ΠΡΟΣΩΠΑ Ο ψηλός ξένος με την κάμερα

Τους τελευταίους μήνες, κάθε απόγευμα, ο ανταποκριτής των «Νιου Γιορκ Τάιμς» στην Κίνα Χάουαρντ Φρεντς επισκέπτεται τις παλιές συνοικίες της Σαγκάης και φωτογραφίζει εκατοντάδες ανθρώπους της εργατικής τάξης.

Από τις επισκέψεις αυτές, που γίνονται στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης φωτογραφικής εργασίας, έχει μάθει περισσότερα απ΄ όσα έμαθε τα τελευταία πέντε χρόνια που καλύπτει τις εξελίξεις στην Κίνα.

Ο πιο συνηθισμένος τρόπος να μπαίνει στα σπίτια αυτών των ανθρώπων είναι ανεβαίνοντας σαθρές, στριφογυριστές ξύλινες σκάλες και προσέχοντας να μη χτυπήσει το κεφάλι του στο σχεδόν απόλυτο σκοτάδι. Η εμπειρία αυτή στην αρχή ήταν ελαφρώς τρομακτική, αλλά σιγά σιγά έγινε οικεία, όπως όταν προσπαθείς να προσαρμόσεις την όρασή σου μπαίνοντας σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. Η πρώτη αντίδραση των κατοίκων, βλέποντας έναν πολύ ψηλό ξένο που κρατά μια κάμερα και τους μιλά κινεζικά, είναι η έκπληξη. Τι ενδιαφέρον μπορεί να έχει για έναν ξένο ένα τέτοιο μέρος; Η απάντηση του δημοσιογράφου είναι: πολύ μεγάλο.

Σε μια χώρα που γερνάει πολύ γρήγορα, η Σαγκάη έχει τον πιο ηλικιωμένο πληθυσμό. Αλλά αυτό που εξέπληξε περισσότερο τον Αμερικανό δημοσιογράφο ήταν η άνθησηιεροκρυφίως- του θρησκευτικού συναισθήματος. Σε πολλά σπίτια που επισκέφθηκε γνώρισε ανθρώπους που πιστεύουν στον Βούδα ή στον Χριστό. Συνάντησε μια γυναίκα που είχε διωχθεί κατά την Πολιτιστική Επανάσταση και τη ρώτησε από ποιον δρόμο έφτασε στην εκκλησία. «Με προσηλύτισαν οι γείτονές μου», του είπε. «Σε αυτό το κτίριο όλοι πιστεύουν στον Χριστό». Η Κίνα είναι μια χώρα που αναπτύσσεται ταχύτατα και πολύ σύντομα μπορεί να ξεπεράσει τις ΗΠΑ. Υπάρχουν όμως εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι στην ύπαιθρο που δεν έχουν βρει ακόμη θέση στον οικονομικό ανελκυστήρα της χώρας. Ακόμη και στην πλουσιότερη πόλη της Κίνας, τη Σαγκάη, ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων ζει πολύ δύσκολα. Πολλοί από αυτούς είναι μετανάστες, κυρίως από τις επαρχίες Ανχουί ή Τζιανγκσού, αλλά δεν λείπουν και οι ντόπιοι.

Πολλά έχουν γραφτεί τελευταία για τις αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες στην Κίνα. Αλλά η εικόνα είναι πολύ πιο πολύπλοκη από αυτή που δίνουν οι στατιστικές. Υπάρχουν, για παράδειγμα, εκείνοι οι φτωχοί και άνεργοι γονείς στη Σαγκάη που ονειρεύονται να μετακομίσουν στην άλλη μεριά του ποταμού, στο Πουντόνγκ, για να μη συγχρωτίζονται με τους «wai di», τους «αμόρφωτους». Υπάρχει πάλι εκείνος ο μετανάστης από τη Χενάν που ανησυχεί για το μέλλον του γιου του. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Κίνας είναι ο πληθυσμός», λέει. «Είμαστε πάρα πολλοί και ο ανταγωνισμός για τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται είναι δολοφονικός».