«Στο ταμείο, είσαι ένα τίποτα»
Άννα Σαμ. Οι γονείς- πελάτες προειδοποιούσαν τα παιδιά τους δείχνοντάς την στο ταμείο: «Αν δεν διαβάζεις τα μαθήματά σου, θα καταλήξεις σαν την κυρία»
Μήπως παρατηρήσατε κάτι την τελευταία φορά που πήγατε στο σούπερ μάρκετ; Πέρα από τις εκνευριστικές ουρές ή την ακρίβεια, κάτι άλλο; Όχι; Την κοπέλα στο ταμείο, ίσως; Ξέρετε, αυτήν που κάνει μια από τις πιο άχαρες (και κακοπληρωμένες) δουλειές στη σύγχρονη κοινωνία; Τη χαιρετήσατε; Ή μήπως αδιαφορήσατε και για την ύπαρξή της ακόμα;
Το πιθανότερο είναι να μη θυμάστε καν. Άλλωστε ποιος δίνει σημασία; Σύντομα, όμως, ίσως χρειαστεί να δώσετε. Γιατί οι απανταχού ταμίες απέκτησαν φωνή- και τα όσα έχει να πει, δεν είναι καθόλου κολακευτικά για (πολλούς από) μας. Η Άννα Σαμ είναι Γαλλίδα, 29 χρονών σήμερα, με δεκαετή εμπειρία ως ταμίας σε μεγάλο σούπερ μάρκετ κοντά στη Ρεν. Τον Απρίλιο του 2007, άρχισε να καταγράφει τα καθημερινά της βάσανα σε ένα μπλογκ- το caissierenofutur. over-blog. com. Έγραφε για τους πελάτες που δεν καταδέχονταν καν να της ανταποδώσουν τη χαμογελαστή καλημέρα της αλλά ήταν έτοιμοι να γκρινιάξουν, να φωνάξουν, να καβγαδίσουν για ψύλλου πήδημα· για τους αυτάρεσκους μάνατζερ που παρακολουθούσαν το προσωπικό μέσα από ειδικό καθρέφτη και την υποχρέωναν να περιμένει, ενώ χρειαζόταν επειγόντως να πάει στην τουαλέτα· για τους γονείς που προειδοποιούσαν τα παιδιά τους δείχνοντάς την: «Αν δεν διαβάζεις τα μαθήματά σου, θα καταλήξεις σαν την κυρία»· για το εξάχρονο κοριτσάκι που έσκυψε και τη ρώτησε: «Είσαι φυλακή;».
Το βιβλίο
Ένα εκατομμύριο επισκέπτες έχει δεχθεί μέχρι σήμερα το μπλογκ της Άννας. Ταμίες από ολόκληρη τη Γαλλία έμπαιναν και έγραφαν τις δικές τους ιστορίες, άλλες αστείες, άλλες πικρές. Ώσπου κάποια στιγμή, ένας εκδοτικός οίκος μύρισε «λαβράκι» και της προσέφερε 12.000 ευρώ- το ισοδύναμο περίπου 18 μισθών- για να μετατρέψει το μπλογκ της σε βιβλίο. Αυτό ήταν. «Τα βάσανα μιας ταμία» έκαναν την Άννα σταρ. Δέκα εννέα φορές έχει επανεκδοθεί το βιβλίο στη Γαλλία, όπου έχει πουλήσει περισσότερα από 100.000 αντίτυπα. Σε 10 γλώσσες έχει μεταφραστεί. Ήδη βρίσκεται στα σκαριά ένα μιούζικαλ καθώς και ένα βιβλίο κόμικς. Τα δικαιώματα μεταφοράς του στον κινηματογράφο έχουν αγοραστεί. Μία ημέρα πριν τη συναντήσω, η Άννα είχε δώσει συνέντευξη σε ένα αυστριακό κανάλι. Για την επόμενη εβδομάδα, είχε κλείσει με γερμανικό κανάλι. Λίγο νωρίτερα, είχε επιστρέψει από την Ιταλία όπου της πήραν συνέντευξη 25 εφημερίδες, επτά τηλεοπτικοί και επτά ραδιοφωνικοί σταθμοί.
LΙΝΚ:
Πελάτες που έκλεβαν, έπιναν, έκαναν σεξ στους διαδρόμους
«ΘΑ ΗΘΕΛΑ να πιστεύω ότι μπορώ να βοηθήσω, ώστε να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο κοιτάζει ο κόσμος τις ταμίες», μου λέει. «Λίγη περισσότερη ευγένεια θα ήταν μια καλή αρχή». Η Άννα έχει σπουδάσει, έχει πτυχίο Λογοτεχνίας από το Πανεπιστήμιο της Ρεν. Φοιτήτρια, εργαζόταν στο Leclerc 12 ώρες την εβδομάδα. Όταν αποφοίτησε, μη μπορώντας να βρει καλύτερη δουλειά, ζήτησε να εργάζεται 24 ώρες την εβδομάδα. «Σκόπευα να παραμείνω για κανένα εξάμηνο, μέχρι να βρω κάτι άλλο». Τελικά, έμεινε χρόνια. «Δημιουργούνται πολλά προβλήματα υγείας σε αυτή τη δουλειά: τενοντίτιδα, λουμπάγκο… Υπάρχει όμως και πολλή κατάθλιψη, γιατί σε αγνοούν οι πάντες: και οι μάνατζερ και οι πελάτες. Έπειτα από λίγο, πείθεσαι πως είσαι ένα τίποτα». Για κάποιον παράξενο λόγο, τα σούπερ μάρκετ μοιάζει να ξυπνούν τον χειρότερο εαυτό μας.
Στα χρόνια της «θητείας» της, η Άννα είδε πελάτες να κλέβουν, να μεθοκοπούν, να ερωτοτροπούν, ακόμα και να κάνουν σεξ στους διαδρόμους. «Νομίζατε ότι το σούπερ μάρκετ δεν είναι αφροδισιακό; Κάνετε μεγάλο λάθος». Παρά την επιτυχία, η Άννα εξακολουθεί να ζει μαζί με τον σύζυγό της σε ένα μικρό σπίτι στα περίχωρα της Ρεν. Τώρα πια όμως, όλοι ζητούν τη γνώμη της. Όταν το γαλλικό Κοινοβούλιο συζητούσε το θέμα της κυριακάτικης λειτουργίας των καταστημάτων, για παράδειγμα, την κάλεσαν σε συνέντευξη, όπου και εξήγησε γιατί ήταν αντίθετη: «Οι κοπέλες θα καταλήξουν να δουλεύουν και Σάββατα και Κυριακές. Στην πράξη, δεν θα έχουν επιλογή και δεν θα βλέπουν ποτέ τις οικογένειές τους». Η Σαμ προσεκλήθη να μιλήσει και σε ένα συνέδριο για το λιανικό εμπόριο στο Λουξεμβούργο, όπου και συνέστησε στους μάνατζερ να χαιρετούν τις ταμίες καθημερινά: «Ήταν λες και δεν τους είχε περάσει ποτέ από το μυαλό. “Χμμ, καλή ιδέα!”, είπαν και το σημείωσαν:
“Να λέω καλημέρα”».
Η βαριοπούλα
Επόμενο σχέδιό της, να οργανώσει εκείνη ένα συνέδριο για μάνατζερ σούπερ μάρκετ, να τους πείσει ότι οι ταμίες πρέπει να περνούν από εκπαίδευση, να μαθαίνουν πώς να χειρίζονται τους δύσκολους πελάτες: «Δεν μπορείς να εκπαιδεύσεις τους πελάτες να συμπεριφέρονται καλύτερα, μπορείς όμως να εκπαιδεύσεις τους εργαζομένους», λέει. Μικρή παύση. «Αν και αυτό που πραγματικά θα ήθελαν οι κοπέλες στο ταμείο είναι μια βαριοπούλα».
Οι μάνατζερ συμπαθούν τις φοιτήτριες
ΔΕΝ ΕΧΕΙ σημασία αν δεν έχεις εργαστεί ποτέ ξανά στη ζωή σου, αν υποφέρεις από αγοραφοβία ή φοβάσαι το σκοτάδι, αρκεί να είσαι άμεσα διαθέσιμη, να δεχθείς τον μισθό, να έχεις τραπεζικό λογαριασμό και να απαντήσεις στην ερώτηση: «Γιατί θέλετε να εργαστείτε για εμάς;».
Ω ναι, πρέπει να βρεις έναν καλό λόγο, ακόμα και για να γίνεις ταμίας.
Ιδού μερικές απαντήσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν:
«Ονειρευόμουν ανέκαθεν να εργαστώ σε κατάστημα». Για να σε πιστέψουν, πρέπει να το πεις με σιγουριά, τα μάτια να λάμπουν όλο δέος.
Καθόλου εύκολο.
«Είμαι φοιτήτρια.
Χρειάζομαι μια δουλειά μερικής απασχόλησης». Παλιό αλλά πειστικό- και οι μάνατζερ συμπαθούν τις φοιτήτριες.
Βαρυγκωμούν λιγότερο και δεν απουσιάζουν.
Αυτή, λοιπόν, είναι μια άριστη απάντηση. Φυσικά, αν δεν είσαι στα αλήθεια φοιτήτρια, πρέπει τουλάχιστον να είσαι αρκετά νέα ώστε να περάσεις για φοιτήτρια. «Χρειάζομαι μια δουλειά, δεν έχω χρήματα». Δεν σας το συνιστώ καθόλου. Ακόμα και αν είναι η αλήθεια, ο μάνατζερ θα σκεφτεί πως «δεν είστε πολύ ενθουσιώδης», «δεν έχετε ομαδικό πνεύμα», «δεν ταιριάζετε με τους εμπορικούς στόχους της επιχείρησης»… και θα βάλει την αίτησή σας στον πάτο του (πελώριου)
σωρού.
Απόσπασμα από το βιβλίο της Άννας Σαμ «Τα βάσανα μιας ταμία» («Les tribulations d΄ une caissiere» εκδ. Stock)












