Ματιές Σαμαράκης

Στο γραφείο μου, κάτω από το χοντρό τζάμι, ανάμεσα σε φωτογραφίες αγαπημένων προσώπων, βρίσκεται ένα απόκομμα των «ΝΕΩΝ», πέντε αράδες όλο κι όλο. Εγώ τό ΄χω βάλει. Είναι ένα κειμενάκι, γραμμένο από τον Γιώργο Σαρηγιάννη. Το αντιγράφω: «Ο Λευτέρης που δεν ξεχνάει: Ε, λοιπόν θα ΄θελα να ξέρω ότι έχω ένα φίλο σαν τον Λευτέρη Παπαδόπουλο. Που δεκαεννιά χρόνια μετά τη μέρα που θά ΄χω “φύγει”, θα μπορεί να γράφει για μένα, όπως γράφει ο Λευτέρης για τον Μάνο Λοΐζο». Δεν ξεχνώ τους φίλους μου. Είναι αλήθεια. Γι΄ αυτό και από το 1982, που μας άφησε ο Λοΐζος, κάθε χρόνο, στις 17 Σεπτεμβρίου του αφιερώνω το χρονογράφημά μου. Το ίδιο κάνω και για τον Αντώνη Σαμαράκη, στις 17 Ιανουαρίου, σήμερα. Γιατί και ο Σαμαράκης υπήρξε στενός φίλος μου. Και μας διαμόρφωσε ώς ένα σημείο τον χαρακτήρα. Και μου έμαθε το μέγιστο: Πως πρέπει να είμαστε επιεικείς με τους άλλους, ακόμα κι αν μας κυνηγούν, ακόμα κι αν ρίχνουν νάρκες στον δρόμο μας.

Στις 17 Ιανουαρίου, το σπίτι των Σαμαράκηδων πλημμύριζε από κόσμο. Και δεν ήταν κόσμος επιλεγμένος- συγγραφείς, δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες, καλλιτέχνες, επιστήμονες, πολιτικοί. Ήταν μια ρώσικη σαλάτα. Στο ίδιο τραπέζι με τους καλλιτέχνες και τους πολιτικούς, κουβέντιαζαν ο θυρωρός με τον διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, τον Καρατζά και τον αστυφύλακα της γωνίας. Και η Ελένη Σαμαράκη, πανταχού παρούσα, να ετοιμάζει ποτά και μεζέδες, να κουβεντιάζει με τις διάφορες παρέες, ν΄ αφήνει τη χάρη της να ξεχυθεί σε όλο το πελώριο σαλόνι του σπιτιού της οδού Αναγνωστοπούλου.

Εκεί ο Σημίτης, εκεί ο Παπανδρέου, εκεί ο Σεραφείμ Φυντανίδης, με τον Γιάννη και την Εύη Κυριακοπούλου, εκεί ο Βαρδινογιάννης, εκεί ο Σαχίνης, ο Γεωργουσόπουλος, ο Μητρόπουλος, ο Τέτσης. Η ατμόσφαιρα γλυκιά- πιο γλυκιά δεν γίνεται. Και οι συζητήσεις, πάντοτε σοβαρές, χωρίς ποτέ να φτάνουν φυσικά σε ακραία όρια και να χαλάνε καρδιές.

Ο Αντώνης Σαμαράκης ήταν ιδιαίτερα αγαπητός σ΄ ένα τεράστιο πλήθος ανθρώπων. Ενδιαφερόταν για όσους ανθρώπους γνώριζε. Και ήταν πάντα παρών για να τους βοηθήσει. Κυρίως να βρει δουλειά σε φτωχά παιδιά, να πάρει άδεια για μερικούς φαντάρους, να πει την καλή κουβέντα σε όποιον είχε τη δύναμη να μπάσει έναν νέο στον δρόμο της προκοπής, με σκληρή προσπάθεια.

Από τον Αντώνη αγάπησα τους διορθωτές των εφημερίδων, των περιοδικών και των βιβλίων. Σκληρή δουλειά, ανθυγιεινή, για πολλές ώρες. Πήγαινα και τον έπαιρνα τις νύχτες από τον Γκοβόστη, όπου εργαζόταν, για να πάμε για φαΐ. Τα μάτια του, από την υπερένταση, έβλεπαν και δεν έβλεπαν. Το κεφάλι του, από την κόπωση, πήγαινε να σπάσει. Τα χέρια του ήταν μελανιασμένα από τα τυπογραφικά δοκίμια. Ωστόσο, κατάκοπος, ερχόταν στην ταβέρνα.

Έπινε ένα ποτήρι νερό, πριν από το κρασί, παράγγελνε και μετά πήγαινε στην κουζίνα, για «να τα πει» με το προσωπικό. Να μιλήσει για τα βάσανά τους, να πει τα δικά του βάσανα.

Δεν τον γνωρίζουν οι νεώτεροι τον Αντώνη. Τον γνωρίζουν, ίσως, από τα βιβλία του, που τα φρόντιζε ο ίδιος, από την αρχή ώς το τέλος: εξώφυλλο, χαρτί, στοιχειοθεσία, σελιδοποίηση, εκτύπωση, βιβλιοδεσία, διάθεση. Αν τον είχαν γνωρίσει και ως άνθρωπο και ξεχνούσαν ότι είχαν να κάνουν μ΄ έναν διάσημο συγγραφέα, θα τον αγαπούσαν δυο φορές. Γιατί ο Αντώνης ποτέ δεν έβαζε το συγγραφιλίκι μπροστά.

Έβαζε την καρδιά του, για να κάνει καλύτερη τη ζωή όσων νέων έπεφταν στη ρότα του.

Και πρέπει να πω, ότι όσοι νέοι συγγραφείς, ποιητές, ζωγράφοι, παρουσίαζαν έργα τους, πάντοτε θα έκαναν ένα τηλεφώνημα στον Αντώνη. Για να τους εμψυχώνει, να τους λέει ότι σίγουρα θα πάνε μπροστά, να τους παρηγορεί, αργότερα, σε περίπτωση αποτυχίας. Λείπει ο Σαμαράκης. Για την Ελένη πρώτα πρώτα, τη γυναίκα του, που στάθηκε υπέροχα δίπλα του μια ζωή. Και για τους φίλους του, που απ΄ αυτόν έμαθαν τι θα πει αλληλεγγύη, γενναιοδωρία και τρυφερότητα για τον άλλον.