«Πιστεύεις στον Θεό, παιδί μου;»

Η ολοφάνερα σκόπιμη αποσιώπηση οποιουδήποτε χωροχρονικού δείκτη της ιστορίας (κανένα όνομα, καμία χρονολογία, άγνωστη πόλη και χώρα) και η απροσδιοριστία του τέλους της, επιλέγονται πρόδηλα προκειμένου η νουβέλα του Κουμανταρέα να λειτουργήσει ως αλληγορία της αιώνιας σύγκρουσης ανάμεσα στην κακή εξουσία και στην καλή τέχνη, προικισμένη μάλιστα με μαγικές ιδιότητες. Η τέχνη φαίνεται στη συγχρονία της σύγκρουσής της με την εξουσία να ηττάται, στο βάθος όμως του χρόνου υπερνικά κατά κράτος τους μηχανισμούς της βίας και της καταπίεσης. Τους άφρονες φορείς της εξουσίας τούς παρασύρει η λήθη του χρόνου, ενώ τα έργα της τέχνης διασώζονται και συντηρούν, σχεδόν μαγικά, την πραγματική δύναμη της ελεύθερης συνείδησης του ανθρώπου. Μια τέτοια αλληγορία, χωρίς να έχει στο βάθος της, υποστηρικτικά, κάποιο συγκεκριμένο ή έστω υπολανθάνον ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο, δεν είναι παρά η τετριμμένη επανάληψη ενός πολυχρησιμοποιημένου παγκόσμιου λογοτεχνικού θέματος. Επίσης οι πολλές υπαινικτικές προαγγελίες όχι μόνο δεν δημιουργούν αφηγηματικό ενδιαφέρον αλλά σχεδόν προλέγουν την εξέλιξη μιας πολύ προβλέψιμης ιστορίας. Κυρίως, όμως, εκπλήσσει η αφέλεια των αλληγορικών λεπτομερειών της νουβέλας του Κουμανταρέα.

Π.χ. στο ερώτημα του Στρατηγού προς τον στρατιώτη «Πιστεύεις στον Θεό, παιδί μου;» προηγείται η περιγραφή του αφηγητή «Ο νέος σήκωσε τα μάτια του, που ήταν βαθιά γαλάζια κι ήταν σαν να έδειχναν τον ουρανό, επομένως μπορεί και τον ίδιο τον Θεό» κι ακολουθεί η απάντηση του στρατιώτη «Πιστεύω σε μια δύναμη, κύριε Διοικητά» (σ.

84).