ΠΡΟΣΩΠΑ Η πολεοδομία εναντίον της φτώχειας

Στα 41 του, ο Χιλιανός αρχιτέκτονας Αλεχάντρο Αραβένα προτείνει νέες ιδέες για τη στέγαση των μη προνομιούχων.

«Για τους φτωχούς, η πόλη είναι ένας στρατηγικός φυσικός πόρος», εξηγεί. «Μπορεί να βελτιώσει τη ζωή τους και να περιορίσει βραχυπρόθεσμα τις ανισότητες. Πρέπει βέβαια να δράσουμε στην παιδεία, στην απασχόληση, όμως οι δράσεις αυτές απαιτούν πολύ χρόνο. Με την πολεοδομία, μπορούμε να κόψουμε δρόμο». Ο Αραβένα είναι καθηγητής στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Σαντιάγο και έχει διδάξει στο Χάρβαρντ και στη Βαρκελώνη. Το 2008 τιμήθηκε με τον Αργυρό Λέοντα στην Μπιενάλε της Βενετίας. Ήταν επίσης υποψήφιος για το Παγκόσμιο Βραβείο Αειφόρου Αρχιτεκτονικής στο Παρίσι και πρόσφατα διορίστηκε μέλος της επιτροπής του Βραβείου Πρίτσκερ, του Νόμπελ της Αρχιτεκτονικής.

Η προσέγγιση του Αραβένα στο στεγαστικό πρόβλημα έχει προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον.

«Εμείς προτιμάμε να κατασκευάσουμε μισό καλό σπίτι παρά μια ολόκληρη κακή κατοικία», λέει. Με κόστος μόλις 10.000 δολάρια ανά κατοικία, η συνταγή του επιτρέπει την αντιμετώπιση της καλπάζουσας αστυφιλίας των χωρών του Νότου χωρίς θυσίες στο μέγεθος των κατοικιών και χωρίς να εξοριστούν οι φτωχοί σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων από τα αστικά κέντρα.

«Κατασκευάζουμε με χρήματα του δημοσίου ό,τι μια οικογένεια δεν μπορεί να φτιάξει μόνη της: την κουζίνα, το λουτρό, τους ενδιάμεσους τοίχους, τη μόνωση…», εξηγεί ο αρχιτέκτονας στη γαλλική «Λε Μοντ». Μετά οι ένοικοι αναλαμβάνουν να στοκάρουν και να βάψουν το σπίτι. Μπορούν επίσης να κτίσουν επιπλέον δωμάτια σε κενά που έχουν προβλεφθεί για τον σκοπό αυτό. Στο Ικίκε, στη βόρεια Χιλή, εκατό οικογένειες μιας παραγκούπολης επανεγκαταστάθηκαν σε κατοικίες 36 τ.μ. που ακουμπούν η μία στην άλλη και είναι φτιαγμένες σε σχήμα L. Μέσα σε μερικούς μήνες, οι ένοικοι έκτισαν δωμάτια στο κενό των L και αύξησαν την επιφάνεια των κατοικιών τους στα 70 τ.μ. Ήδη έχουν υλοποιηθεί στη Χιλή πέντε προγράμματα αυτού του τύπου και άλλα 13 βρίσκονται σε εξέλιξη. «Μας ζητούν απ΄ όλη τη Νότια Αμερική», λέει ο Αραβένα.

Χάρη στις οικονομίες που γίνονται στην κατασκευή, τα χρήματα μπορεί να διατίθενται σε περισσότερο «στρατηγικού» χαρακτήρα δαπάνες. «Οι οικογένειες μπορούν να αλλάξουν την όψη της κατοικίας τους, όχι όμως τη φύση της γειτονιάς τους. Γι΄ αυτό δεν αγοράζουμε παρά κεντρικά οικόπεδα που να εξυπηρετούνται καλά από τα μέσα μεταφοράς. Διαθέτουμε για το ακίνητο τριπλάσια χρήματα απ΄ όσα διατίθενται συνήθως για τα ακίνητα των κλασικών εργατικών κατοικιών. Έτσι, οι φτωχές οικογένειες που θα μείνουν εκεί και συχνά δεν έχουν αυτοκίνητο δεν θα είναι απομονωμένες και θα έχουν πρόσβαση στην αγορά απασχόλησης». Επίσης, «ενώ οι περισσότερες εργατικές κατοικίες παγιδεύουν τις οικογένειες μέσα σε χώρους που χάνουν διαρκώς την αξία τους, εμείς προσφέρουμε ένα προϊόν που θα πάρει αξία. Χρησιμοποιούμε τις αρχές του καπιταλισμού για να βοηθήσουμε τους φτωχούς…».