Φαινόμενα

Επικοινωνιακά πυροτεχνήματα
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Η συνεργασία κομμάτων για την αντιμετώπιση μιας κρίσης υποτίθεται υπακούει σε πολιτικούς και όχι συναισθηματικούς όρους
Την περασμένη εβδομάδα οι κάμερες στημένες έξω από του Μαξίμου κατέγραφαν τις συναντήσεις πολιτικών αρχηγών με τον Πρωθυπουργό. Μια «καινούργια» έννοια είχε αναδειχθεί στην πολιτική σκηνή: «συναίνεση»! Μετά τις επικοινωνιακές καραμέλες τού «σεμνά και ταπεινά» ή του μπαϊρακτάρειου τσαμπουκά κατά των «νταβατζήδων», που κατέληξαν πικρές στο στόμα των ψηφοφόρων, η οικονομική κρίση αποδεικνύεται η αφορμή για νέα επικοινωνιακή επίθεση. Σαν να δημιουργεί η αγωνία του λαού για το μέλλον του μια επικοινωνιακή λιγούρα, που γίνεται αντιληπτή από τα τηλεοπτικά γουργουρητά των «συναινούντων».

Ο Γιούγκεν Χάμπερμας έλεγε ότι ο λόγος για τις τεχνικές εξοβελίζει τον λόγο για τις αξίες. Και αυτό το είδαμε να γίνεται. Γιατί η αναζήτηση της συναίνεσης δεν είναι παρά μια ακόμη μέθοδος από τις πάμπολλες που εφευρίσκουν οι δημοκρατίες της αγοράς πείθοντας τους πολίτες ότι αποτελούν το κλειδί για μια καλύτερη ζωή. Και σε πολιτικά ώριμα περιβάλλοντα, όπου υπάρχει παράδοση αξιοκρατίας και λειτουργίας των θεσμών, είναι αυτονόητο το πολιτικό νόημά της. Τι γίνεται όμως, όταν πρόκειται για περιβάλλοντα όπου όχι μόνο παράδοση αξιοκρατίας δεν υπάρχει, αλλά ούτε καν εφαρμογής των νόμων, και όπου αλλεπάλληλα σκάνδαλα έχουν καλλιεργήσει την πεποίθηση στους πολίτες ότι «τίποτε δεν λειτουργεί»;

Αίφνης, αντί της πολιτικής ουσίας που διαφεύγει, αφού δεν υπάρχει πεδίο για να εκφραστεί και να γίνει κατανοητή, η έννοια της συναίνεσης παίρνει μια διάσταση «χριστιανική», όπως αυτή που προβάλλουν τα τηλεοπτικά ριάλιτι, μοιάζοντας περισσότερο με συγκινητική υπόσχεση της υπέρβασης παθών και καημών χάριν ενός υψηλού σκοπού, παρά με πολιτική πρόταση. Κάτι σαν ανιδιοτελής προσφορά των πολιτικών δυνάμεων που θα «συναινέσουν» (σε τι άραγε; με βάση ποιον σχεδιασμό;) υπέρ του βασανισμένου λαού.

Δεν είναι η πρώτη φορά
που η τηλεοπτική μας κουλτούρα διευκολύνει τέτοιου είδους επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Εξ ου και αναμενόμενο το γεγονός της απολύτου συμφωνίας του ΛΑΟΣ με την κυβερνητική «συναίνεση». Γιατί από τη στιγμή που σαφής κυβερνητική πρόταση δεν υπάρχει, η συμφωνία ουδεμία σχέση έχει, ούτε απαιτεί πολιτική ωριμότητα. Αντιθέτως, απευθύνεται στους συναισθηματικούς αυτοματισμούς, τους οποίους έχει καλλιεργήσει στο φιλοθέαμον πλήθος ο τηλεοπτικός λαϊκισμός και οι οποίοι βολεύουν άριστα έναν πολιτικό χώρο ο οποίος έχει ταυτιστεί με αυτόν. Όσο κι αν αγωνίζονται κόμματα και πολιτικοί να εξηγήσουν με πολιτικούς όρους την άρνησή τους να συμμετάσχουν σε μια τόσο τηλεοπτική «συναίνεση», οι τηλεοπτικοί αυτοματισμοί υπερισχύουν οποιασδήποτε πολύπλοκης πολιτικής ερμηνείας και εκείνοι που διαχειρίζονται καλύτερα τους όρους του θεάματος εμφανίζονται πιο κατανοητοί. Τουλάχιστον, όταν ο διάλογος διεξάγεται υπό όρους τηλεόρασης. Αγωνιζόταν ο Δημήτρης Δανίκας σε μια από τις πιο θορυβώδεις και παθιασμένες «Ανατροπές» που έχει παρουσιάσει ο Γιάννης Πρετεντέρης να θυμίσει τα ομόλογα, το Βατοπέδι και πλήθος σκανδάλων, για να στηρίξει το πολιτικό του επιχείρημα ότι σε έδαφος διαβρωμένων αξιών συναίνεση δεν μπορεί να υπάρξει. Αντιθέτως, δεν χρειάστηκε καμιά προσπάθεια για να αναπτύξει μια εντυπωσιακή επιχειρηματολογία υπέρ της πρωθυπουργικής πρότασης ο κ. Βορίδης του ΛΑΟΣ διαθέτοντας το πολύ φωτογενές στοιχείο, ότι ήταν εξ ορισμού εντυπωσιακό ως πολιτικό παράδοξο να υποστηρίζει ένας βουλευτής από άλλο κόμμα τον Πρωθυπουργό.

Ποια καλύτερη απόδειξη ότι το τηλεοπτικό συντακτικό μπορεί να αντικαταστήσει ή να συμπληρώσει πολιτικά επιχειρήματα.


Συναίνεση με οφέλη εκλογικά

Την επομένη, ο κ. Γκιουλέκας της Ν.Δ. στην εκπομπή των Καμπουράκη- Οικονομέα κλήθηκε να απαντήσει στο ερώτημα πώς γίνεται να συνεννοηθεί ο κ. Καραμανλής με τον κ. Καρατζαφέρη, για τον οποίο έλεγε ότι δεν πρόκειται ποτέ να συνεργαστεί γιατί «ανήκει στα άκρα». Για να απαντήσει διπλωματικά ότι καθετί που λέει ο πρόεδρος έχει τη σημασία του, αλλά κάτω από τις παρούσες συνθήκες μπορεί να υπάρξει συνεννόηση.

Το θέμα είναι ότι μια συνεννόηση με πολιτικούς όρους έχει αποκλειστεί με πολιτικό λόγο από τον Πρωθυπουργό. Έτσι, η περιβόητη υπόθεση της συναίνεσης επιτρέπει την επανεξέταση του θέματος της συνεργασίας των δύο κομμάτων, με όρους πιο…

συναισθηματικούς, άρα, με οφέλη πιο…

εκλογικά!