Ο βοσκός που ηγήθηκε της Αντίστασης στην Κρήτη

«Έζησε και πέθανε εν εσχάτη πενία, χωρίς υπερβολή πιο συνεπής και πιο έντιμος στις ιδεολογικές του αρχές και από τον Γιάννη Μακρυγιάννη, με ήθος, αγνότητα και με γλώσσα αυθεντικότερη, γνήσια προφορική, λαϊκή», γράφει ο Αντώνης Σανουδάκης για τον οπλαρχηγό της Εθνικής Αντίστασης καπετάν Βασίλη Κωνιό.

Ο Κωνιός, που πέθανε το 2000 στα ενενήντα του, υπήρξε η σημαντικότερη μορφή της Αντίστασης που έβγαλε το Μονοφάτσι- επαρχία του Ηρακλείου- και συνεργάστηκε με όλους τους πρωταγωνιστές του κρητικού αγώνα κατά των Γερμανών, τουλάχιστον στο ανατολικό κομμάτι του νησιού. Με τον καπετάν Μανώλη Μπαντουβά, με τον υπασπιστή του τελευταίου, καπετάν Ποδιά, με τον Πάτρικ Λι Φέρμορ και αρκετούς ακόμη Εγγλέζους αξιωματικούς.

Και λέει καθαρά στα απομνημονεύματά του ότι δεν μετάνιωσε ποτέ γι΄ αυτό, έστω και αν αργότερα επέστρεψε στους Άγγλους τα παράσημα που του απένειμαν. Βοσκός που ενώ έπαιρνε τα γράμματα δεν σπούδασε, γιατί μόνο το πρώτο από τα εννέα παιδιά του άντεχε ο πατέρας του να σπουδάσει, ο ολιγογράμματος Κωνιός υπήρξε «πρότυπο ήθους και ακέραιου ανθρώπου».

Και αυτό φαίνεται στο βιβλίο «Η ζωή μας είναι οι άλλοι», μια προφορική μαγνητοφωνημένη μαρτυρία 250 σελίδων προς τον φιλόλογο και συγγραφέα Αντώνη Σανουδάκη. Ο Σανουδάκης, που κυνηγήθηκε το 1979 όταν εξέδωσε ανάλογη μαρτυρία του Μανώλη Μπαντουβά, και πέρασε πολλά χρόνια στους διαδρόμους των δικαστηρίων, έφτασε αισίως να εκδώσει 24 τέτοια βιβλία- μαρτυρίες για τα χρόνια της γερμανικής κατοχής και της Αντίστασης στην Κρήτη.

Βιβλία πολύτιμα που διασώζουν όχι μόνο τα γεγονότα αλλά και τη γλώσσα αυτών των ανθρώπων, γλώσσα που ακόμα και στην Κρήτη, που κρατά ακόμα την ιδιοσυστασία της, χάνεται σε αρκετά μεγάλο βαθμό.

Χωρίς να διεκδικεί ικανότητες ευρύτερης σύνθεσης, ίσως και με υπερβολική σεμνότητα, λόγω της επίγνωσης των μορφωτικών του ελλειμμάτων, ο Βασίλης Κωνιός προτιμά τις περιγραφές, αποφεύγοντας τις πολλές κρίσεις. Ίσως σε αυτό να έγκειται και η αξία του βιβλίου. Το κύριο μέρος του αφορά την Αντίσταση στο Ηράκλειο και το Λασίθι, μιλάει όμως με χρονολογική σειρά και για το αλβανικό μέτωπο στο οποίο επίσης πήρε μέρος και για τον Εμφύλιο στον οποίο, παρ΄ ότι αριστερών πεποιθήσεων, δεν πήρε μέρος. Υπήρξε πάντα ενωτικό στοιχείο.

Πριν από τον πόλεμο ήταν από τους καλύτερους «ρωτηχτάδες». Εκείνους δηλαδή που συμβίβαζαν τα αντιμαχόμενα μέρη για να μη βρεθούν στα δικαστήρια, ιδίως σε περιπτώσεις ζωοκλοπών. «Εξαρτούντονε απού τσι φίλους απού είχες, το κύρος, τον σεβασμό. Όταν ερωτούσα τον άνθρωπο, τον εκοίταζα εις τα μάθια και είχα την ψυχολογία. Είχα το ένστικτο, δηλαδή να πιστεύγω, να πιστεύγω ποιος λέει ψόμματα και ποιος αλήθεια».

ΙΝFΟ

Αντώνη Σανουδάκη, «Η ζωή μας είναι οι άλλοι», Εκδ. Ταξιδευτής, σελ. 260,
τιμή: 18 ευρώ.