Οι πολιτικές προεκτάσεις της θεωρίας για το φύλο

Εδώ προσπαθώ να δώσω, απλοποιώντας το έστω, το στίγμα της Μπάτλερ έτσι όπως διαμορφώθηκε κυρίως στα δύο πασίγνωστα βιβλία της τής δεκαετίας του ΄90, Gender Τrouble (1990) και
Βodies that Μatter (1993)· το τελευταίο μεταφράστηκε πρόσφατα στα ελληνικά με τρόπο προσεκτικό (αν και κάποτε παράταιρα λόγιο) από την Πελαγία Μαρκέτου. Η πολιτική ανθρωπολόγος Αθηνά Αθανασίου έγραψε την εξαιρετική εισαγωγή, όπου εξηγεί γιατί η Μπάτλερ έχει σημασία σήμερα. Η Αμερικανίδα θεωρητικός συγκεφαλαιώνει έναν προβληματισμό που ήταν ήδη παρών στην τέχνη και την κριτική, αλλά και το φεμινιστικό και ομοφυλόφιλο κίνημα ήδη από τη δεκαετία του ΄80, και που ίσως σήμερα μοιάζει αυτονόητος. Ταυτόχρονα, χρησιμοποιεί παραδειγματικά τα κείμενα που μεσουρανούσαν τότε στα αμερικανικά πανεπιστήμια ως «γαλλική θεωρία»· Λακάν, Φουκό, Κρίστεβα, Ιριγκαρέ, Βιτίγκ, Ζίζεκ και βεβαίως Ντεριντά. Το θεωρητικό παλίμψηστο που δημιουργείται όμως έχει ένα έντονα πολιτικό πρόσημο: ο ριζοσπαστικός προβληματισμός περί φύλου και σεξουαλικότητας οργανώνει μια κριτική στρατηγική με εντυπωσιακή δυναμική που επεκτείνεται και, ξεπερνώντας παλιότερες αγκυλώσεις, ξαναπροσεγγίζει την πολιτική ηθική, τη συμμετοχική δημοκρατία, την κοινωνική αντίσταση, τη βία, τον ρατσισμό και την ετεροφοβία.