[ Πρόσωπα ] Ο ωφελιμιστής φιλόσοφος

Οι περισσότεροι άνθρωποι στον ανεπτυγμένο κόσμο πρέπει να δώσουν 5% του εισοδήματός τους για την εξάλειψη της φτώχειας, ενώ οι πολύ πλούσιοι θα πρέπει να δώσουν πολύ περισσότερα- παραμένοντας και πάλι πολύ πλούσιοι.
Oι περισσότεροι θα συμφωνούσαμε με την παραπάνω πρόταση που αναπτύσσει ο φιλόσοφος Πίτερ Σίνγκερ στο τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Η ζωή που μπορείς να σώσεις» – κυκλοφορεί αρχές Μαρτίου από τις Εκδόσεις Random Ηouse. Οι στατιστικές που παραθέτει για το πόσα κερδίζει το πλουσιότερο 0,01% των Αμερικανών φορολογουμένων κόβουν την ανάσα και εξοργίζουν. «Μήπως πρέπει να σκεφτούμε ότι κάτι δεν πάει καλά, όταν ζούμε σ΄ έναν κόσμο όπου πεθαίνουν καθημερινά 27.000 παιδιά;», ρωτάει ο Σίνγκερ, ο οποίος προσφέρει το 25% των εισοδημάτων του στην Οxfam. Από την άλλη βέβαια, επισημαίνει ο Εντ Βάλιαμι στον «Ομπζέρβερ», αν επικρατούσαν όλες οι ιδέες του Σίνγκερ, και πάλι θα πέθαιναν πολλά παιδιά…

Ο Πίτερ Σίνγκερ γεννήθηκε το 1946 στη Μελβούρνη. Οι γονείς του ήταν Εβραίοι της Βιέννης που διέφυγαν το 1938 από την Αυστρία. Καθηγητής Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και ένας από τους 100 ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, σύμφωνα με το «Τάιμ», ο Σίνγκερ υποστήριξε ήδη από το 1975 ότι τα ζώα έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους ανθρώπους, εφόσον αισθάνονται πόνο όπως οι άνθρωποι. Προκάλεσε τότε αντιδράσεις, όμως όχι τόσο έντονες όσο το 1985, όταν υποστήριξε στο βιβλίο του «Θα πρέπει να ζήσει το μωρό; Το πρόβλημα των ανάπηρων βρεφών» πως, αν οι γονείς ενός ανάπηρου βρέφους το σκότωναν ή εξουσιοδοτούσαν γιατρό να το κάνει, αυτό δεν θα ήταν φόνος.

Οι αντιδράσεις ήταν σφοδρές. Κατηγορήθηκε ως οπαδός της ναζιστικής ευγονικής, ανάπηροι έκαναν διαδηλώσεις εναντίον του, ο επιχειρηματίας και εκδότης Στηβ Φορμπς ανακάλεσε μια δωρεά στο Πρίνστον όταν το πανεπιστήμιο εξέλεξε το 1999 καθηγητή τον Σίνγκερ. «Αισθάνεσαι πάντα μια απογοήτευση όταν σε παρεξηγούν, όμως αναγκάστηκα να το υποστώ για καιρό», λέει ο καθηγητής. Δηλώνει οπαδός του δόγματος του ωφελιμισμού του Τζων Στιούαρτ Μιλ, που προκρίνει τη μείζονα ευτυχία για τους περισσοτέρους- έστω και με θυσίες άλλων-, και καταπιάνεται με ερωτήματα όπως το παρακάτω, το οποίο έθεσε σε πρόσφατο άρθρο του στη «Σαν» της Νέας Υόρκης: «Στέκεσαι δίπλα σε μια σιδηροτροχιά όταν βλέπεις ότι ένα βαγόνι, χωρίς κανέναν μέσα, κατεβαίνει τη γραμμή κατευθυνόμενο προς μια ομάδα πέντε ανθρώπων. Αν το βαγόνι συνεχίσει την πορεία του, θα σκοτωθούν όλοι. Το μόνο που μπορείς να κάνεις για να προλάβεις αυτή την τραγωδία είναι να πατήσεις ένα διακόπτη που θα εκτρέψει το βαγόνι σε μια βοηθητική γραμμή. Όμως υπάρχει ένας άνθρωπος στη γραμμή αυτή και θα σκοτωθεί. Πρέπει άραγε να πατήσεις τον διακόπτη;».