Επιφυλλίδα

Όταν η τηλεόραση «σκοτώνει»
ΤουΘανάση Θ. Νιάρχου

Δεν είναι να συμβεί «κάτι», στραβώνει αμέσως όλο το κλίμα. Όσο μάλιστα πιο τρομερό και αδιανόητο είναι αυτό το «κάτι» τόσο περισσότερο το δημόσιο κλίμα με την απανωτή και συσσωρευμένη πληροφόρηση γίνεται σκοτεινό και δυσερμήνευτο. Με αποτέλεσμα όταν καταλαγιάσει η ταραχή, αντί τα ερωτήματα και το ενδιαφέρον να διατηρούνται, όπως θα έπρεπε να έχουν στο μεταξύ βαθύνει, σε υψηλότατο επίπεδο, η όλη υπόθεση να μοιάζει με μπάλα που έχει ξεφουσκώσει.

Εννοούμε σαφέστατα την αυτοκτονία του 19χρονου Δημήτρη Πατμανίδη, αφού επιχείρησε να δολοφονήσει έναν συμμαθητή του κι ενώ είχε τραυματίσει έναν Έλληνα κι έναν Αλβανό. Σ΄ ένα πολύτιμο ρεπορτάζ στα «ΝΕΑ» του περασμένου Σαββατοκύριακου καταγράφονται με ακρίβεια οι έντεκα δολοφονικότερες επιθέσεις που έχουν γίνει σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, από το 1996 έως σήμερα, σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη.

Οι έξι μάλιστα συνοδεύονται και με φωτογραφίες των δραστών. Αν θα ήθελε κανείς να είναι απολύτως ειλικρινής, θα πρόσθετε πως με εξαίρεση τον 23χρονο Σεούνγκ Χούι Τσο, που προκάλεσε τον θάνατο σε τριάντα δύο ανθρώπους στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και η όψη του ειδοποιεί για έναν ενδεχόμενο δολοφόνο και για άλλους δύο ακόμη που η όψη τους δεν διακρίνεται καθαρά, για τους υπόλοιπους τέσσερις δράστες ουδείς θ΄ αναρωτιόταν το παραμικρό, αν συνέβαινε να είναι παιδιά του ή φίλοι του. Πριν προχωρήσουμε όμως στην «εγχώρια» αναπαραγωγή των δολοφονικών επιθέσεων, χρειάζεται να σταθούμε σε μια φαινομενικά «ασήμαντη» λεπτομέρεια που παρατίθεται στο ίδιο ρεπορτάζ: ο Σεούνγκ Χούι Τσο, που ήδη αναφέραμε, στη διάρκεια ενός διαλείμματος, ανάμεσα στις δύο επιθέσεις που πραγματοποίησε, έστειλε στο τηλεοπτικό δίκτυο ΝΒS πακέτο με βίντεο και φωτογραφίες.

Το απερίγραπτο με την τηλεόραση δεν είναι ότι μπορεί να μεταβάλλει ταυτόχρονα σε σταρ τόσο τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης όσο κι έναν εγκληματία. Το πραγματικά τρομερό είναι πως από τη στιγμή που και οι δυο τους μεταβάλλονται σε σταρ, οι διαφορές τους παύουν να μας φαίνονται τόσο αβυσσαλέες όσο είναι στην πραγματικότητα. Για να είναι δυνατόν η εσώτερη ψίχα και των δύο (του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης και του εγκληματία) να μεταποιηθεί σε κάτι λαμπερό, σημαίνει πως τα σημεία που τους ενώνουν είναι περισσότερα από εκείνα που τους χωρίζουν. Φαίνεται πως το οποιοδήποτε μέγεθος (θετικό ή αρνητικό) για να μπορεί να διατηρεί τις πραγματικές του διαστάσεις χρειάζεται να γίνεται γνωστό μόνο με τον λόγο. Μόλις μεσολαβήσει η εικόνα (η τηλεοπτική) και άγια να είναι τα πράγματα, εξελίσσονται σε κομφούζιο. Ίσως γιατί διατηρείται ακόμη μέσα σε όλους μας η υποψία πως ό,τι πραγματικά αξίζει δεν προορίζεται να γίνει πολύ, ιδιαίτερα ή και ελάχιστα γνωστό.

Αν ένας υποψήφιος δολοφόνος υπολογίζει στην τηλεόραση, δεν είναι γιατί η πράξη του θα καταδικαστεί, αλλά γιατί, αντίθετα, θα γίνει γνωστή σε όλο τον κόσμο. Πράγμα που σημαίνει πως αν δεν υπολόγιζε σ΄ αυτή τη μετατροπή του σε σταρ, ενδέχεται να μην είχε επιχειρήσει ή ακόμη και διανοηθεί τη δολοφονία. Φαίνεται μάλιστα να είναι τόσο ακατανίκητη η επιθυμία να προσφέρει κανείς ένα θέαμα, με επίκεντρο τον εαυτό του, έστω κι αν δεν θα υπάρχει για να το απολαύσει, ώστε μεταβάλλει σε μιαν (εύκολα ή δύσκολα, δεν έχει σημασία) αντιμετωπίσιμη υπόθεση την ίδια την αυτοκτονία. Μοιάζει εύλογο να σκεφτεί κανείς κάτι αντίστοιχο, αν λάβει υπόψη του πως οι δέκα στους έντεκα δράστες των δολοφονικών επιθέσεων που σημειώνονται στο ρεπορτάζ αυτοκτονούν, αφού έχουν «ξεπαστρέψει» έναν διαφορετικό ο καθένας αριθμό ανθρώπων.

Ακόμη κι αν ό,τι ήδη ειπώθηκε, θεωρηθούν απλώς ως σκέψεις και μάλιστα ανεπίτρεπτες, όταν έχουμε να κάνουμε με τόσο τρομερά γεγονότα, δεν θ΄ αρνηθεί κανείς τον σεβασμό τους τόσο για τους χαρακτηρισμένους ως θύτες όσο και για τα αναγνωρισμένα με βαριά καρδιά ως θύματα. Γεγονός που δεν φαίνεται ν΄ αφορά τους πολιτικούς, καθώς με τις δηλώσεις τους για το τραγικό περιστατικό στη Σχολή Μαθητείας του ΟΑΕΔ στον Ρέντη τόσο η υπουργός Απασχόλησης Φάνη Πετραλιά όσο και ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ Αλέκος Αλαβάνος φαντάζονται πως μια τόσο «ανήκουστη» και καταιγιστική πραγματικότητα είναι δυνατόν να χωρέσει σε λέξεις και έννοιες που τις έχουν έτοιμες ως λύσεις για «ψιλοπεριστατικά» της τρέχουσας καθημερινότητας και, σύμφωνα με ό,τι θεωρούν οι ίδιοι, πάγιο πολιτικό τους συμφέρον. Αναζητήστε τις.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».