Στο στόχαστρο οι αυξήσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα

Πιέσεις να μη δοθούν οι συμφωνημένες αυξήσεις 5,5% την 1η Μαΐου ασκούνται από σκληρούς κύκλους του ΣΕΒ, ενώ η επόμενη χρονιά προβλέπεται να φέρει ποσοστά αυξήσεων κάτω από 2%. Μαζί έρχονται και φαινόμενα όπως οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης με μείωση αμοιβών, αλλά και το πάγωμα μισθών στο Δημόσιο. Πρόκειται για πρωτοφανείς εξελίξεις, οι οποίες δρομολογούνται με αφορμή τη διεθνή κρίση, αλλά και με σύμμαχο τον πληθωρισμό που σημειώνει αρνητικό ρεκόρ 41 ετών. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή του Μαρτίου, που θα ανακοινωθεί την ερχόμενη Τετάρτη, θα διαμορφωθεί στο 1,3-1,4% από 1,6% τον Φεβρουάριο. Στην ευρωζώνη η πτώση είναι ακόμη μεγαλύτερη καθώς ο δείκτης διαμορφώνεται στο 0,6%, έναντι 1,2% τον προηγούμενο μήνα. Κατά μέσο όρο φέτος εκτιμάται ότι ο πληθωρισμός θα είναι 1,7-1,8%, σύμφωνα με την ΕΣΥΕ. Το 1968, τον χαμηλό πληθωρισμό (0,3%) είχε «πετύχει» η δικτατορία, τώρα τον πέτυχε η μείωση της τιμής των καυσίμων και της ζήτησης διεθνώς, που υποχρέωσε κάποιους κλάδους σε μειώσεις ή συγκράτηση τιμών. Για να μην ξεγελιόμαστε, η Ελλάδα όχι απλώς δεν κινδυνεύει από αποπληθωρισμό, αλλά εξακολουθεί να βλέπει υψηλές αυξήσεις τιμών σε προϊόντα που αντέχουν στην κρίση, όπως κυρίως πολλά τρόφιμα και υπηρεσίες. Για το καλάθι της νοικοκυράς, ο χαμηλός πληθωρισμός δεν σημαίνει και πολλά πράγματα: Αν εξετάσει κανείς τον δείκτη τιμών καταναλωτή του Φεβρουαρίου, θα δει ότι μειώσεις τιμών έχουμε στο πετρέλαιο θέρμανσης (32,4%), στη βενζίνη (17,7%), στις υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας (1%), στον οπτικοακουστικό εξοπλισμό και τους υπολογιστές (3,3%) και στο ελαιόλαδο (4%). Όλα τα άλλα προϊόντα, με εξαίρεση τα είδη ατομικής φροντίδας και τον καπνό, έχουν αυξήσεις τιμών πάνω από τη μέση αύξηση του πληθωρισμού. Η μία μετά την άλλη, επιχειρήσεις από όλους τους κλάδους διαπραγματεύονται ή έχουν ήδη κλείσει συμφωνίες με τους εργαζομένους για μειωμένο ωράριο απασχόλησης ή 4 ημέρες απασχόλησης την εβδομάδα, με αντίστοιχη περικοπή μισθών και αμοιβών. Οι εργαζόμενοι δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να το δεχθούν. Διαφορετικά φοβούνται ότι θα χάσουν τις δουλειές τους. Την ίδια ώρα στο Δημόσιο η κυβέρνηση παγώνει τους μισθούς, χωρίς πολλή δυσκολία. Πρόκειται για ανατροπές που δεν θα μπορούσε να φανταστεί κανείς πριν από ένα ή δύο χρόνια. Και όμως, η κρίση τις έκανε εφικτές. Η πτώση του πληθωρισμού διευκολύνει την τάση αυτή. Με πληθωρισμό κάτω από 2%, είναι πιο εύκολο για μια επιχείρηση να ζητήσει από τους εργαζομένους να αρκεστούν σε πολύ χαμηλές αυξήσεις ή και σε πάγωμα μισθών. Διαφορετικά, θα τους πει ότι υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων ή υπηρεσιών που παράγουν και, άρα, την ίδια τη δουλειά τους.

Οι σκληροί του ΣΕΒ
Το τελευταίο επιχείρημα επικαλείται αυτή την περίοδο, σύμφωνα με πληροφορίες, μια μερίδα του ΣΕΒ, επιδιώκοντας να ανατρέψει τη διετή συλλογική σύμβαση εργασίας που έχει υπογραφεί και προβλέπει αυξήσεις 5,5% από την 1η Μαΐου, δηλαδή πολύ πάνω από τον πληθωρισμό. Κάτι τέτοιο θα ήταν βεβαίως αιτία πολέμου με τα συνδικάτα. Μάλιστα, οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο πρόεδρος του ΣΕΒ δεν ενστερνίζεται την άποψη αυτή και θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να τιμήσουν την υπογραφή τους και να εφαρμόσουν τη σύμβαση. Η άποψη των πλέον μετριοπαθών επιχειρηματιών, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι ότι όπως παλιά, που όταν ανέβαινε ο πληθωρισμός οι εργαζόμενοι δεν διεκδικούσαν ανατροπή της σύμβασης στο μέσο της διάρκειάς της, έτσι και τώρα ο ΣΕΒ δεν δικαιούται να κάνει το αντίστροφο. Ωστόσο, υπάρχουν φωνές και επιδιώξεις για μη χορήγηση των αυξήσεων, τουλάχιστον στα εισοδηματικά κλιμάκια πάνω από τον κατώτατο μισθό για τα οποία δεν υπάρχουν δεσμεύσεις από τη σύμβαση.

Πληθωρισμός στο 1,7%-1,8%
Πάντως, θεωρείται σίγουρο ότι ακόμη κι αν δεν ανατραπεί η διετής σύμβαση που λήγει φέτος, οι διαπραγματεύσεις για την επόμενη θα είναι σκληρές. Μια αύξηση της τάξης του 2% θα ήταν ένα θετικό σενάριο, σύμφωνα με πηγές της βιομηχανίας, καθώς ο μέσος πληθωρισμός του 2009 προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 1,7-1,8%, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν εκπλήξεις, όπως σημειώνει ο γενικός γραμματέας της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας κ. Μ. Κοντοπυράκης. Μετά την κάμψη του Μαρτίου, ο πληθωρισμός αναμένεται να ανέβει και πάλι στο 1,5-1,6% τον Απρίλιο, καθώ12ς θα βγει από τον υπολογισμό του το πετρέλαιο θέρμανσης. Τον Ιούνιο με Ιούλιο, εξάλλου, συμπληρώνεται ο κύκλος των μειώσεων των τιμών των καυσίμων, οπότε θα δεχθεί αυξητική επίπτωση ο δείκτης.

«Δεν έχουμε στοιχεία αποπληθωρισμού»
«Σε αντίθεση με ό,τι μπορεί να συμβαίνει σε άλλες χώρες, στην Ελλάδα δεν έχουμε στοιχεία αποπληθωρισμού», λέει ο κ. Μ. Κοντοπυράκης, γενικός γραμματέας της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας. «Αντίθετα, εγώ θα είμαι ευχαριστημένος αν πετύχουν οι προσπάθειες του υπουργείου Ανάπτυξης και συγκρατηθούν οι τιμές σε προϊόντα, όπου είμαστε ακριβότεροι από το εξωτερικό». Οι παρατηρήσεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι η πτώση του πληθωρισμού είναι σχετική. Κάποιος που δεν έχει αυτοκίνητο για να καταναλώνει καύσιμα και δεν χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό υπολογιστή, ζει ακόμη στην εποχή του υψηλού πληθωρισμού.


ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΙ καταθέτες και κάτοχοι ομολόγων

● Οι καταθέτες σε προθεσμιακούς λογαριασμούς, ιδίως όσοι είχαν δεσμεύσει τα χρήματά τους με τα υψηλά επιτόκια που ίσχυαν προ μηνών (π.χ. τον περασμένο Νοέμβριο η Εθνική Τράπεζα δεχόταν προθεσμιακές καταθέσεις ενός έτους με επιτόκιο 5,2%). Αυτήν τη στιγμή τα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων κυμαίνονται γύρω στο 3%- 3,5%, πάλι υψηλότερα από τον πληθωρισμό.

● Οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα που είχαν υπογράψει διετή συλλογική σύμβαση εργασίας από πέρυσι, εξασφαλίζοντας για φέτος αυξήσεις 5,5%, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή δεν αμφισβητείται τώρα από την εργοδοσία ούτε τους ζητούνται άλλου είδους θυσίες.

● Οι επιχειρήσεις των οποίων το κόστος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο. Το κόστος τους έχει μειωθεί κατακόρυφα, αλλά δεν έχουν μειώσει αντίστοιχα τις τιμές των προϊόντων τους.

● Οι ομολογιούχοι του Δημοσίου, αφού οι τίτλοι έχουν αποδόσεις υψηλότερες από τον πληθωρισμό (π.χ. 5,5% η έκδοση που θα διατίθεται στο κοινό από την ερχόμενη Τρίτη).
ΧΑΜΕΝΟΙ ενοικιαστές και εργαζόμενοι στο Δημόσιο

● Οι εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα, των οποίων η εισοδηματική πολιτική καθορίστηκε ακριβώς τη στιγμή που ο πληθωρισμός σημείωνε κάθετη πτώση και πήραν μηδενικές αυξήσεις.

● Οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα, που υφίστανται πιέσεις ή και έχουν συμφωνήσει για λιγότερες ώρες ή ημέρες εργασίας, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις των μισθών τους ουσιαστικά να μην υφίστανται. Επίσης, οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα θα υποστούν σίγουρα πιέσεις στην επόμενη συλλογική σύμβαση για πολύ χαμηλές αυξήσεις.

● Οι καταναλωτές που δεν στρέφονται σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, αυτοκίνητα ή καύσιμα, στα οποία- και μόνοσημειώνονται μειώσεις τιμών.

● Οι ενοικιαστές ακινήτων που συμφώνησαν πέρυσι τον Απρίλιο αυξήσεις μισθωμάτων με βάση τον τότε πληθωρισμό του 4,4%, ενώ φέτος τον Μάρτιο ο δείκτης έχει υποχωρήσει στο 1,3%-1,4%. Το αντίστροφο ίσως ισχύσει για όσους συμφωνήσουν φέτος αυξήσεις με βάση το 1,3%, αφού κατά πάσα πιθανότητα θα αυξηθεί ο δείκτης.