[ Δρόμοι ]

Τα συνδικάτα
βρίσκονται με την πλάτη στον τοίχο ύστερα από κάθε μεγάλη κινητοποίηση- όπως οι πρωτομαγιάτικες διαδηλώσεις στην Ευρώπη. Τι θα κάνουν μετά; «Κατώτερες από τις προσδοκίες των οργανωτών», «δικαιολογημένες αντιδράσεις των εργαζομένων», οι κυβερνήσεις λένε πάντα τα γνωστά. Κι έχουν τον τρόπο τους να απορροφούν την αμφισβήτηση, προτείνοντας το πολύ πολύ νέες διαπραγματεύσεις. Όμως, τι μπορούν να κάνουν τα συνδικάτα ύστερα από μια μεγάλη κινητοποίηση; Γενική απεργία; Εικοσιτετράωρη; Κι άλλες καθώς πρέπει συμβολικές διαδηλώσεις, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες άλλοι εργαζόμενοι θα χάνουν τις δουλειές τους κι αυτή τη χρονιά;

Με συμβολικές
απαγωγές των αφεντικών τους, Γάλλοι εργαζόμενοι προσπαθούν να διεκδικήσουν τα δικά τους. «Τους τρατέρνουμε, δεν τους απάγουμε», λέει αστειευόμενος ένας από αυτούς. «Πρέπει να κάνουμε το ίδιο κι εδώ», προτρέπει τους εργαζόμενους της χώρας του ο Όσκαρ Λαφοντέν, αρχηγός του Αριστερού Κόμματος της Γερμανίας. Οι κυβερνήσεις δεν φαίνονται να ανησυχούν ιδιαίτερα, γράφει η Μπάρμπαρα Σπινέλι στην εφημερίδα «Στάμπα». Ο Λεβιάθαν που βάζουν στο στόχαστρό τους οι απαγωγείς, δεν είναι αυτές, αλλά κάτι αφηρημένο: η αγορά.

Όμως, ο κοινωνιολόγος Κάρλο Τρίλια πιστεύει πως ο γαλλικός ιός μπορεί να εξαπλωθεί. Γιατί, μολονότι οι απαγωγές είναι παράνομες, δικαιώνονται στη συνείδηση του λαού. Περισσότεροι από τους μισούς Γάλλουςκαι μάλιστα μεγάλων ηλικιών- τάχθηκαν υπέρ των απαγωγών, σε δημοσκόπηση που έγινε τον περασμένο μήνα από το ινστιτούτο CSΑ. Ο Αλμπέρ Καμύ περιέγραφε τον επαναστατημένο άνθρωπο σαν κάποιον που πρώτα από όλα ζητάει αναγνώριση: «Δεν διεκδικεί κάτι που δεν έχει και που η στέρησή του τον έχει φέρει σε απόγνωση. Ζητάει να του αναγνωριστεί κάτι που έχει και που είναι γι΄ αυτόν πιο σημαντικό από κάτι που θα μπορούσε να ζηλέψει»: την εργασία, που του δίνει ένα πρόσωπο και τον καταξιώνει στην κοινωνία.

Η στέρηση
αυτής της καταξίωσης έχει φέρει σήμερα τη ρήξη του κοινωνικού ιστού, παρατηρεί ο Γάλλος αρθρογράφος Ανρί Αμάρ. Οι Λεβιάθαν της πολιτικής και της οικονομίας έχουν καταργήσει την «αρχή της αρετής», που την υπογράμμιζε ο Μοντεσκιέ και που για περισσότερους από δυο αιώνες προβαλλόταν ως το ηθικό υπόβαθρο των δημοκρατικών κρατών. Δεν είναι παράξενο, λοιπόν, που εργαζόμενοι σε απόγνωση κάνουν πράξεις παράνομες οι οποίες γίνονται ανεκτές από την κοινωνία ως ηθικές. Ό,τι είναι νόμιμο δεν είναι πια απαραιτήτως και ηθικό. Οι θεσμικές και κοινωνικές ισορροπίες έχουν ανατραπεί. Και όπως έγραφε ο συγγραφέας του «Πνεύματος των νόμων», «όλες οι ανισότητες σε μια δημοκρατία πρέπει να αναζητηθούν στη φύση αυτής της δημοκρατίας».

Και το επόμενο
βήμα; Δύο χρόνια μόνο χρειάστηκαν για το 1789 και λίγοι μήνες για το 1917, γράφει ο Σερζ Χαλιμί στη «Μοντ Ντιπλοματίκ». Το επόμενο βήμα μπορεί να είναι κάτι που δεν θα γίνει ποτέ. Αλλά μπορεί να είναι και κάτι που θα πέσει σαν κεραυνός εν αιθρία.