[ Πρόσωπα ] Οι πιπεριές και το σιτάρι

«Πώς μπορούμε να ζούμε σ΄ έναν κόσμο όπου υπάρχουν άνθρωποι που πηγαίνουν το βράδυ για ύπνο πεινασμένοι; Είναι ένας άλλος τρόπος για να σκοτώνουμε ανθρώπους με κοινωνική συναίνεση», λέει η Έλα Μπατ.

Παιδί, η Έλα Μπατ θυμάται ότι είχε δει τον Μοχάντας Γκάντι στο σπίτι της οικογένειάς της στο Αχμενταμπάντ της Ινδίας. Ο παππούς της και ο αδελφός του ήταν μαθητές του Γκάντι και είχαν φυλακιστεί για πολιτική ανυπακοή. Η φιλοσοφία του μεγάλου Ινδού επηρέασε βαθιά και τις δικές της σκέψεις και πράξεις. Νεαρή δικηγόρος το 1972, η Μπατ βοήθησε στην ίδρυση ενός συνδικάτου για τις αυτοαπασχολούμενες εργάτριες, που στην Ινδία αποτελούν το 93% των εργαζομένων. Η Ένωση Αυτοαπασχολούμενων Γυναικών (SΕWΑ) έχει την έδρα της στο Αχμενταμπάντ και πάνω από ένα εκατομμύρια μέλη σ΄ όλη την Ινδία. Προτείνει συνταξιοδοτικούς λογαριασμούς και ασφάλιση υγείας σε γυναίκες που ουδέποτε είχαν τέτοια κάλυψη. Επίσης δανείζει μικρά χρηματικά ποσά σε όποιες θέλουν να αρχίσουν μια δική τους επιχείρηση- και το ποσοστό αποπληρωμής των δανείων φτάνει το 97%.

Από τις ιδέες του Γκάντι, η 76χρονη Μπατ λέει πως δύο την επηρέασαν περισσότερο: η ιερότητα της εργασίας και ο συσχετισμός των πραγμάτων, η ιδέα ότι όλα στον κόσμο έχουν σχέση μεταξύ τους. Ακόμη κι όταν πίνουμε τσάι, πρέπει να το κάνουμε συνειδητά, εξηγεί. Πρέπει να σκεφτούμε: από πού έρχεται το τσάι; Ποιος το παράγει; Τι σημαίνει η παραγωγή του για την κοινωνία, τους παραγωγούς, τους καταναλωτές, την ίδια τη Γη; Αν θέτουμε αυτές τις ερωτήσεις, λέει η Μπατ, θα καταλάβουμε ότι όλοι συνδεόμαστε μεταξύ μας. Επί αιώνες, εξηγεί, οι γυναίκες στο Ουτάρ Πραντές προσέφεραν κάθε χρόνο σιτάρι στην ινδουιστική θεά της συγκομιδής. Πέρυσι, χρειάστηκε να αγοράσουν αυτό το σιτάρι. Δεν μπορούν πλέον να το καλλιεργήσουν λόγω της ξηρασίας και της κλιματικής αλλαγής. Αντί γι΄ αυτό, καλλιεργούν πιπεριές, οι οποίες τους αποφέρουν περισσότερα χρήματα. Όμως δεν μπορούν να επιβιώσουν με πιπεριές, έτσι είναι αναγκασμένες να αγοράζουν εισαγόμενο σιτάρι.

Η Μπατ πιστεύει ότι μέσα σε μια λογική απόσταση από το σπίτι κάθε ανθρώπου, πρέπει να μπορούν να καλύπτονται οι πέντε βασικές ανάγκες του- τροφή (και πόσιμο νερό), ρούχα, στέγη, στοιχειώδης εκπαίδευση και στοιχειώδης υγειονομική περίθαλψη. Για να συμβεί αυτό, οι άνθρωποι πρέπει να εργάζονται, κάτι που η Μπατ θεωρεί ανθρώπινη ανάγκη. Μέσω της εργασίας, οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή, μαθαίνουν και ενισχύονται. Στις γυναίκες της SΕWΑ, η δουλειά προσφέρει ασφάλεια και αυτοπεποίθηση. Σημαίνει καθαρά ρούχα και μια ευκαιρία να ξεφύγουν από τον αναλφαβητισμό. Η δουλειά βοηθάει τις γυναίκες να ξεπεράσουν τα όρια που τους επιβάλλονται εξαιτίας του φύλου, της κάστας και της θρησκείας τους, καθώς αποκτούν φίλους και γνωστούς έξω από την οικογένεια και την κοινότητά τους. «Αυτό», λέει η Μπατ, «είναι ελευθερία».