Περιοδικά

Μελέτες για τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας
Του Κώστα Ρεσβάνη

Η προσφορά του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (ιδρυτές Μέλπω και Οκτάβιος Μερλιέ) στη μελέτη του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας είναι γνωστή εδώ και τριάντα χρόνια. Με την έκδοση του 15ου τόμου (550 σελίδες) του «Δελτίου Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών» έχουμε και πάλι την ευκαιρία να διαπιστώσουμε τις αρχές που διέπουν τα δημοσιεύματα: ερευνητικός μόχθος, επιστημονική επάρκεια, κριτική αναζήτηση της αλήθειας.

Δέκα πολυσέλιδες μελέτες δημοσιεύονται σε αυτόν τον τόμο, με πρόλογο και επιστημονική επιμέλεια του καθηγητή Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη. Για να διαπιστωθεί το εύρος της θεματολογίας, αντιγράφω από τον ευσύνοπτο οδηγό τα πολύτιμα περιεχόμενα: «Τρεις μελέτες για τις αρχαιολογικές και επιγραφικές μαρτυρίες της υστερορωμαϊκής και πρωτοβυζαντινής εποχής και για τις χριστιανικές αρχαιότητες και τα μνημεία της Μικράς Ασίας [Χαρίκλεια Διαμαντή, Στέφανος Ευθυμιάδης, Ανδρέας Μαζαράκης και Ιωάννης Βολανάκης]. Για τη νεώτερη περίοδο (17ο- 19ο αι.) η Όλγα Τσικάντσι επικεντρώνει την έρευνά της στις εμπορικές ανταλλαγές που, χάρη στους Έλληνες της ομογένειας πραγματοποιούνταν ανάμεσα στη Ρουμανία και τη Μικρά Ασία. Στον 19ο αιώνα αποκλειστικά, αναφέρεται η μελέτη της Ιωάννας Πετροπούλου σχετικά με την υποδοχή της Ιστορίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας του Ιωσήφ Χάμμερ από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Η στροφή του ιστορικού ενδιαφέροντος στον εικοστό αιώνα αποδεικνύεται ποσοτικά ως η πλέον παραγωγική. Τα άρθρα των Χριστόφορου Ψηλού, Γιώργου Καλαντζή, Γιώργου Αγγελετόπουλου καλύπτουν, αντίστοιχα, ζητήματα όπως η “άγνωστη φάση” του ελληνικού επαναστατικού αγώνα στην Ευρωπαϊκή Τουρκία 1908-1909, η απογραφή των πληθυσμών της Δυτικής Θράκης το 1919, αλλά και οι ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις για τις περιουσίες των χριστιανών υπηκόων της Αυτοκρατορίας (varlik vergisi). Τέλος, το θέμα Έλληνες εθνικιστές και Τούρκοι Αλεβήδες χειρίζεται ο Μιχάλης Κοκολάκης στη διαχρονική του διάσταση, έχοντας πολλαπλή πρόσβαση στις πηγές (ελληνικές, οθωμανικές, ευρωπαϊκές)».

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008. Εξαιρετικό το νέο τεύχος του περιοδικού «Σύγχρονα θέματα», δημοσιεύει θέματα από πολλά πεδία που μας απασχόλησαν τον τελευταίο καιρό: 1) Φάκελος για την εξέγερση του Δεκεμβρίου. Εδώ οι αναλύσεις (χωρίς διάθεση αγιοποίησης) ακολουθούν τη δημοσίευση σπαραγμάτων από κείμενα που αναρτήθηκαν στο Διαδίκτυο (καλή δουλειά), αλλά και φωτογραφικών ντοκουμέντων, συνθημάτων στους τοίχους, πανό, στένσιλ, και τρικ διαδηλώσεων. 2) Ανάλυση του έργου και των στοχασμών της σπουδαίας φιλοσόφου, της συγγραφέως της «Ανθρώπινης κατάστασης» Χάνας Άρεντ (1906-1975) που καθώς σημειώνει ο Περικλής Βαλλιάνος «η σκέψη της προωθεί θαρραλέα τα κρίσιμα ιδεώδη της πολιτικής ζωής (ελευθερία, δημοκρατική συμμετοχή, αναγνώριση του άλλου, εγγενής αξία της προσωπικότητας)…».

3) Για τη «μεγάλη παραπλάνηση» από το Ισραήλ, για το Παλαιστινιακό γράφει ο Νικόλας Βουλέλης , σημειώνοντας ότι «παρά τον εντυπωσιακό ρόλο των εξτρεμιστών και στις δύο πλευρές υπάρχει ένα παρήγορο στοιχείο: ότι και στις δύο κοινωνίες υπάρχουν οι δυνάμεις που παλεύουν για την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ανοχή και την ειρηνική συνύπαρξη δύο ανεξαρτήτων κρατών».

4) Για την παγκόσμια οικονομική κρίση σημειώστε το άρθρο της Χριστίνας Αγριαντώνη, που συμπεραίνει πως «χωρίς συστήματα αναδιανομής του πλούτου και χωρίς κάποιας μορφής έλεγχο του συστήματος και ιδιαίτερα της πιο επικίνδυνης συνιστώσας του, που είναι το χρηματοπιστωτικό σύστημα, δεν μπορεί να υπάρξει προκοπή…». ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ. Ένα αθησαύριστο κείμενο του Άγγελου Σικελιανού στον «Αέρα» του Καΐρου το 1946 δημοσιεύεται στην «Πνευματική ζωή». Επιγράφεται «Μνήμες της Ελληνικής Ελευθερίας». Ενδιαφέρον ακόμα το θέμα που ερεύνησε ο Μιχάλης Σταφυλάς: είναι τα ποιήματα που έγραψε ο Σπυρίδων Παιδάκος και τύπωσε το 1824 η «Τυπογραφία Δημητρίου Μεσθενέως» στο Μεσολόγγι. Ο Παιδάκος καταγράφει με δεκαπεντασύλλαβο εκστρατείες Τούρκων πασάδων, τον αποκλεισμό του Μεσολογγίου και «την καταστροφή των Τούρκων ήτις συνέβη κατά το 1822, Οκτωβρίου 20 και διελύθη Δεκεμβρίου 31».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΔΕΛΤΙΟ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ»: Κυδαθηναίων 11, Αθήνα- 105 58, τηλ.: 210-3239.225.

«ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΜΑΤΑ»: Βαλαωρίτου 12, Αθήνα- 106 71, τηλ.: 210-3628.501.

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα, 176 71, τηλ.: 210-9588.333.