ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΜΑΤΙΕΣ Η γλώσσα

O λόγος στους αναγνώστες.

Ο Δ. Φράγκος, Κηφισίας 104, Αθήνα, γράφει:

«Πριν από περίπου τριάντα χρόνια βρέθηκα στην Αγγλία, σε ένα κοινόβιο Πολωνών, που είχαν φτιάξει φυγάδες από την Πολωνία κατά τον πόλεμο.

Ένας μικρός Πολωνός, ακούγοντας τη συνομιλία μου με κάποιον συμπατριώτη μας, ρώτησε τον πατέρα του ποια γλώσσα μιλάμε. Του άρεσε ο ήχος της γλώσσας μας. Πραγματικά, το κλίμα μας, η πολλαπλότητα της μορφής του περίγυρού μας χωρίς να κυριαρχούν σε αυτόν έντονες καιρικές μεταβολές ή δράσεις ηφαιστείων, έφτιαξαν έναν ήρεμο λαό.

Το κάλλος του τοπίου, η ομαλή διαδοχή του, υπαγόρευσαν στον λαό των Ελλήνων μια γλώσσα που να εκφράζει το περιβάλλον του. Μια γλώσσα στην οποία η διαδοχή ενός συμφώνου από ένα φωνήεν εκφράζει τον χαρακτήρα του. Ο Έλληνας ποτέ δεν θα έκανε διάλογο με λέξεις όπως “αχτ ουντ τσβάντσιχ” ή “ίματζ”. Έφτιαξε μια γλώσσα που έμοιαζε με τραγούδι.

Έφτιαξε μια γλώσσα που τον εξέφραζε. Ο ποιητής παρέτασσε σε διαδοχή του τ: “τυφλός τα τ΄ ώτα τον τε νουν τα τ΄ όμματα ει”. “Διαβάτες που διαβαίνετε” ο νεώτερος.

Παραλάβαμε μια γλώσσα-κόσμημα, μια γλώσσα που μέλημά της ήταν η ευφωνία. Μια γλώσσα πλούσια, που μπορεί να ξεχωρίσει και τις πιο λεπτές διαφορές των νοημάτων. Όμως η τηλεόραση τείνει να καταστρέψει το εύηχο αυτής της γλώσσας, χρησιμοποιώντας ξένες λέξεις ή παραποιώντας τις λέξεις της γλώσσας μας. Όταν μιλάνε για το πρωτοφανές, αισθάνομαι το αίσθημα της ανοστιάς για την ενδεχόμενη γενική “του πρωτοφανιού”. Το όμορφο “πρωτόγνωρο” δεν τους κάνει; Το “λόγω απόσυρσης”, αφού η δοτική στη γλώσσα μας δεν είναι σε χρήση, δεν είναι δυνατόν να εκφρασθεί “επειδή αποσύρθηκε”; Στη γλώσσα μας μπήκαν λέξεις που εκφράζουν τον υπόκοσμοόπως λαμογιά, γκλαμουριά και διάφορα παρόμοια. Δεν είναι κατάντια;».

Ο ίδιος επιστολογράφος, σε άλλο γράμμα, σημειώνει:

«Τα ΜΜΕ μας έδωσαν την δυνατότητα να κάνουμε γνωστά τα πνευματικά επιτεύγματα του ανθρώπου. Κάποτε ο Μότσαρτ εμφάνιζε τα αριστουργήματά του σε μια αυλή κάποιου αριστοκράτη, με ακροατές την οικογένεια και τους περί αυτόν. Σήμερα, στην υποδοχή του νέου χρόνου στη Βιέννη συμμετέχει όλος ο πλανήτης. Η δυνατότητα των ανθρώπων να αναπτύξουν συναισθηματικά τα παιδιά είναι τεράστια.

Αλλά οι παιδικές εκπομπές είναι συνήθως αποθέωση του άσχημου. Ο πολιτισμένος άνθρωπος διατύπωσε το αστείο μέσα από κοινωνικές καταστάσεις. Το άσχημο για τον πολιτισμένο, είναι τραγωδία και όχι μέσο για να ευθυμήσουμε. Ένας άνθρωπος με τετράγωνο κεφάλι, ή με υδροκεφαλισμό και μυτερό σαγόνι, ή ένα σώμα σαν μπαλόνι, είναι κάτι το τραγικό. Και όμως.

Οι παιδικές ώρες είναι γεμάτες από κτηνώδεις τύπους σαν το Γκαούρ, Αστερίξ, Σκέλετορ, διαστημικά τέρατα, δολοφονικά διαστημόπλοια. Επίσης με παραμορφωμένα ζώα, μογγολικές κούκλες και ό,τι άσχημο μπορεί να παρουσιάσει μια διαταραγμένη προσωπικότητα. Το φορτίο της κατάργησης αυτής της νοσηρής κατάστασης πρέπει να το σηκώσετε εσείς, οι άνθρωποι του πνεύματος».