να χρωστάει.

Αλλά γι΄ αυτά, είπαμε, υπάρχει χρόνος. Προς το παρόν, καλή επιτυχία για το καλό όλων μας.

Ο Γιάννης Βούλγαρης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου