Επιφυλλίδα

Ένα βήμα παραπέρα
Του Κώστα Λογαρά

Δεν ξέρω πώς θα τελειώσει- αν τελειώσει – το νεανικό ξέσπασμα, αν ξεθυμάνει η οργή των νέων ανθρώπων που τους βγάζει στους δρόμους. Η αντίδραση στις εκφυλισμένες καταστάσεις αποτελεί μονόδρομο για την ανατροπή τους. Και ευτυχώς, η νεανική φωνή έχει ακόμα ένταση.

Πάντως ένας μεγάλος κίνδυνος, φοβάμαι, για τους εξεγερμένους εφήβους είναι να ταυτιστούν με την προβαλλόμενη από τα μίντια εικόνα τους. Να υπηρετήσουν το τηλεοπτικό τους είδωλο, όχι την προσωπική τους αλήθεια. Όλος σχεδόν ο τηλεοπτικός μηχανισμός συνηγορεί προς αυτήν τη διάβρωση.

Ο ισοπεδωτικός εκθειασμός, η συναισθηματική χρήση της γλώσσας, το ζουμάρισμα στο δάκρυ των ματιών, τα χέρια που προσφέρουν λουλούδια στους ειδικούς φρουρούς όταν ακούγεται η φωνή του τηλεοπτικού ρεπόρτερ «πάμε»· κι ακόμα, η σχηματοποιημένη θλίψη των προσώπων που ξέρουν ότι τα τραβάνε οι κάμερες, όλα αυτά μετατρέπουν αυτομάτως τη ζωή σε μίμηση, την αυθόρμητη κίνηση σε θεατρικό δρώμενο.

Τότε η αλήθεια καταντάει ναρκισσιστική επίδειξη, γίνεται κίβδηλη και ακυρώνεται. Στόχος δεν είναι η δράση καθαυτή αλλά η τηλεοπτική της παράσταση. (Δείτε τον ευτελισμό των πολιτικών προσώπων όταν, στημένοι μπρος στις κάμερες, χειροκροτούν τον αρχηγό τους εν παντί: και όταν τους διαβεβαιώνει ότι ξέρει και όταν παραδέχεται ότι δεν ήξερε).

Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, τις νεανικές φωνές μπροστά σε κάμερες, στη Βουλή των Εφήβων. Τους ακούς και νομίζεις πως μιλάει η μούχλα και ο γεροντοκορισμός. Εθισμένοι στη σχολική παπαγαλία, αναπαράγουν ακριβώς την τηλεοπτική ρητορεία των προτύπων τους, τη μεγαλοστομία και το ψέμα τους.

Χρόνια τώρα, πολιτικές ηγεσίες εδραιωμένες στην επικοινωνιακή τους εικόνα (πλην αδιάφορες για τους θεσμούς), καθώς και μια θρησκευτική εξουσία του life style- με αποκορύφωση την τηλεοπτική αρχιεπισκοπία Χριστόδουλου- έχουν διαμορφώσει γενιές λοβοτομημένες, διανοητικά και πνευματικά άρρωστες. (Έτσι είναι· ένας λαός έχει, πάντα, τους άρχοντες που του ταιριάζουν).

Ώσπου κακοφόρμισε η πληγή, έσπασε το απόστημα και ξεχύθηκαν οι έφηβοι στους δρόμους. Ευτυχώς που άνοιξαν τα μάτια τους και είδαν. Και τώρα βγάζουν άναρθρες κραυγές και ουρλιαχτά. Δεν είναι εύκολο να αρθρώσουν λόγο. Ποια έφηβη γενιά είχε ποτέ- πέρα απ΄ τη ζωντάνια της – το θεωρητικό υπόβαθρο και το περιμένουμε απ΄ αυτήν; Την εκμαυλισμένη από παντού και μεθοδικά ευνουχισμένη.

Τώρα μόλις φαίνεται πως πάνε να αρθρώσουν έναν λόγο. Κι ίσα ίσα που ο ρόλος των «διανοουμένων» είναι ν΄ ακούσουνε σωστά τη νεανική βουή, να την κατανοήσουν και να την ερμηνεύσουν. Να αποδώσουν, γλωσσικά, τα δυσερμήνευτα και τα θολά. Να τα κάνουνε σαφή, ώστε να καταλάβουμε κι οι άλλοι.

Ό,τι κι αν γίνει, πάντως, χρειάζεται κανείς να μένει όσο πιο κοντά μπορεί στα πρωτογενή του στοιχεία. Χίλιες φορές προτιμότερα τα λάθη κι οι αδυναμίες μας παρά η αλλοτρίωση τού μέσα ανθρώπου. Άλλωστε, η πιο επαναστατική πράξη είναι να ξεχωρίζει κανείς από τη χειραγωγημένη μάζα, να ακολουθεί τον εαυτό του και να πραγματώνεται ως άνθρωπος.

Μόνο που αυτό θέλει και ψάξιμο για να το βρει κανείς, και γενναιότητα για να το ακολουθήσει· προπαντός, μιαν αίσθηση του μέτρου ώστε, ανάγοντας σε μείζον το συμφέρον της ομάδας κι όχι το ατομικό του, να καταφέρει την προσωπική του ολοκλήρωση συνυπάρχοντας ομαλά με τους άλλους. Μόνα τους όμως δεν έρχονται όλα αυτά. Χωρίς τη γνώση, δίχως μόρφωση πραγματική τίποτα δεν γίνεται. Η καλλιέργεια, αυτή κυρίως, κρατάει τα μάτια τού ανθρώπου ανοιχτά.

Κι όταν στ΄ αλήθεια αποδειχτεί ότι διεκδικούν πραγματικά μια πλατιά Παιδεία (όχι της ευκολίας και της ήσσονος προσπάθειας), τότε ναι, μπορεί κανείς να το πιστέψει πως έφτασε η στιγμή να πάει αυτή η χώρα ένα βήμα παραπέρα. Πως η θυσία του φίλου τους έπιασε τόπο, κι ότι δεν θα γίνουν τούτη τη φορά αντικείμενο εκμετάλλευσης ούτε από κόμματα ούτε απ΄ τον οποιονδήποτε.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας