Επιφυλλίδα

Ίντερνετ, κομπιούτερ, λάπτοπ και σία
Του Θανάση Θ. Νιάρχου

Ό,τι συντελείται στον κόσμο, όσον αφορά στην πρόοδο και την εξέλιξη, δεν έχει μόνον κέρδη, έχει και ζημίες. Το περίεργο είναι πως το αντιλαμβάνονται, πολλές φορές, καλύτερα, οι «οπισθοδρομικοί» απ΄ ό,τι οι «ρέκτες» και οι «προοδευτικοί». Ήταν πραγματικά καταπληκτικό κάτι που έλεγε στους φίλους της η αλησμόνητη δημιουργός του «Γ΄ Χριστιανικού παρθεναγωγείου», Έλλη Αλεξίου: «Δεν με αφορά ότι κάποιος μιλάει και γράφει σαν συντηρητικός.

Μ΄ ενδιαφέρει ότι ενεργεί σαν κομμουνιστής». Και θα ΄ταν πραγματικά απογοητευτικό, αν έπιανε ν΄ απαριθμήσει κανείς τους ανθρώπους που συμβαίνει να γνωρίζει, ή υποψιάζεται πως υπάρχουν, κι ενώ παίζουν στα δάχτυλα όλη τη «μοντερνιτέ» των Ίντερνετ, των κομπιούτερ και των λάπτοπ, τα μυαλά τους παραμένουν κολλημένα σε θέσεις και απόψεις που, ακόμη και με το καλέμι ή το μολύβι κι αν τις εξέφραζαν, θα σε έκαναν ν΄ ανατριχιάσεις με τη συντηρητικότητά τους.

Με τη διαφορά, επίσης, πως με το καλέμι ή το μολύβι, έτσι όπως συνδέονται και με σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας, μπορούσες να υπολογίζεις σε μιαν αλλαγή που θα έκανε τα πράγματα λίγο καλύτερα για όλους. Ενώ με τα μηχανήματα, που ήδη αναφέραμε, ακριβώς γιατί νιώθεις πως η αλλαγή αυτή έχει συντελεστεί, χωρίς να έχουν καλυτερεύσει τα πράγματα για όλους, μοιάζει ν΄ αναγνωρίζεις ή να προωθείς την ύπαρξη ενός αδιεξόδου, που εμφανίζει ως κάτι φυσιολογικό για τη συνείδησή σου, το επόμενο βήμα να είναι η καταστροφή. Έτσι, λοιπόν, το θέμα μας είναι οι άνθρωποι που το «μέσον» που μ΄ αυτό εκφράζονται, τους κάνει να πιστεύουν πως μεταβάλλονται ταυτόχρονα σε φορείς μιας σύγχρονης αγωνίας, ενώ τους ταιριάζει απλά γάντι ο αραμπάς της οπισθοδρομικότητας. Συμβαίνει αυτό ακριβώς γιατί δεν μένει χωρίς αντίτιμο το γεγονός πως μηχανήματα που εξαιτίας τους κλείσαμε με ευκολία τα αεροπορικά μας εισιτήρια ή τις θέσεις μας για παραστάσεις στη Νέα Υόρκη, μεταφέρανε με ακαριαία αποτελεσματικότητα την εντολή για τον βομβαρδισμό μιας χώρας. Ή αν μας πληροφορήσανε για τον σπαραγμό ενός πατέρα που αντίκρυσε το παιδί του να σκοτώνεται στον πόλεμο, δεν απέτρεψαν ωστόσο το τρομερό αυτό γεγονός ή δεν αμφισβητήθηκε διόλου μέσα μας η εμπιστοσύνη μας στα ίδια αυτά μηχανήματα. Με συνέπεια να περισσεύουν, βέβαια, οι μελαγχολίες και οι καταθλίψεις καθώς η ψυχική ισορροπία του ανθρώπου, έστω κι αν δεν το αντιλαμβάνεται, θίγεται βαθύτατα όταν η έννοια της κοινότητας δημιουργείται μερικώς μόνον χάρη στο στοιχείο της απόλαυσης, και δεν περιλαμβάνει και το κομμάτι της που δυστυχεί. Όταν οργανώνεσαι για να ζήσεις ο ίδιος αποκλειστικά όσο γίνεται καλύτερα, μεταβάλλεσαι στο πιο εκτεθειμένο στις αρρώστιες και τις επιδημίες πλάσμα, τόσο τις σωματικές όσο και τις ψυχικές.

Όσο κι αν αλλάζουν οι τρόποι ντυσίματος ή ταξιδιού, ακόμη οι τρόποι που εκπαιδευόμαστε ή επικοινωνούμε, είναι μερικά πράγματα που δεν αλλάζουν με τίποτε. Σίγουρα δεν μπορούμε να ζήσουμε πια χωρίς το κομπιούτερ, αλλά αν η χρήση του μεταβάλλεται σε στοιχείο πολιτισμού για τη ζωή μας, τότε γίνεται παρωχημένος κι απολίτιστος για τη συνείδησή μας ο Γιώργος Σαραντάρης, ο οποίος δεν το χρησιμοποίησε, ενώ λογαριάζουμε πολιτισμένα τα «golden boys» που το χρησιμοποιούν. Ταυτίζεται κανείς τόσο εύκολα με μια ευθύγραμμη και καθόλου σε βάθος επικρατούσα αντίληψη, ενώ ταυτόχρονα λογαριάζει τον εαυτό του στο μετερίζι της πρωτοπορίας! Το ζήτημα είναι ακριβώς να μη μεταβάλλουμε τόσο εύκολα όλοι μας κάτι που υφίσταται κατ΄ ανάγκην, όπως όλα αυτά τα μηχανήματα, σε κάτι αποκαλυπτικό ή ύψιστα προσδοκώμενο για τη ζωή μας. Σε τελευταία ανάλυση όταν μας γίνονται πολύτιμα μόνον τα πράγματα που έχουν, στο μεταξύ, αποκτήσει την πατίνα του χρόνου, διατρέχουμε πολύ λιγότερο τον κίνδυνο να μας αυτοχειριάσουν ή να αυτοχειριαστούμε πνευματικά. Ενώ όταν εκστασιαζόμαστε με πράγματα που προσφέρονται για συνεχή αντικατάσταση, έχουμε μεταθέσει το πολύτιμο στοιχείο των εσωτερικών μας αλλαγών (την ευχέρεια να τις ελέγχουμε και να τις νοηματίζουμε) στα αντικείμενα. Επειδή αλλάζει η μορφή των αντικειμένων, νομίζουμε ότι είμαστε εμείς που αλλάζουμε.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».