Φαινόμενα

Το δίλημμα της βίας
, ΤηςΠόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Έναν συγκλονιστικό προβληματισμό για τη «νομιμοποίηση» της αστυνομικής βίας ξεδίπλωσε επεισόδιο της σειράς «Βoston Legal»
Είναι αστυνομικός. Κατηγορείται ότι βασάνισε άγρια έναν κρατούμενο για να ομολογήσει πού βρίσκεται ο αδελφός του, ύποπτος για απαγωγή ανηλίκου. Ο ίδιος βέβαια δεν είχε καμιά σχέση. Ο απαγωγέας τελικώς βρέθηκε, το παιδί γλίτωσε, αλλά εν τω μεταξύ μια κασέτα με τα βασανιστήρια στα οποία υποβλήθηκε ο αδελφός του απαγωγέα προβλήθηκε από την τηλεόραση. Ο αστυνομικός που τα διέπραξε κατηγορείται για παράβαση καθήκοντος.

Η ιστορία αρχίζει από αυτό ακριβώς το σημείο. Ο αστυνομικός για την υπεράσπισή του καταφεύγει στη μεγαλύτερη δικηγορική φίρμα. Η δίκη εξελίσσεται σε συγκλονιστική σύγκρουση συνειδήσεων. Των δικηγόρων αλλά και της ίδιας της δημοκρατίας.

Η ιστορίαδεν είναι αληθινή. Θα μπορούσε. Είναι όμως το σενάριο ενός επεισοδίου της έξοχης σειράς «Βoston Legal», που προβάλλεται αυτό τον καιρό από τον Αnt1 (και από τη Νova).

Επίκεντρο είναι μια μεγάλη δικηγορική εταιρεία η οποία αναλαμβάνει δύσκολες δίκες, μέσα από τις οποίες αναδεικνύονται τα σημαντικότερα σύγχρονα προβλήματα της αμερικανικής κοινωνίας. Προβλήματα εντέλει που αφορούν όλες τις κοινωνίες του δυτικού κόσμου, οι οποίες έχουν κοινό στοιχείο λειτουργίας τους ίδιους κανόνες του θεάματος.

Στην πραγματικότητα η σειρά αναδεικνύει τις ρωγμές του αμερικανικού συστήματος, ξύνει το λούστρο της τελειότητας που προπαγανδίζουν τα μεγάλα εθνικά παραμύθια όπως τα διαμόρφωσε το μιντιακό θέαμα. Δεν διστάζει να ξύσει και το λούστρο της τελειότητας της αμερικανικής Δικαιοσύνης, καθώς αυτή αποτελεί το θέατρο της δημοκρατίας και το «φετίχ» της.

Αυτό τον προβληματισμό,τη σύγκρουση μεταξύ μύθων και δημοκρατικής πραγματικότητας, μεταξύ ουσίας της δημοκρατίας και «φετιχισμού» των δικών, έθετε το επεισόδιο που περιγράφουμε. Πολύ περισσότερο, καθώς ήταν επικεντρωμένο σε ένα κορυφαίο πρόβλημα των σύγχρονων δημοκρατιών και επίκαιρο στη χώρα μας, το πρόβλημα της βίας, εγκληματικής και αστυνομικής σε σχέση με τη λειτουργία των μίντια.

Το αμερικανικό παράδειγμα πολύτιμο, καθώς το Χόλιγουντ ανέλαβε τη δημιουργία εθνικής κουλτούρας βίας. Τα αποτελέσματα οικτρά.

Το εγχώριοοπτικοακουστικό πεδίο, μπορεί να μη χρησιμοποίησε τη μεθοδική οργάνωση του Χόλιγουντ για να διαμορφώσει εθνικούς μύθους ή να λύσει εθνικά διλήμματα (μόνο τα δημιουργεί), αντιγράφοντας ωστόσο τις αμερικανικές τηλεοπτικές συνταγές, αυτομάτως αναπαράγει και τα στοιχεία της κουλτούρας που διαμορφώνουν .

Η υπόθεσητου επεισοδίου της σειράς «Βoston Legal» που περιγράφουμε, θέτει τον προβληματισμό για ένα από τα πιο επίκαιρα ζητήματα για τη χώρα μας, τη «νομιμοποίηση» της αστυνομικής βίας μέσα από τη μιντιακή κουλτούρα.

Μία από τις εταίρους της δικηγορικής εταιρείας (στον ρόλο, καταπληκτική η Κάντις Μπέργκεν) προσπαθεί να πείσει τον καλύτερο δικηγόρο τους να αναλάβει την υπεράσπιση του βασανιστή αστυνόμου. Εκείνος αρνείται τον αντιπαθητικό ρόλο. Εκείνη τον πείθει, με βασικό επιχείρημα ότι πρόκειται για τον μοναδικό που «μπορεί να διακρίνει τη μοχθηρία στην ανθρώπινη φύση». Άρα και να βρει τα επιχειρήματα να την υπερασπίσει; Είναι πολύ περισσότερο από αυτό.

Η έννοια του μοχθηρού εδώ δεν αφορά μόνο ανθρώπινους χαρακτήρες, αλλά επεκτείνεται στο σύστημα που εκμεταλλεύεται το ελάττωμα για να παραμείνει ισχυρό. Για να κατακτά μοχθηρές νίκες.


Κρίση συνείδησης της δημοκρατίας

Ο δικηγόρος αποδέχεται την επαγγελματική πρόκληση. Και η αγόρευσή του είναι αυτή που αποκαλύπτει τον σκληρό πυρήνα του προβλήματος. «Σε αυτή τη χώρα», λέει, «μάθαμε να δικαιολογούμε τη βία όταν χρησιμοποιείται για το «γενικό καλό»- και αυτό το έκαναν ταινίες όπως ο “Βρώμικος Χάρι” ή το “Διά πυρός και σιδήρου” κ.λπ. Έχουμε εμπιστοσύνη στο θέαμα. Ακόμη και δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου νομιμοποίησε τα βασανιστήρια με παραδείγματα από την τηλεόραση (εδώ χρησιμοποιεί το παράδειγμα που αναφέραμε τις προάλλες, στις 31 Μαρτίου, του δικαστή Σκάλια που στηρίχθηκε στο σίριαλ «24 ώρες» και του πράκτορα Μπάουερ που ακολουθεί τη μέθοδο των βασανιστηρίων για να σώσει το Λος Άντζελες από τρομοκρατικό χτύπημα). Νομίζετε ότι αυτός ο αστυνομικός (και δείχνει τον κατηγορούμενο) προέρχεται από άλλη κουλτούρα; Πίστευε ότι έτσι θα σώσει ένα παιδί. Και το έσωσε». Ο αστυνομικός αθωώνεται. Οι δικηγόροι μηρυκάζουν on camera την πικρή γεύση της νίκης.

Αυτό που θαυμάσαμε ήταν οι εκλεπτυσμένες μέθοδοι του σεναρίου για να αναδείξει την κρίση συνείδησης στην οποία οδηγείται μια μιντιακή δημοκρατία, η οποία αντικαθιστά τις αδιαπραγμάτευτες αρχές που τη συνιστούν, από τις εύκαμπτες μεθόδους του θεάματος.