Και τα βάσανα έχουν τον στίχο τους

Τραγούδησε «τα βάσανα των ανθρώπων» ο Μάνος Ελευθερίου. Όμως σημασία είχε πάντα η δημιουργικότητά του. Μια κασετίνα με τραγούδια του από «ΤΑ ΝΕΑ» το αποδεικνύει
«Η περιπέτειά μου με το τραγούδι άρχισε ερασιτεχνικά και χωρίς να φαντάζομαι ότι θα εξακολουθώ να γράφω επί μισό αιώνα… Με τον καιρό κατάλαβα ότι ήταν μια οδυνηρή άσκηση γραφής, χρήσιμη και απαραίτητη για οτιδήποτε άλλο έγραφα».

Ο Μάνος Ελευθερίου είναι ο δεύτερος- μετά τον Λευτέρη Παπαδόπουλο- στιχουργός της σειράς με μεγάλους δημιουργούς των τελευταίων 50 ετών, στον οποίο η εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» αφιερώνει μια μοναδική έκδοση. Η πολυτελής κασετίνα «Μάνος Ελευθερίου- Λόγια & Χρόνια 1970-2005», με το πρώτο CD (δεκαετία ΄70) θα κυκλοφορήσει μαζί με «ΤΑ ΝΕΑ- Σαββατοκύριακο» (12 τραγούδια). Τα επόμενα δύο CD (δεκαετίες 1980-2005) θα κυκλοφορήσουν το Σάββατο 21/2. Με πάνω από 450 τραγούδια στο ενεργητικό του, ο Μάνος Ελευθερίου συνεργάστηκε με όλους τους μεγάλους συνθέτες (Θεοδωράκη, Μαρκόπουλο, Ξαρχάκο, Σπανό, Κουγιουμτζή, Μούτση, Νικολόπουλο κ.ά.) γράφοντας μερικά από τα τραγούδια- σταθμούς των τελευταίων 50 χρόνων.

Στη δισκογραφία μπήκε ως στιχουργός το 1964 («Ρημαγμένοι Κήποι»), ενώ τα πρώτα δείγματα γραφής του ως ποιητής τα είχε ήδη καταθέσει δύο χρόνια πριν, με την ποιητική συλλογή «Συνοικισμός» (1962). Συγγραφέας, ποιητής, στιχουργός, φαίνεται να ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία δημιουργικών ανθρώπων που αντί να τους καταβάλλει η μακροχρόνια διαδρομή, αντίθετα τους τροφοδοτεί με έμπνευση.

Παρά τη μακρά γόνιμη θητεία του στο ελληνικό τραγούδι- με έναν στίχο ποιητικό, ερωτικό, ώρες ώρες πικρό και λυπημένο- παρά το γεγονός ότι πολλά από τα τραγούδια του έγιναν τεράστιες επιτυχίες («Ο Άγιος Φεβρουάριος», «Θητεία», «Τα λόγια και τα χρόνια τα χαμένα», «Παραπονεμένα Λόγια», «Σ΄ αυτή τη γειτονιά», «Κάτω από τη μαρκίζα» κ.λπ.) η αναγνωρισιμότητα στο πλατύ κοινό ήρθε το 2004, με το πρώτο του μπεστ σέλερ «Ο κήπος των χρυσανθέμων». Από τότε ακολούθησαν δύο ακόμη μυθιστορήματα: «Η γυναίκα που πέθανε δύο φορές», ο «Άνθρωπος στο πηγάδι» και η συλλογή διηγημάτων «Η μελαγχολία της πατρίδας μετά τις ειδήσεις των οκτώ» (Εκδ. Καστανιώτη). Το τραγούδι βέβαια είναι πάντα εκεί. Στους στίχους του στηρίχτηκε το «Πάντα κάτι μένει» (από τη σειρά βιβλίων- CD «Άξιος Λόγος» που επιμελήθηκαν ο Γιώργος Νταλάρας και ο Μιχάλης Κουμπιός) με 13 νέα τραγούδια από γνωστούς τραγουδοποιούς (Ανδρέου, Θηβαίος, Μάλαμας, Μαχαιρίτσας κ.ά.). Ο στίχος, άραγε, είναι μια πιο αυθόρμητη λειτουργία γραφής σε σχέση με το μυθιστόρημα; «Σίγουρα. Αλλά εγώ υποφέρω το ίδιο» λέει. «Κάποτε κρατούσα τις διαδοχικές γραφές που πολλές φορές έφταναν τις δέκα. Μπορεί να έχασα τον αυθορμητισμό μου, αλλά δεν κορόιδεψα κανέναν. Δούλεψα όσο μπορούσα».

ΙΝFΟ

Η πολυτελής κασετίνα «Μάνος Ελευθερίου, Λόγια & Χρόνια (1970-2005)» με το πρώτο CD (δεκαετία ΄70) θα κυκλοφορήσει αύριο μαζί με «ΤΑ ΝΕΑ- Σαββατοκύριακο». Τα επόμενα δύο CD το Σάββατο 21/2.

«Ο κόσμος έχει στενοχώριες…»

Ήταν ωραίο το ταξίδι, λέει ο Μάνος Ελευθερίου στο ένθετο που συνοδεύει την κασετίνα των «ΝΕΩΝ». «Είτε με βαρκάκι, είτε μια σαπιοκάραβο γεμάτο γράσο και καπνούς, είτε με υπερωκεάνιο, είτε με πολεμικό πλοίο, άλλοτε ως επιβάτης και επισκέπτης και άλλοτε ως ναυτιλλόμενος με “πλάκα τα γαλόνια”, έβλεπα τους πυκνούς, μαύρους καπνούς των φουγάρων να λερώνουν τη θάλασσα και σκεπτόμουν ότι ακόμη κι εδώ, χωρίς να υπάρχει πουθενά ξηρά ή πουλί πετούμενο, έχει στρωθεί το μαύρο χρώμα, που το δημοτικό τραγούδι το συνδέει με τα βάσανα των ανθρώπων. Ίσως γι΄ αυτό έγραφα λυπητερά τραγούδια και γι΄ αυτό ακριβώς αρκετοί συνθέτες με συμβούλευαν φιλικά να γράψω κάτι πιο ανάλαφρο, όχι τόσο βαρύ, όχι τόσο απαισιόδοξο, να γράψω για έρωτες μεγάλους, για χωρισμούς χωρίς κλάματα, όχι τόσο ποιητικά, γιατί ο κόσμος έχει στενοχώριες και θέλει απλά πράγματα, όχι κουλτουριάρικα σαν του τάδε που κανένας δεν του μελοποιεί στίχους».