ΔΡΟΜΟΙ

Σε μια γωνιά…
… της αχανούς Τουρκίας, στα σύνορά της με το Ιράκ και τη Συρία, οικολόγοι και αρχαιολόγοι κέρδισαν πρόσφατα μια μάχη στον πόλεμό τους για να αποτραπεί μια πολιτιστική τραγωδία: ελβετικές, γερμανικές και αυστριακές εταιρείες έσπασαν το συμβόλαιο που είχαν υπογράψει με την τουρκική κυβέρνηση για την κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος Ιλισού, που θα πλημμύριζε και θα κατέστρεφε μια ιστορική αρχαία πόλη και θα ξεσπίτωνε περίπου 60 χιλιάδες ανθρώπους. Στο επίκεντρο…
… της διαμάχης βρίσκεται η πόλη Χασάνκεϊφ, που είναι σμιλεμένη σε ασβεστολιθικούς βράχους πάνω από τον ποταμό Τίγρη. Είναι ένας από τους αρχαιότερους οικισμούς με συνεχή ανθρώπινη παρουσία εδώ και τουλάχιστον δέκα χιλιάδες χρόνια. Στην κουρδική Ανατολία, η Χασάνκεϊφ έχει φιλοξενήσει περισσότερους από εννέα πολιτισμούς, ανάμεσά τους τον ασσυριακό, τον ρωμαϊκό και τον βυζαντινό. Πάνω σε μια κεντρική εμπορική οδό της αρχαίας Μεσοποταμίας, η Χασάνκεϊφ έχει περισσότερες από 4.000

σπηλιές, 300 μεσαιωνικά μνημεία, 83 αρχαιολογικές τοποθεσίες με ερείπια, μεταξύ των οποίων το βυζαντινό κάστρο της πόλης το οποίο κτίστηκε το 363 μ.Χ. «Η πολιτιστική και αρχαιολογική αξία της είναι ανεκτίμητη», γράφει στην εφημερίδα «Κρίστιαν Σάιενς Μόνιτορ» η συγγραφέας Τζόαν Λίντομ-Άκερμαν, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Συγγραφέων, σε άρθρο της με το οποίο προσπαθεί να συγκινήσει τη διεθνή κοινή γνώμη για τη διάσωση αυτού του μνημείου. «Αν κατασκευαστεί το φράγμα, τότε όλα αυτά θα θαφτούν κάτω από 150 μέτρα νερό».

Οι ευρωπαϊκές…
… εταιρείες ανακάλεσαν δάνεια ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, επειδή η Τουρκία απέτυχε να εκπληρώσει μια σειρά από κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι της Παγκόσμιας Τράπεζας για την έναρξη του έργου. Παρ΄ όλα αυτά, η τουρκική κυβέρνηση σήμερα υποστηρίζει πως θα προχωρήσει μόνη της στην κατασκευή του φράγματος. Απέναντί της σίγουρα θα βρει το Ιράκ που, με ολοένα και πιο έντονο πρόβλημα ξηρασίας, δεν θέλει να δει να μειώνεται η ροή του Τίγρη. Μετά την αρνητική στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ζήτημα αποκτά και γεωπολιτικές διαστάσεις, καθώς η Τουρκία θα μπορούσε να ζητήσει τη συνδρομή της Κίνας ή της Ρωσίας για την υλοποίηση του σχεδίου της. Η Χασάνκεϊφ έχει συμπεριληφθεί από το Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων στον κατάλογο με τις 100 τοποθεσίες που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Το 1978, η τουρκική κυβέρνηση είχε δεσμευτεί να την προστατεύει, εγκαταλείποντας προηγούμενο σχέδιο για την κατασκευή φράγματος. Όμως, μετά την έναρξη του ένοπλου αγώνα των Κούρδων για την ανεξαρτησία τους, άλλαξε γνώμη και επανέφερε το σχέδιο για το φράγμα που θα αλλάξει ριζικά τον χάρτη αυτής της κουρδικής περιοχής.

Τα πολιτικά…
… κίνητρα της τουρκικής κυβέρνησης είναι προφανή. Όσο για τα πολιτιστικά, σε μια περιοχή όπου άφησαν τη σφραγίδα τους οι Ασσύριοι, οι Ρωμαίοι και οι Βυζαντινοί, εύκολα μπορεί να σβήνει κανείς την Ιστορία όταν δεν είναι δική του.