Υπάρχουμε – Συνυπάρχουμε;

«Ανείπωτες ιστορίες»
Του Γκαζμέντ Καπλάνι gazikap@gmail. com

Την περασμένη εβδομάδα βρέθηκα ανάμεσα σε βιβλιοθηκάριους και βιβλιοθηκονόμους στο Fuerstenfeldbruck, μια πανέμορφη βαυαρική κωμόπολη στα περίχωρα του Μονάχου. Ήταν μια συνάντηση που έφερε μαζί ειδικούς από την Αμερική, τη Ρωσία, τη Δανία, την Πορτογαλία, τη Γερμανία, την Τσεχία και την Ιταλία. Την Ελλάδα εκπροσωπούσε η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Βέροιας. Από τις ελάχιστες δημόσιες βιβλιοθήκες στην Ελλάδα που κάνουν σπουδαίο έργο. Αιτία της συνάντησης, ένα πανευρωπαϊκό project με τίτλο «Ανείπωτες ιστορίες». Διάφορες δημόσιες βιβλιοθήκες στην Ευρώπη αναλαμβάνουν να φτιάξουν ένα ψηφιακό αρχείο με αληθινές ανθρώπινες ιστορίες. Ανάμεσα στα άλλα και αληθινές ιστορίες μεταναστών που ζουν στην Ευρώπη. Ιστορίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κάποτε και ως αρχειακό υλικό για κάποιο μουσείο της μετανάστευσης. Παρεμπιπτόντως, κάθε φορά που ταξιδεύω στην Ευρώπη μού κάνει εντύπωση που βρίσκω τα πιο απίθανα μουσεία, π.χ. «Μουσείο της Ομπρέλας» ή «Μουσείο των Βατράχων». Αλλά δεν βρίσκω ένα μουσείο της μετανάστευσης. Είτε της μετανάστευσης των Ευρωπαίων προς τον Νέο Κόσμο, είτε της πιο πρόσφατης μετανάστευσης, των «άλλων», προς την Ευρώπη. Ίσως αυτό να σημαίνει κάτι για τη σχέση των Ευρωπαίων με τη μνήμη και το παρόν της μετανάστευσης. Την ανάμνηση της δικής τους μετανάστευσης οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να την πετάξουν στη λήθη: πρέπει να πάει κανείς στο Εllis Ιsland ή στη Μελβούρνη για να το βρει.

Και την πρόσφατη μετανάστευση, των «άλλων» προς την Ευρώπη, φαίνεται πως δεν την έχουν ακόμα δεχθεί ως αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ιστορίας τους. Σε κάθε περίπτωση, στη συνάντηση είχα την ευκαιρία να μάθω πως σε χώρες όπως η Δανία οι δημόσιες βιβλιοθήκες παίζουν σημαντικό ρόλο στην ένταξη των μεταναστών. Οι διαδικασίες χορήγησης υπηκοότητας στους μετανάστες στη Δανία έχουν γίνει πιο δύσκολες τα τελευταία χρόνια.

Για να πάρει κάποιος μετανάστης υπηκοότητα χρειάζεται να ξέρει να γράψει και να διαβάσει τη δανέζικη γλώσσα. Η Lone Ηedelund, επιμελητής της δημόσιας βιβλιοθήκης της πόλης Αarhus, μου λέει πως εδώ και χρόνια η δημόσια βιβλιοθήκη διοργανώνει παραδόσεις δωρεάν μαθημάτων της δανέζικης γλώσσας σε μετανάστες. (Σκέφτηκα εκείνη τη στιγμή την ταλαιπωρία που υφίστανται οι μετανάστες στην Ελλάδα, κυνηγώντας «τα υποχρεωτικά μαθήματα ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού»- που ποτέ δεν ξέρει κανείς πού ακριβώς γίνονται- και είναι απαραίτητα για να πάρει ένας μετανάστης όχι υπηκοότητα αλλά πενταετή άδεια παραμονής).

Εκτός αυτού, λέει η Lone, η δημόσια βιβλιοθήκη διοργανώνει «συζητήσεις για τη Δημοκρατία» με μετανάστες που προέρχονται από χώρες στις οποίες δεν υπάρχει δημοκρατία. Έτσι μπορούν να συζητήσουν τους κανόνες συνύπαρξης, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις στο πλαίσιο ενός δημοκρατικού πολιτεύματος. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν γίνεται. Έτσι κι αλλιώς, η κατάσταση των δημόσιων βιβλιοθηκών είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, αξιοθρήνητη.

Ο Ιωάννης Τροχόπουλος, διευθυντής της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Βέροιας, μου λέει πως αποτελεί κραυγαλέα αντίφαση το γεγονός ότι η Αθήνα έχει το Μουσείο Ακρόπολης, αλλά διαθέτει μία δημόσια βιβλιοθήκη η οποία βρίσκεται σε κατάσταση χειρότερη από δημόσιες βιβλιοθήκες σε τριτοκοσμικές χώρες. Οι δημόσιες βιβλιοθήκες στην Ελλάδα είναι απαξιωμένες και, επιπλέον, «αποτυπώνουν» και αυτές τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το πελατειακό σύστημα. Είναι εκπληκτικό το γεγονός πως υπάρχει δημόσια βιβλιοθήκη στους Μολάους, αλλά όχι στην Πάτρα…

Ο Ιωάννης Τροχόπουλος δεν βρίσκει το μέλλον των δημόσιων βιβλιοθηκών στην Ελλάδα στην παραδοσιακή βιβλιοθήκη. «Εάν υπάρχει μέλλον για τη δημόσια βιβλιοθήκη» λέει «τότε οι βιβλιοθήκες πρέπει να γίνουν μικροί ευέλικτοι οργανισμοί, όπου το βιβλίο θα ήταν ένα μικρό μέρος των δραστηριοτήτων τους. Να υπάρχει πολύ οπτικοακουστικό υλικό και χώρος ειδικός για μικρά παιδιά. Αυτή είναι η μόνη ελπίδα που έχουμε». Και μετά προσθέτει: «Αλλά σε όποιον από τους ιθύνοντες να τα πεις αυτά, δεν τα δέχεται». Έτσι οι δημόσιες βιβλιοθήκες παραμένουν λίγες και παραμελημένες. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Βέροιας, που αποτελεί πρότυπο.

www. untoldstories. eu- Η ιστοσελίδα με τις «Ανείπωτες ιστορίες» http://www. libver. gr/- Η ιστοσελίδα της δημόσιας βιβλιοθήκης της Βέροιας

LΙΝΚ:

● http://gazikapllani.blogspot.com