«Η διχόνοια μάς κάνει δικομανείς»

Μήνες ολόκληρους πήγαινε κάθε μέρα στα δικαστήρια ο Γάλλος Μάρκος Γκαστίν, πολιτογραφημένος 31 χρόνια τώρα Έλληνας, για το ντοκιμαντέρ τής… δικομανίας μας, «Θέμις»
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα ντοκιμαντέρ βρίσκουν τον δρόμο προς τις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες και τα πάνε και πολύ καλά (θυμόμαστε την «Αγέλαστο πέτρα»;). Κάτι που «οφείλεται στο ανανεωμένο ενδιαφέρον του ελληνικού κοινού για το ντοκιμαντέρ και στην τόλμη μιας χούφτας διανομέων, που κατάλαβαν ότι το ντοκιμαντέρ δεν είναι κατ΄ εξοχήν τηλεοπτικό είδος» όπως το εξηγεί ο Μάρκος Γκαστίν, ο Γάλλος ντοκιμενταρίστας που ύστερα από 31 χρόνια στην Ελλάδα έχει πολιτογραφηθεί «Έλληνας». Και ο οποίος ύστερα από το πρώτο του ντοκιμαντέρ «Μασσαλία, μακρινή μητέρα» για την ελληνική κοινότητα του γαλλικού λιμανιού) επιστρέφει με το ντοκιμαντέρ «Θέμις», με άξονα την ελληνική δικομανία.

Σύμφωνα με τις στατιστικές, περίπου ένας Έλληνας στους δέκα πηγαίνει τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο στα δικαστήρια… Και η ιδέα «κινηματογραφώντας τα δικαστήρια, κινηματογραφείς την πραγματικότητα» έκανε τον 50χρονο Μάρκο Γκαστίν να σκεφτεί την εν λόγω ταινία. Γιατί, όπως λέει, «στις εκατοντάδες ασήμαντες υποθέσεις που εκδικάζονται καθημερινά, μπορούμε να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας. Ποιος δεν είχε ποτέ μια διαφορά με τον γείτονα, τον σύζυγο ή τις Αρχές, που να καταλήξει στα δικαστήρια; Άμα κινηματογραφήσεις τις δίκες αυτές και τις μοντάρεις, φτιάχνεις μια απίστευτη τοιχογραφία της ελληνικής πραγματικότητας. Και, επειδή μια δίκη έχει από τη φύση της όλα τα συστατικά του δράματος, η τοιχογραφία μετατρέπεται σε συναρπαστικό δραματικό έργο, με συγκίνηση και γέλιο. Η Θέμις έχει κέφια. Η Θέμις έχει και πίκρα. Αυτή ήταν η αρχική ιδέα. Γιατί πιστεύετε ότι ο Έλληνας είναι δικομανής;

Πρώτα απ΄ όλα γιατί δεν βρίσκει το δίκιο του αλλού. Οι ενδιάμεσοι θεσμοί της κοινωνίας, όπου θα μπορούσε να λύσει τις περισσότερες διαφορές του, δεν λειτουργούν σωστά. Αν πάει στον Δήμο, στο Υγειονομικό, στο Αστυνομικό Τμήμα, σπάνια βρίσκει λύση. Το δικαστήριο είναι η έσχατη προσφυγή. Έπειτα ο κόσμος έχει και τη μανία της διχόνοιας και δεν θέλει να λύσει ειρηνικά και πολιτισμένα τις διαφορές. Αντίθετα όμως με το κοινό αίσθημα, ο Έλληνας δεν είναι πιο δικομανής από άλλους λαούς. Οι Γερμανοί λόγου χάρη, κάνουν κάθε χρόνο (αναλογικά με τον πληθυσμό τους), περίπου όσες μηνύσεις κάνουν και οι Έλληνες. Με τη διαφορά όμως ότι μόνο το 40% των μηνύσεών τους φτάνουν σε ακροαματική διαδικασία, ενώ στην Ελλάδα καταλήγει το 90%.

Είναι κι αυτό δείγμα της ασυνεννοησίας και του εγωισμού που επικρατεί στην εποχή μας;

Ασυνεννοησία, εγωισμός, διχόνοια, έλλειψη σεβασμού του κοινωνικού συνόλου, χαρακτηρίζουν δυστυχώς την εποχή μας, την κοινωνία μας. Το είδαμε ξεκάθαρα τώρα με τις φωτιές. Το βλέπουμε κάθε μέρα στα δικαστήρια. Έκανα το «Θέμις» ακριβώς γι΄ αυτό τον λόγο: για να παλέψω αυτή την κυρίαρχη αυτοκαταστροφική νοοτροπία. Ας βάλουμε επιτέλους έναν καθρέφτη μπροστά μας και ας δούμε δίχως ωραιοποιήσεις τον εαυτό μας…

Τι πιστεύετε πως βρίσκουν όλο και περισσότεροι
σινεφίλ στα ντοκιμαντέρ;
Μια ματιά στη σύγχρονη πραγματικότητα, που πολλές φορές λείπει από την ελληνική ταινία μυθοπλασίας. Είναι τυχαίο το γεγονός ότι, εάν εξαιρέσουμε κάποιες εμπορικές κωμωδίες, τα πιο δημοφιλή ελληνικά έργα φέτος ήταν ντοκιμαντέρ; Όταν 3-4 ελληνικά ντοκιμαντέρ αγγίζουν τα 10.000 εισιτήρια μόνο σε μιαδυο αίθουσες στην Αθήνα, ενώ πολλές ταινίες με υπόθεση δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τα 1.000 ή τα 2.000 εισιτήρια, δεν μπορείς πια να μιλήσεις για «κατ΄ εξοχήν τηλεοπτικό είδος»! Κατά τη γνώμη μου, τιμωρείται η αποχή από την πραγματικότητα. Άμα θες παραμύθι, πηγαίνεις να δεις ξένη ταινία. Αν διαλέγεις όμως να πας σε ελληνική, περιμένεις να αναγνωρίσεις τον εαυτό σου, έστω και παραμορφωμένο. Όταν δεν σου το προφέρει η μυθοπλασία, τότε στρέφεσαι προς το ντοκιμαντέρ. Γιατί αυτό ακριβώς σου προσφέρει το ντοκιμαντέρ, το καλό ντοκιμαντέρ: παρουσία της πραγματικότητας με άλλη ματιά.

ΙΝFΟ

Το ντοκιμαντέρ «Θέμις» βγαίνει στις κινηματογραφικές αίθουσες από την Πέμπτη

Μικροί μεγάλοι ρατσιστές

Σε σύγκριση με τους άλλους Ευρωπαίους, οι Έλληνες είναι κατά τον Μάρκο Γκαστίν πιο φιλόξενοι, ρατσιστές ή ξενοφοβικοί;

«Είναι οι Γάλλοι πιο βρώμικοι από τους Άγγλους; Είναι οι Γερμανοί πιο τσιγκούνηδες από τους Έλληνες;

Είναι η γαλλική κουζίνα πιο βαριά από την ελληνική; Η απάντηση εξαρτάται από το αν είσαι Γάλλος, Άγγλος, Γερμανός ή Έλληνας. Γιατί εννοείς κάτι διαφορετικό με τις έννοιες «καθαριότητα», «γενναιοδωρία» και «ελαφρότητα», απαντά.

«Το ίδιο και με τις έννοιες «ρατσιστής» και «ξενόφοβος». Αν θεωρούμε «πιο ρατσιστή» αυτόν που μιλάει πιο άσχημα για τους οικονομικούς μετανάστες, σίγουρα ο Έλληνας είναι «πιο ρατσιστής». Αν θεωρούμε όμως ότι είναι αυτός που τους φέρεται πιο βίαια, τότε ο Έλληνας είναι πολύ λιγότερο ρατσιστής από τους περισσότερους Ευρωπαίους. Ποιος είναι πιο σωβινιστής; Ο Γάλλος που δίνει αυτόματα τη δική του ιθαγένεια στα παιδιά των μεταναστών ή ο Έλληνας που το αρνείται; Ποιος είναι πιο ξενόφοβος; Ο Έλληνας που ανοίγει ακόμα εύκολα το σπίτι του στον ξένο ή ο Γερμανός που το έχει ερμητικά κλειστό; Ποιος είναι πιο ρατσιστής; Ο Άγγλος που σε θεωρεί Άγγλο πολίτη από τη στιγμή που γεννήθηκες στη επικράτειά του ή ο Έλληνας που δεν σε θεωρεί ποτέ κανονικό Έλληνα αν έχεις άλλη θρησκεία, άλλη γλώσσα, άλλη καταγωγή;»