Επιφυλλίδα

Καταφύγιο της μνήμης
Του Κώστα Λογαρά

(Στον Λάζαρο Κολώνα, οραματιστή του Μουσείου της Πάτρας)

.. γιατί τους διώξαμεν απ΄ τους ναούς των διόλου δεν πέθαναν γι΄ αυτό οι θεοί.

Κ. Π. Καβάφης Επέστρεψαν, επιτέλους, οι αρχαίοι θεοί στον χώρο τους. Οι διάσπαρτοι μύθοι της πόλης, τα αγάλματα, ψηφιδωτά και θησαυροί της αχαϊκής γης βρήκαν τη στέγη τους στο καινούργιο μουσείο της πόλης. Τόσο μοντέρνο και δυναμικό ώστε να ξεπερνά κατά πολύ τα δεδομένα ενός επαρχιακού μουσείου, κι άλλο τόσο επιβλητικό χωρίς ωστόσο να υπερβαίνει ανθρώπινα μέτρα.

Αν το χτίσιμο ενός σπιτιού δίνει χαρά στα μέλη της οικογένειας που θα το κατοικήσουν, η στέγαση των προαιώνιων μορφών της πόλης(η καθημερινή ζωή τους, αγγείακι αντικείμενααπό τη μυκηναϊκή περίοδο κι ακόμα πιο παλιά, αγροικίες και ταφικά σύνολα που τώρα αναστηλώθηκαν και εκτίθενται) δεν μπορεί παρά να προκαλεί συγκίνηση στους τωρινούς κατοίκους της.

Η ανέγερση του νέου Μουσείου της Πάτρας συνέχοντας τον ιστό της πόλης και της ευρύτερης περιοχής, ξαναπιάνει το κομμένο νήμα απ΄ την αρχή και συνεχίζει την αφήγηση της ιστορίας της.

Γιατί, τίποτα δεν μπορεί να σου δώσει πιο χειροπιαστά την έννοια του χρόνου και την αποτύπωση του ανθρώπινου ίχνους πάνω σ΄ αυτόν, όσο ο χώρος ενός οργανωμένου μουσείου. Να σε κάνει κοινωνό στην εξελικτική διαδικασία τού πολιτισμού και να τον παρουσιάσει μπροστά στα μάτια σου, άλλοτε γεφυρώνοντας τις ιστορικές περιόδους κι άλλοτε αποκαλύπτοντας τις ποικίλες πολιτισμικές διαστρωματώσεις. Η φευγαλέα- κι άλλο τόσο ασαφής- έννοια του χρόνου, της συνέχειας και της εξέλιξης των πραγμάτων συνειδητοποιούνται εδώ, στους μουσειακούς χώρους. Σημαντικά ευρήματα, ποικίλες πτυχές του δημόσιου και ιδιωτικού βίου, δραστηριότητες και ασχολίες των κατοίκων βοηθούν τη φαντασία να αναπλάσει τη ζωή, τις λειτουργίες των ανθρώπων που έζησαν κάποτε στον ίδιο χώρο. Τις αγωνίες, τις επιθυμίες, τις φιλοδοξίες τους. Ίχνη ανθρώπων δίχως όνομα που ποτέ δεν πρόκειται να συναντήσουμε.

Κι όμως εδώ, περισσότερο απ΄ οπουδήποτε αλλού, αισθάνεσαι ότι αποτελείς τη συνέχεια σε όλα αυτά, ανακαλύπτεις ότι είσαι ένα μόρφωμα εκείνων και ανιχνεύοντας τις πιο βαθιές σου ρίζες, αποκτάς συνείδηση του εαυτού σου- ατομική και συλλογική. Αυτός ο ζωντανός και παράξενος διάλογος με το παρελθόν, αποκαλύπτοντας το ενιαίο πρόσωπο μιας πόλης, σε κάνει να ενσωματώνεσαι στον χώρο. Να δένεσαι μαζί του, να τον νοιάζεσαι και να τον αγαπάς.

(Αλλά και σε μουσεία άλλα, στις άκριες του κόσμου να βρεθεί κανείς, ανακαλύπτει με έκπληξη σύμβολα κοινά των λαών και τις μεταξύ τους πολιτισμικές επιρροές. Έτσι καλλιεργεί τον σεβασμό στο «άλλο ή το ξένο», κατανοεί τη διαφορετικότητα των πολιτισμών και αποκτά συνείδηση του κόσμου. Αυτή είναι η μεγάλη προσφορά των μουσείων, ο βαθιά παιδευτικός τους ρόλος. Και η πρωτεύουσα της Αχαΐας το είχε ανάγκη αυτό. Πέραν του γεγονότος ότι ένα μουσείο- αυτού του επιπέδου, και επιπλέον με αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, χώρο εκπαιδευτικών προγραμμάτων, αίθουσα πολυμέσων και συνεδριακό αμφιθέατρο- μπορεί να γίνει σπουδαίο κύτταρο πολιτισμού για την περιοχή και πόλος έλξης τουριστών).

Δεν θα σταθώ λοιπόν στις όποιες αντιρρήσεις, ούτε στην οδυνηρή πορεία ώς εδώ- αυτό είναι αφορμή για τους πολιτικούς είτε να καταγγείλουν τους αντιπάλους τους είτε να προβάλουν τους κομματικούς τους φίλους- αλλά θα επισημάνω το γεγονός ότι μετά τις διαψευσμένες ελπίδες της αχαϊκής πρωτεύουσας από την επένδυση της Πολιτιστικής και ενώ το μείζον πρόβλημα των μεταναστών εκθέτει την πόλη και θέτει υπό δοκιμασία τις σχέσεις των πολιτών μεταξύ τους, οι κάτοικοι της Πάτρας είχαν ανάγκη να δουν τη λειτουργία ενός έργου. Που θα ενίσχυε την ψυχολογία τους και θα πιστοποιούσε τη συνέχιση της πολιτιστικής τους παράδοσης.

Τα εγκαίνια του πρωτοποριακού και πλούσιου σε εκθέματα νέου μουσείου- έστω και μισοτελειωμένου- έδωσαν αυτήν την ευκαιρία.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.