ΠΟΥΛΙ ΚΕΝΤΗΜΕΝΟ ΑΠΟ ΣΦΑΙΡΕΣ

Τη γενικώς ρεαλιστική, μέσα στο αλληγορικό πλαίσιο της ιστορίας, αφήγηση του Κουμανταρέα διανθίζουν συχνά ποιητικότροπες εκφράσεις αμφιβόλου γούστου, όπως «αγρυπνούσαν οι σκοποί, με τις ξιφολόγχες τους όρθιες να κόβουν φέτες την ανήσυχη νύχτα» (σ. 21) ή «ένα περίεργο φως γύρω απ΄ το κεφάλι του [του στρατιώτη], σαν φωτοστέφανο, λες κι έσερνε τον ήλιο εμποδίζοντάς τον να δύσει» (σ. 33). Αλλά τον μεγαλύτερο αιφνιδιασμό σε έναν στοιχειωδώς προσεκτικό αναγνώστη προκαλούν οι απροσεξίες και τα πραγματικά σφάλματα.

Για παράδειγμα, στη σελ. 57 «έπεσε μια ξαφνική τουφεκιά» για να αποκαλυφθεί, στην αμέσως επόμενη σελίδα, το θύμα της, «ένα μαύρο, κατάμαυρο πουλί κεντημένο από σφαίρες». Ακόμα και η οπτική γωνία της αφήγησης αλλάζει συχνά κατά λάθος, καθώς αλλού απαντούν εκφράσεις όπως «δεν ξέρουμε γιατί» (σ. 46, 59 και 116), που αφορούν στοιχεία περιγραφής, και αλλού ο ίδιος συλλογικός αφηγητής μεταφέρει τις πιο μύχιες σκέψεις των προσώπων.

Οι παραπάνω παρατηρήσεις καταλήγουν σε ένα τελικό δίλημμα η δεύτερη λύση του οποίου γεννά γενικότερη ανησυχία σε όσους διαβάζουν και κρίνουν τη σοβαρή λογοτεχνία: όψιμη κάμψη ενός καταξιωμένου συγγραφέα ή εκδήλωση της αδυναμίας του να αντισταθεί στην προχειρότητα και τις ευκολίες της πεζογραφίας του καιρού και του τόπου μας;