Βρίσκουν τρεις πλαστούς Τζιακομέτι την ημέρα!

Κόκκινο κατσαρό μαλλί με αλογοουρά, παγωμένα γαλάζια μάτια, άσπρη γενειάδα και μεγάλα γυαλιά. Ο 59χρονος Γερμανός Λόταρ Βίλφριντ Ζένκε, με το σοφιστικέ ύφος, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις μεγαλύτερες απάτες που βγήκαν στο φως τα τελευταία χρόνια στον χώρο της τέχνης. Η γερμανική Αστυνομία πριν από περίπου δέκα ημέρες ανακάλυψε στο Μάιντς, την πρωτεύουσα του ομόσπονδου κρατιδίου της Ρηνανίας-Παλατινάτου, μια αποθήκη με χίλια πλαστά έργα του γλύπτη Αλμπέρτο Τζιακομέτι.

Ο Ζένκε τέθηκε υπό κράτηση, μαζί με έναν εξηντάχρονο έμπορο και τη σύζυγό του, με την κατηγορία ότι έστησαν ένα τεράστιο δίκτυο κυκλοφορίας πλαστών έργων του γλύπτη.

Πράγματι, η «γκαλερί του τρόμου» είχε απλώσει τα πλοκάμια της παντού. Πλαστά έργα του Τζιακομέτι βρέθηκαν στο Μόναχο, το Αμβούργο, τη Βιέννη, τη Βασιλεία, το Λονδίνο, την Ολλανδία. Το 2007 το μουσείο του Μανχάιμ εγκαινίασε μία έκθεση αφιερωμένη στον Τζιακομέτι με εκατό γλυπτά του. Όλα πλαστά.

Ο διευθυντής του μουσείου απομακρύνθηκε από τη θέση του αλλά καμία περαιτέρω έρευνα δεν έγινε. Μόνο η αποφασιστικότητα μιας εισαγγελέως στη Στουτγάρδη, της Μίρια Φέλντμαν, και μιας εξειδικευμένης στην τέχνη ομάδας της Αστυνομίας στη ΒάδηΒυρτεμβέργη κατάφερε να ξεσκεπάσει ένα παράνομο δίκτυο που έχει αποφέρει στους εμπνευστές του δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.

Η ταυτότητα του Ζένκε δεν δημοσιοποιήθηκε, ωστόσο η γαλλική εφημερίδα «Liberation» αποκάλυψε το όνομα του συλληφθέντος, για τον οποίο υπήρχαν υπόνοιες παράνομης δράσης από καιρό. Συντάκτης, μάλιστα, της εφημερίδας είχε συναντήσει σε ανύποπτο χρόνο τον Ζένκε- για την ακρίβεια τον περασμένο Μάρτιο – όταν αυτός είχε κληθεί ως μάρτυρας στο δικαστήριο όπου δικάζονταν άλλοι τρεις για την ίδια υπόθεση.

Οι τρεις κατηγορούμενοι, που κατείχαν πλαστά έργα του Τζιακομέτι, είχαν υποστηρίξει ότι τα έργα αυτά προέρχονταν από τον Ντιέγκο Τζιακομέτι, τον αδελφό του καλλιτέχνη. Η δίκη δεν έχει ολοκληρωθεί, ωστόσο τότε ο Ζένκε μίλησε στον συντάκτη της «Liberation». «Δεν έχω καμία σχέση», είχε πει τότε. «Δεν έπαιξα κανέναν ρόλο στη διακίνηση αυτή και δεν καταλαβαίνω γιατί με κάλεσαν να καταθέσω, αν όχι επειδή είμαι ειδικός στον Τζιακομέτι. Ποτέ στη ζωή μου δεν έκανα παράνομη διακίνηση έργων του γλύπτη. Το μόνο που έχει συμβεί είναι να εκθέσω έργα που μου είχε παραχωρήσει ο Ντιέγκο».

«Πρόκειται για μυθομανή», γράφει η γαλλική εφημερίδα. «Είναι πάντα δύσκολο να διακρίνεις την αλήθεια από το ψέμα σε όσα λέει». Ισχυρίζεται ότι έχει δουλέψει στο σινεμά, ότι γνώρισε τον Μαρσέλ Μαρσό, ότι υπήρξε υιοθετημένο παιδί ενός κομμουνιστή στην Ανατολική Γερμανία και ότι έκανε εκεί πέντε χρόνια φυλακή επειδή αγωνίστηκε για τη δημοκρατία. Λέει επίσης ότι έχει τον τίτλο του κόντε και ότι συνάντησε τον Ντιέγκο Τζιακομέτι το 1978.

Αποδείξεις, όμως, δεν υπάρχουν.

Υπάρχουν όμως μάρτυρες που είδαν τον Ζένκε σε εκθέσεις αντικέρ να μένει στο πάρκινγκ με το φορτηγάκι του και εκεί να προτείνει αγαλματίδια που βρίσκονταν στο εσωτερικό του οχήματος. Ο ισχυρισμός του είναι ότι ο Αλμπέρτο Τζιακομέτι, μια «απομονωμένη διάνοια», όπως τον χαρακτηρίζει, έδωσε στον αδελφό του Ντιέγκο, κρυφά από τη γυναίκα του Ανέτ, έναν μεγάλο αριθμό έργων. Και ότι με αυτόν τον τρόπο, επειδή ο Ντιέγκο τα είχε κρύψει, αυτά δεν περιελήφθησαν σε καμία κληρονομική διαδοχή. Σύμφωνα με τον Ζένκε «χωρίς τον Ντιέγκο δεν θα υπήρχε έργο του Τζιακομέτι». Κατ΄ αυτόν, «ο Ντιέγκο έζησε στη σκιά του Αλμπέρτο, ενώ ήταν εκείνος που στην πραγματικότητα ενέπνευσε αυτό το έργο που παράχθηκε από κοινού».


Από 3.900 έως 500.000 ευρώ

Τα πλαστά έργα του Τζιακομέτι άρχισαν να εμφανίζονται εδώ και μία δεκαετία. Μια Γερμανίδα έβγαλε στο σφυρί ένα μπρούντζινο έργο που είχε αγοράσει από τον Ζένκε, το 2007, με τιμή 3.900 ευρώ, ενώ στη Νέα Υόρκη ένα αυθεντικό αγαλματίδιο αυτής της κατηγορίας θα μπορούσε να πουληθεί περισσότερο από 15 εκατομμύρια δολάρια. Ένα άλλο πλαστό έργο, πάντως, προτάθηκε στη Βιέννη για 500.000 ευρώ.

Το ίδρυμα Τζιακομέτι, που διαχειρίζεται αρχεία και δικαιώματα, έχει κληθεί να γνωματεύσει για την αυθεντικότητα των έργων που κυκλοφορούν.

Και κάθε ημέρα που περνά εντοπίζει δύο με τρία πλαστά έργα σε διάφορα μέρη του κόσμου.