Φαινόμενα

Τo υπερθέαμα…
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Σύσσωμο σχεδόν το Χόλιγουντ, γκεστ στη μεγαλύτερη υπερπαραγωγή με το ωραιότερο σενάριο των τελευταίων 40 χρόνων της αμερικανικής ιστορίας, όπου πρωταγωνιστής είναι ο νέος πρόεδρος
O πρώτος μαύρος ηγέτης, αυτός που σήκωσε από τον καναπέ της τηλεθέασης το 70% σχεδόν των Αμερικανών για να ψηφίσουν και γι΄ αυτό έγινε σύμβολο της πίστης στην άσβεστη δύναμη της αμερικανικής δημοκρατίας.

Όλα αυτά μοιάζουν μαγικά. Και είναι η πρώτη φορά που το εντυπωσιακό θέαμα της ορκωμοσίας, με το πλήθος των εθνικών συμβολισμών που επιλέχτηκαν (και παρά τον σκεπτικισμό που εγείρει με την πανάκριβη λάμψη του και τη χολιγουντιανή υπερβολή του), θεωρείται αντάξιο της μεγάλης ανάγκης του αμερικανικού λαού για ελπίδα και ψυχική επένδυση στο πρόσωπο του Ομπάμα.

Και γιατί όχι, τηρουμένων των αναλογιών, αν για την Ευρώπη το μιντιακό πανηγύρι της Γιουροβίζιον συμβολίζει τη συνάντηση των διαφορετικών πολιτισμών της υπό την ειρηνική (και εξομοιωτική) σκέπη της κιτσάτης διασκέδασης, η ορκωμοσία του Αμερικανού προέδρου είναι για την αμερικανική κουλτούρα το μιντιακό πανηγύρι της ειρηνικής συνάντησης και συμβίωσης των διαφορετικών πολιτισμών και φυλών υπό τη σκέπη της πανίσχυρης και πρωτοπόρου χολιγουντιανής «δημοκρατίας».

Ωστόσο, περισσότερο από το θέαμα το Χόλιγουντ έχει κληρονομήσει στην πολιτική τη δύναμη των ιστοριών του. Από την εποχή του Ρόναλντ Ρίγκαν, τα σύμβολα του αμερικανικού πολιτισμού και η μυθολογία που διαμόρφωσε το Χόλιγουντ ενσωματώνονται σε σενάρια τα οποία εκφωνούνται σαν πολιτικοί λόγοι ή ακόμη καλύτερα πλαισιώνουν το πρόσωπο κάθε υποψήφιου προέδρου. Αυτό που αποκαλούμε εικόνα ενός πολιτικού είναι στην πραγματικότητα η ιστορία του αποτελούμενη από μύθους και ήρωες. Εξ ου και ένας από τους καθηγητές δημοσιογραφίας στο Κολούμπια, ο Έβαν Κόρνογκ, εξηγεί ότι η μάχη για την προεδρία των ΗΠΑ δεν είναι πλέον αντιπαράθεση ιδεών αλλά μάχη ιστοριών. Οι ιστορίες συνθέτουν τη νέα μορφή διαλόγου στη δημόσια ζωή των ΗΠΑ.

Με αυτή την έννοια ο Μπαράκ Ομπάμα περισσότερο κι από μια εικόνα- σύμβολο είναι μια καλή ιστορία με τα ιδανικότερα ηθικά διδάγματα για να επανακτήσει ο αμερικανικός λαός την πίστη και την εμπιστοσύνη του στο Σύνταγμα και τον πολιτισμό του. Το σύνθημα «μπορεί να συμβεί», που μοιάζει με θρησκευτικό αξίωμα την εποχή που ο κόσμος έχει την πεποίθηση ότι τίποτε δεν αλλάζει γιατί το παιχνίδι το κάνουν δυνάμεις ισχυρότερες από τους λαούς, έγινε πολιτικό από τη στιγμή που θύμισε στους Αμερικανούς τη λειτουργία της δημοκρατίας, τη δύναμη της ψήφου.

Το θέμα δεν είναι ότι ο Ομπάμα προβάλλεται σαν χολιγουντιανός σταρ. Στο κάτω κάτω το Χόλιγουντ είναι η αμερικανική μυθολογία. Είναι προφανές ότι στις μιντιακές κοινωνίες αυτό θα προσφέρει το οπλοστάσιο των μύθων και των συμβολισμών. Τα δύσκολα για το παγκόσμιο κοινό του χολιγουντιανού Ομπάμα βρίσκονται ακριβώς τη στιγμή που θα βγει από την αίθουσα προβολής για να αντιμετωπίσει τη δική του πραγματικότητα.

Όλοι διαπιστώνουν την ελπίδα στην εκλογή του, επενδύουν σε αυτή, μόνο που άλλα ελπίζουν οι Αμερικανοί πολίτες, άλλα οι Κενυάτες που έστηναν γλέντια με την εκλογή Ομπάμα και άλλα οι Έλληνες που αναζητούσαν την επομένη τις φιλελληνικές του διαθέσεις.


… και το μεγάλο στοίχημα

Οι δημοκρατίες δεν έχουν ανάγκη από μεσσίες. Τους έχουν ωστόσο τα μίντια. Αυτά καλλιεργούν τέτοιες ιογενείς αντιλήψεις με την συναισθηματική προσέγγιση της πολιτικής. Άλλωστε αυτά αναλύει και ο Ομπάμα στο βιβλίο του «Τολμώ να ελπίζω» δίνοντας κορυφαία σημασία στη γνώση και την επίγνωση της λειτουργίας τους. Ίσως αν υπάρχει ένα μήνυμα και ένα στοίχημα εντέλει που αφορά το παγκόσμιο κοινό της συγκινητικής και ελπιδοφόρου «ιστορίας Ομπάμα» είναι ο νέος πρόεδρος να αποδείξει την ωριμότητά του απέναντι στη λειτουργία των μίντια. Να συνειδητοποιήσει ότι πολιτικό είναι σήμερα η αποδέσμευση από τη μαγεία του συναισθήματος της κινηματογραφικής εκδοχής Ομπάμα, και οποιουδήποτε πολιτικού, και η αναζήτηση της πολιτικής ουσίας. Στο κάτω κάτω, όπως έλεγε ο Ουίλιαμ Σαφάιρ, γκουρού της πολιτικής επικοινωνίας και συνεργάτης του Μπους την εποχή που η δημοτικότητα του Αμερικανού προέδρου βρισκόταν στο ναδίρ, «το εκπληκτικό με τα μίντια είναι ότι η ιστορία πρέπει να αλλάζει, αλλιώς δεν αξίζει τον κόπο να δημοσιευτεί, οπότε το προσεχές story θα είναι αυτό της ανάκαμψης του Μπους». Μπορεί ο Σαφάιρ να έπεσε έξω γιατί δεν πούλαγε ο ίδιος ο Μπους πλέον, αλλά ως προς τη λειτουργία των μίντια έχει απόλυτο δίκιο.