«Ρaraxena» κι ανιχνευτές ψεύδους

Καθρέφτες και είδωλα, στριπτίζ και κάμερες που καταγράφουν αντιδράσεις, σκόρπιες καρέκλες και κοσμήματα από χρωματιστό γυαλί με την υπογραφή του Λουκά Σαμαρά εκπροσωπούν την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας
«Όλο και περισσότερο βρίσκομαι σε μια συναισθηματική σχέση με τον χρόνο. Είμαι πια εβδομήντα ετών και το σώμα μου μοιάζει με το σώμα ενός ανθρώπου στα εβδομήντα του. Βρίσκομαι σε αυτήν την οικτρή κατάσταση. Είχα την ιδέα να με κοιτάζουν άλλοι, να καλέσω ανθρώπους να δουν την ταινία (σ. σ.: στην οποία γδύνεται)

και στη συνέχεια να καταγράψω μόνον τις αντιδράσεις τους. Τα πρόσωπά τους αντιδρούν αυτόματα, χωρίς οι ίδιοι να μπορούν να ελέγξουν τις αντιδράσεις τους.

Μοιάζει με ανιχνευτή ψεύδους».

Η εξομολόγηση ανήκει στην ηγετική μορφή της αβάντ γκαρντ σκηνής, τον Λουκά Σαμαρά, που ετοιμάζει τις εικαστικές του βαλίτσες για την Μπιενάλε της Βενετίας, για να εκπροσωπήσει- ύστερα από δυο τραυματικές εμπειρίες- την Ελλάδα έπειτα από απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού.

Ο πρωτοπόρος καλλιτέχνης δεν θα γδυθεί – μέσω βίντεο- όχι μόνο μπροστά στους χιλιάδες επισκέπτες, αλλά και στα μάτια 24 ομοτέχνων και φίλων του (ανάμεσά τους oι Τζάσπερ Τζόουνς και Τσακ Κλόουζ), οι αντιδράσεις των οποίων έχουν κινηματογραφηθεί. «Αυτό που με φέρνει σε μεγαλύτερη αμηχανία είναι το γερασμένο πέος μου. Και κάθε φορά που το σκέφτομαι ότι το βλέπουν κι άλλοι αισθάνομαι ένα ρίγος, με την αρνητική μάλλον σημασία», εξηγεί σε συνέντευξή του στον επιμελητή της έκθεσης Μάθιου Χιγκς (που θα συμπεριληφθεί στον κατάλογο της ελληνικής συμμετοχής) για το έργο του «Εcdysiast and Viewers» (Καλλιτέχνης του στριπτίζ και θεατές, 2006).

Τα «Ρaraxena» όμως, όπως είναι ο τίτλος της ελληνικής συμμετοχής (συντονισμός: Βίβιαν Ευθυμιοπούλου), δεν αποτελούνται μόνο από το εικαστικό στριπτίζ του Λουκά Σαμαρά. Περιλαμβάνουν ακόμη ένα σύνολο γλυπτών που φιλοτεχνήθηκαν τη δεκαετία του ΄60 πλάι σε φωτογραφικά έργα και βίντεο, που γεννήθηκαν την τελευταία τετραετία, παρουσιάζοντας έτσι σε εύρος χρόνου τη δουλειά του πρωτοποριακού δημιουργού, ο οποίος φέτος γιορτάζει μισό αιώνα από την πρώτη του έκθεση στην γκαλερί «Reuben» της Νέας Υόρκης.

Στο τελευταίο του τεύχος δε το περιοδικό «Ιnterview» του αφιερώνει αρκετές σελίδες, ξεχωρίζοντάς τον απ΄ όλους τους καλλιτέχνες που μετέχουν στην Μπιενάλε Βενετίας.

Οι ανατροπές στο ελληνικό περίπτερο θα αρχίζουν ήδη από την είσοδο, όπου ρόλο κατωφλιού θα κρατά ένας μεγάλος ανοιχτός κύβος από καθρέφτες, το «Doorway» (1966-2007) που θα φέρνει τον θεατή αντιμέτωπο με το είδωλό του πριν προχωρήσει να δει το υπόλοιπο περίπτερο και «παίζει» με το ναρκισσισμό που διέπει όλη τη δουλειά του Λουκά Σαμαρά.

Σκόρπιες καρέκλες στους δρόμους της Νέας Υόρκης πρωταγωνιστούν στη φωτογραφική του σειρά Chairs, ενώ στη σειρά Νexus στα πλακάκια του Μετρό της Νέας Υόρκης, οι διαφημίσεις «αντικαταστάθηκαν» με έργα του Σαμαρά. Γοητευτικά όμως είναι και τα iΜovies, σύντομα βίντεο, που «γεννήθηκαν» όταν ο καλλιτέχνης απέκτησε την πρώτη του ψηφιακή κάμερα και άρχισε να κινηματογραφεί τον εαυτό του. «Ήμουν 60 χρονών και στα μάτια μου, το σώμα μου δεν ήταν τόσο ενδιαφέρον όσο παλιά. Παρ΄ όλα αυτά σκέφτηκα: “Δεν γαμ……αι. Τι σημασία έχει;” Έτσι άρχισα να κάνω μικρές ταινίες στο εσωτερικό του κλειστού μου περιβάλλοντος», λέει ο Λουκάς Σαμαράς για το έργο του, που εν καιρώ όμως αποφάσισε τελικά να βγει και στον δρόμο με την κάμερα, παρά τον φόβο του, ότι θα τον περνούσαν για τουρίστα.

Πώς σχολιάζει το γεγονός ότι καταγράφοντας τον εαυτό του σε πολλά από τα έργα του έχει γίνει αναγνωρίσιμος; «Κατά κάποιον τρόπο είμαστε όλοι παιδιά του Χόλιγουντ, ιδίως οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, όπως εγώ. Έχουμε δει πώς δημιουργείται ένας σταρ, αυτή η μαγική επιφάνεια.

Αυτό κάνω κι εγώ κατά κάποιον τρόπο. Κοιτάζω τον εαυτό μου και αυτόματα θέλω να κάνω την εικόνα μου καλύτερη».

ΙΝFΟ

Το ελληνικό περίπτερο στην 53η Μπιενάλε της Βενετίας εγκαινιάζεται στις 4 Ιουνίου. Έως τις 22 Νοεμβρίου. Ίντερνετ: http://www.
labiennale.
org/it/arte.

Με μια ματιά

1936.

Γεννιέται στην Καστοριά (γιος γουναρά)

1948.

Μεταναστεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες 1955.

Γίνεται Αμερικανός πολίτης και εισάγεται στη Σχολή Καλών Τεχνών του Rutgers University 1959.

Εκθέτει για πρώτη φορά στη Νέα Υόρκη 1968, 1972, 1977.

Συμμετέχει στα Documenta 4, 5 και 6 στο Κάσελ της Γερμανίας 1969.

Αγοράζει την πρώτη του μηχανή πολαρόιντ, που θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη δουλειά του 1972.

Η πρώτη μεγάλη αναδρομική του στο Whitney Μuseum 1982.

Aναδρομική στο Πομπιντού στο Παρίσι 1988.

Αναδρομική που περιοδεύει σε πέντε αμερικανικά μουσεία 1996.

Αρχίζει να πειραματίζεται με ηλεκτρονικούς υπολογιστές 2005. Αναδρομική στην Εθνική Πινακοθήκη