Φαινόμενα

Πολιτικός τηλε-τσαμπουκάς
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Πολλοί οι εραστές της τηλεοπτικής πολιτικής, ίσως μετά το ξέσπασμα Ερντογάν και της διπλωματίας του τηλεοπτικού τσαμπουκά
Στο εσωτερικό της Τουρκίας είχε μόλις ξεσπάσει σάλος από την τηλεοπτική μαρτυρία του Αττίλα Ολγκάτς για ανατριχιαστικά εγκλήματα πολέμου κατά την εισβολή στην Κύπρο. Αναπάντεχα, λίγες ημέρες αργότερα έρχεται το ξέσπασμα οργής του Τούρκου πρωθυπουργού μπροστά στις κάμερες στο Νταβός κατά του Σιμόν Πέρες, τον οποίο κατηγορεί για εγκλήματα πολέμου: «Σκοτώσατε ανθρώπους. Θυμάμαι παιδιά να πεθαίνουν. Θυμάμαι δυο πρώην πρωθυπουργούς σας να λένε ότι είναι ευτυχείς που μπήκαν στην Παλαιστίνη με τεθωρακισμένα».

Αίφνης σαν να αναδεικνύεται μια βίαιη «τραμπάλα» δύο εικόνων η οποία βγάζει από τη μέση ολόκληρο το οικοδόμημα του πολιτισμού, τις επίπονες και χρονοβόρες διπλωματικές διεργασίες για την απονομή δικαιοσύνης προκειμένου να ικανοποιηθούν στο τηλεοπτικό «εδώ και τώρα» οι προσωπικοί πολιτικοί στόχοι του Ερντογάν. Πέτυχε. Στην επιστροφή του απόλαυσε υποδοχής ήρωα. Ξέφρενοι πανηγυρισμοί οπαδών, έδιναν εικόνα εθνικής νίκης. Καμιά δημοκρατική λειτουργία δεν μπορεί να συγκριθεί με την ηδονή που προσφέρει η στιγμιαία τηλεοπτική ικανοποίηση του κοινού αισθήματος.

Είδαμε όμως πόσο εύκολα αφανίζονται από την υπερδύναμη της συναισθηματικής τηλεόρασης όλα όσα αφορούν λειτουργίες της μνήμης. Πολύ αργότερα και με αμηχανία ήρθε η σκέψη «κοίτα ποιος μιλάει», η μνήμη από σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας, που κάθε άλλο παρά νομιμοποιούν τέτοια ξεσπάσματα, ο λαός των Αρμενίων, των Κούρδων, η εισβολή στην Κύπρο, ακόμη και η δύσκολη πραγματικότητα της Τουρκίας, που αγωνίζεται να βρει δημοκρατικό βηματισμό παγιδευμένη ανάμεσα στην πολιτική της μαντίλας και στο στρατιωτικό κατεστημένο. Πολλοί οι εσωτερικοί λογαριασμοί της Τουρκίας και οι αντανακλάσεις τους στο εξωτερικό που ο Ερντογάν επιχείρησε να διαλύσει με τη θερμή τηλεοπτική αντίδρασή του.

Φυσικά και θαυμάζεται ο τηλεοπτικός τσαμπουκάς, συσπειρώνει μάζες ανθρώπων που ταυτίζονται με τον τσαμπουκαλή για να αισθανθούν στιγμιαία προσωπική και, εν προκειμένω, εθνική ανάταση, να αρθούν πάνω από τα καθημερινά τους προβλήματα και τις ταπεινώσεις.

Έχουμε και εδώ εραστές της πολιτικής του τηλεοπτικού ριάλιτι που ρίχνονται στη μάχη των στιγμιαίων εντυπώσεων, ακρωτηριάζουν την πραγματικότητα για να εκμεταλλευτούν το κοινό αίσθημα.

Και ο Τούρκος πρωθυπουργός στο κοινό αίσθημα στηρίχτηκε, στο σοκαρισμένο βλέμμα της παγκόσμιας κοινότητας από τη γενοκτονία στη Γάζα, στις αναφορές διεθνών οργανώσεων για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μόνο που συνόψισε στο πρόσωπό του την οργή κατά του Ισραήλ και την εκμεταλλεύτηκε προς ίδιον όφελος. Με το βλέμμα στραμμένο όμως όχι στην παγκόσμια κοινότητα, για τους κανόνες της οποίας αδιαφόρησε, αλλά στη χώρα του και στην αντανάκλαση της τηλεοπτικής του εικόνας εντός των τουρκικών συνόρων. Ο θρίαμβος του επαρχιωτισμού, ο οποίος σπεύδει να αξιοποιήσεις τα δώρα ενός κολοσσιαίου πολιτισμού της επικοινωνίας, του αμερικανικού, αγνοώντας ή αδιαφορώντας, εγκλωβισμένος στους πρόσκαιρους στόχους του, ότι όταν αποδυναμώνονται οι θεσμοί, οδηγούνται οι κοινωνίες στον εκβαρβαρισμό.

Πολύτιμο το αμερικανικό παράδειγμα άλλωστε, καθώς η κλειστοφοβική επικοινωνιακή πολιτική του μπουσικού τσαμπουκά βούλιαξε την παγκόσμια κοινότητα σε κρίση και οδήγησε την αμερικανική κοινωνία στην πιο σκληρή στιγμή της ιστορίας της, να επιχειρεί την αναδίπλωση με το στοίχημα Ομπάμα. Και αυτή βέβαια με τα εντυπωσιακά ανακλαστικά μιας παγκόσμιας ηγέτιδας δύναμης που επιχειρεί να επιστρέψει με παραδειγματική λαμπρότητα στην εμπιστοσύνη στους θεσμούς και την ουσία της πολιτικής.


Το σενάριο του «μπαλτά» του ισχυρότερου

Ο εγχώριος πρωτογονισμός θα ήταν να κρυφτεί η πλήρης απουσία ελληνικής εκπροσώπησης στο Νταβός πίσω από τη δήθεν ταπείνωση της διπλωματίας από τον Ερντογάν και ακόμη χειρότερα να γίνουν εύκολες, τηλεοπτικού τύπου, συγκρίσεις με στόχο την εκμετάλλευση από εγχώριους εραστές της πολιτικής της κάμερας αισθήματος πικρίας και εθνικής μειονεξίας. Γι΄ αυτό, ας σκεφτούμε όλοι μαζί ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας: να εξελιχθεί η διεθνής διπλωματία σε τηλεοπτικό ριάλιτι και αντί διαλόγου να αλληλοτσαμπουκαλεύονται οι ηγέτες.

Σταδιακά, επειδή αυτό δεν θα φτάνει, θα προσέρχονται στο ριάλιτι ο καθείς με τον μπαλτά του, θα μπαλταδιάζει ο πιο τσαμπουκαλεμένος αρχικώς αυτόν που οι περισσότεροι μισούν και στη συνέχεια ο καθένας θα μπαλταδιάζει τον διπλανό του, γιατί οι διαφορές δεν τελειώνουν. Και οι λαοί θα μαγειρεύουν τις σημαίες τους για να φάνε.