Τα άγρια ζώα σε περιορισμό

«Η καταστροφή στο οικοσύστημα έρχεται μετά την πυρκαγιά και όχι με αυτήν!», τονίζει στα «ΝΕΑ» ο κ. Τάσος Δημαλέξης, επιστημονικός διευθυντής της Ορνιθολογικής Εταιρείας. Αυτήν την άποψη συμμερίζονται οι περισσότεροι επιστήμονες και μέλη οικολογικών οργανώσεων, που ανέλαβαν εθελοντικά, σε συνεργασία με κρατικούς φορείς, την προστασία της πανίδας σε Πεντέλη, Υμηττό και Πάρνηθα.

Τα καμμένα στρέμματα δάσους στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας και οι οικισμοί, είτε αυθαίρετοι είτε νόμιμοι που έχουν… πάρει πια την ανηφόρα για τα βουνά της Αττικής, διώχνουν τη γνώριμη χλωρίδα και την αντίστοιχη πανίδα.

Δεν είναι τυχαίο, για τους ειδικούς επιστήμονες, ότι τα αρπακτικά θηλαστικά έχουν εξαφανιστεί από την Πάρνηθα ήδη από τη δεκαετία του 1970. Επιβιώνουν μόνον ελάχιστα ζαρκάδια, αρκετά ελάφια και μερικά κρι-κρι (κρητικός αίγαγρος), που κατάφεραν να βρούν καταφύγιο και τροφή στην άκαυτη πλαγιά του βουνού.

«Η βιοποικιλότητα, δηλαδή η συγκέντρωση πολλών και διαφορετικών ειδών χλωρίδας και πανίδας, σε ορισμένα αστικά περιβάλλοντα μπορεί να είναι μεγαλύτερη από κάποια φυσικά περιβάλλοντα», σημειώνει ο δασολόγος κ. Παναγιώτης Λατσούδης.

«Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι κάποια είδη δεν έχουν “θέση” στις αστικές περιοχές. Οι περιφράξεις, παραδείγματος χάριν, είναι απροσπέλαστες στα περισσότερα εδαφόβια ζώα, όπως χελώνες και σκαντζόχοιροι. Παράλληλα, η φροντίδα των κήπων επιβάλει την απομάκρυνση των περισσότερων αυτόχθονων φυτών αλλά και την εισαγωγή ξενικών. Συνήθως, τα κατοικίδια ζώα- γάτες, σκύλοι- ανταγωνίζονται τα ντόπια (όπως κοτσύφια, σπουργίτια) ή άγρια είδη και η συνεχής ανθρώπινη παρουσία αποκλείει τα ευαίσθητα σε αυτήν ζώα (αλεπούδες, λαγοί). Ελάχιστα αρπακτικά πουλιά για παράδειγμα τολμούν να αναπαραχθούν, να κουρνιάσουν ή να αναζητήσουν τροφή σε αστικές περιοχές».

«Υπάρχουν όμως είδη που τολμούν να αναπαραχθούν μέσα στις πόλεις», αναφέρει ο κ. Δη

ΣΤΗΝ ΠΑΡΝΗΘΑ

Τα ελάφια έχουν μεταναστεύσει στις περιοχές της Πάρνηθας που γλίτωσαν από τη φωτιά

μαλέξης. «Στα Τουρκοβούνια, στον Λυκαβηττό, στο Αιγάλεω αλλά και στον χώρο γύρω από την Ακρόπολη υπάρχουν το βραχοκιρκίνεζο, ο πετρίτης και το σύμβολο της Αθήνας, η κουκουβάγια».

«Μετά τις καταστροφικές φωτιές το 2007, ξεκινήσαμε τη συστηματική καταγραφή των πληθυσμών στην Πάρνηθα», λέει ο κ. Δημαλέξης. «Με 30 εθελοντές έχουμε πραγματοποιήσει 2.500

δειγματοληψίες σε περισσότερα από 80 διαφορετικά σημεία, κυρίως όπου ανακάμπτει η βλάστηση. Όμως, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των δίχρονων καταγραφών ήταν για μένα το γεγονός ότι οι μικρές άκαυτες νησίδες στη μέση της καμμένης γης παρουσίαζαν φοβερή ποικιλία και εναλλαγή ειδών, καθώς έβρισκαν σε αυτές καταφύγιο τα περισσότερα φυτοφάγα ζώα της περιοχής», επισημαίνει ο κ. Δημαλέξης.

«Τα αρπακτικά θέλουν χώρο να τρέξουν και να κυνηγήσουν θηράματα. Η Πάρνηθα φιλοξενεί πια μόνο αρπακτικά πτηνά και όχι σαρκοφάγα θηλαστικά ζώα», λέει η κ. Γεωργία Βοτάκη, ξεναγός στο φυτώριο που δημιούργησε ο φορέας διαχείρισης εθνικού δρυμού, ο οποίος δραστηριοποιήθηκε κυρίως μετά τις φωτιές του 2007. Τα ελάφια
Στην περιοχή της Αγίας Τριάδας, όπου βρίσκεται και φυλάκιο του δασαρχείου, υπήρχε πριν από δύο χρόνια εκτροφείο ελαφιών όμως έγινε στάχτη μαζί με εκατοντάδες ζώα και χιλιάδες στρέμματα πευκοδάσους. «Μερικά ελάφια συνέχιζαν να έρχονται και μετά τις πυρκαγιές στον χώρο του εκτροφείου, παρ΄ όλο που δεν υπήρχε πια βλάστηση. Ήταν αφύσικο. Είχαν απλά συνηθίσει τη διαδρομή και ένα είδος αιχμαλωσίας», επισημαίνει η κ. Βοτάκη. «Φέτος, έχουν φύγει όλα προς την απέναντι άκαυτη περιοχή μετά το Φλαμπούρι και μαζεύονται στα οροπέδια, όπου υπάρχει πλούσια βλάστηση για να καλύψει τις ανάγκες τους για βοσκή, καθώς τώρα είναι η περίοδος του ζευγαρώματός τους».

Υπάρχουν, όμως και άγρια ζώα και πουλιά που μπορούν να συμβιώνουν σε ένα αστικό περιβάλλον, ενώ, όπως υποστηρίζουν βιολόγοι και δασολόγοι, η φωτιά ορισμένες φορές επιδρά θετικά στη χλωρίδα και κατ΄ επέκταση και στην άγρια πανίδα, καθώς παλαιότερα αποτελούσε αναγκαία συνθήκη για την ισορροπία του μεσογειακού οικοσυστήματος. «Η φωτιά είναι ένας τρόπος για να σκάσουν τα κουκουνάρια και να απελευθερωθούν οι σπόροι.

Σε αυτούς βρίσκουν εύκολα τροφή αρκετά πουλιά. Με τον ίδιο τρόπο, το πευκοδάσος γνωρίζει καλά, εδώ και χιλιάδες χρόνια, να ανανεώνεται μετά τη φωτιά και τις πλημμύρες που μεταφέρουν το χώμα σε άλλες περιοχές και ευνοούν τη νέα βλάστηση», αποσαφηνίζει ο κ. Δημαλέξης ενώ δείχνει τα πεύκα που κάηκαν φέτος στην περιοχή του ΠΙΚΠΑ Πεντέλης και τα πουλιά που κουρνιάζουν στα καμμένα και μισοκαμμένα δένδρα.

Διατυπώνεται, ωστόσο, ευρέως η άποψη ότι τα δέντρα που διατηρούνται με επιμέλεια στους κήπους των σπιτιών που χτίζονται σε δασικές περιοχές υποκαθιστούν τέλεια το δασικό περιβάλλον. Με μικρότερες μάλιστα πιθανότητες να καούν από εμπρηστές.

«Σε αυτήν την περίπτωση συγχέονται οι συναθροίσεις δέντρων με την έννοια δάσος και δασογενές περιβάλλον», επισημαίνει ο κ. Λατσούδης. «Τα δέντρα από μόνα τους δεν αρκούν για να προκύψει το ώριμο δημιούργημα που ονομάζεται δάσος, και περιλαμβάνει το δασικό έδαφος, τα επίφυτα, παράσιτα κ.λπ. αλλά και ένα πολύπλοκο πλέγμα αλληλοεξάρτησης όλων των παραγόντων που το χαρακτηρίζουν».


Νεκροί 100 πελαργοί

ΤΡΑΓΙΚΟ θάνατο από ηλεκτροπληξία σε καλώδια της ΔΕΗ βρήκαν 100 πελαργοί, όταν κατά το μεταναστευτικό τους ταξίδι, πριν από έναν μήνα, σταμάτησαν για να ξεκουραστούν στην περιοχή του Σουνίου. Η ΔΕΗ δεσμεύτηκε να αντικαταστήσει άμεσα καλώδια και κολόνες στη συγκεκριμένη περιοχή, ώστε του χρόνου οι πελαργοί να έχουν να αντιμετωπίσουν έναν πιο φιλόξενο τόπο. Αντίστοιχες ενέργειες θα κάνει η ΔΕΗ και για την απομάκρυνση καλωδίων ηλεκτροδότησης από τον υγρότοπο της Βραυρώνας, όπου και εκεί σημειώνονται θάνατοι αποδημητικών πουλιών.


Κατοικούν δίπλα μας

«ΠΑΡΑ τα φαινόμενα, η πόλη είναι σε αρκετές περιπτώσεις ένα φιλόξενο οικοσύστημα για αρκετά είδη άγριων ζώων», λέει η κ. Μαρία Γανωτή, αντιπρόεδρος του Συλλόγου Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ, με 20ετή εμπειρία στην περίθαλψη και νοσηλεία άγριων ζώων. «Η πόλη προσφέρει σχετική ασφάλεια από άρπαγες, αφθονία τροφής για ορισμένα είδη ζώων- σκουπίδια και άλλα ανθρώπινα απορρίμματαθέσεις φωλιάσματος στα ψηλά κτίρια και άλλες θα έλεγα ευνοϊκές συνθήκες.

Είναι, όμως, και γεμάτη παγίδες: τζάμια ψηλών κτιρίων, σύρματα, κεραίες σκοτώνουν δεκάδες πουλιά κατά τη μετανάστευση. Όσο, μάλιστα, επεκτείνεται η πόλη, οι παγίδες πολλαπλασιάζονται, μαζί με τις γάτες, που ευθύνονται για εκατοντάδες θανατώσεις μικρών πουλιών. Εξάλλου, οι νεοφερμένοι κάτοικοιέποικοι στις νεοαστικοποιημένες περιοχές δεν είναι πάντα πολύ ευτυχείς όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με τους παλιούς, τα φίδια για παράδειγμα, τα οποία ζουν ακόμη και στο κέντρο της Αθήνας. Τους τρομοκρατούν οι κουκουβάγιες. Τους ενοχλούν και τους ανησυχούν οι αλεπούδες. Συχνά η ΑΝΙΜΑ καλείται να απαλλάξει κατοίκους της Βούλας, της Νέας Μάκρης, των Θρακομακεδόνων από τα αλεπουδάκια που παίζουν στο γκαζόν ή από έναν υπέροχο λαφιάτη, εντελώς ακίνδυνο φίδι, που έχει βρει καταφύγιο στην αποθήκη.

Χαρακτηριστική περίπτωση μία κυρία στη Βουλιαγμένη που μας ζήτησε να την απαλλάξουμε από την κουκουβάγια που κάθε βράδυ φώναζε από το κυπαρίσσι του κήπου της!».