[ Δρόμοι ]

Καλή χρονιά;
Αστεία πράματα. Το 2009 αρχίζει με θρήνους και οδυρμούς. Και υπόσχεται να γίνουν ολοένα και πιο γοεροί. Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ήδη χάσει τις δουλειές τους σε όλον τον κόσμο. Και θα ακολουθήσουν κι άλλοι. Όσο για τους τυχερούς που εργάζονται ακόμη, το βέβαιο είναι πως αυτή τη χρονιά θα νιώσουν πιο φτωχοί και πιο ανασφαλείς. Ο Αμερικανός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν «γιόρτασε» τη βράβευσή του με το Βραβείο Νόμπελ προφητεύοντας ότι τους επόμενους μήνες θα ζήσουμε σε μια «οικονομική κόλαση». Ας είναι. Καλή του χρονιά.
Ένας άλλος…
… εξίσου διάσημος όσο ο Κρούγκμαν, ο ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας, προβλέπει πως τα οικονομικά προβλήματα θα οξύνουν τις πολιτικές εντάσεις. «Δεν νομίζω πως το 2009 θα είναι για τον καπιταλισμό ό,τι ήταν το 1989 για τον κομμουνισμό», γράφει ο Βρετανός ιστορικός στην εφημερίδα «Γκάρντιαν». «Ίσως όμως την Πρωτοχρονιά του 2010 να αναγκαστώ να πάρω πίσω αυτά τα λόγια. Οι προβλέψεις ήταν πάντα το παιχνίδι των ανόητων. Όμως, καθώς αρχίζει η νέα χρονιά, δεν βλέπω κάποιο σοβαρό ανταγωνιστικό σύστημα στον ορίζοντα. Το σοσιαλιστικό μοντέλο του Τσάβες εξαρτάται από τους καπιταλιστές που αγοράζουν τα πετρέλαιά του. Κι όσοι θα προτιμούσαν το μοντέλο της Βόρειας Κορέας, μάλλον χρειάζονται γιατρό». Όσοι πάντως αισθάνονται καλά στην υγεία τους δεν μπορεί να μην καταλαβαίνουν σήμερα πια πως είκοσι χρόνια μετά την απόλυτη επικράτησή του το καπιταλιστικό σύστημα της ελεύθερης αγοράς δεν αισθάνεται και τόσο καλά. Οι γιατροί που είναι σκυμμένοι από πάνω του αναζητούν γιατροσόφια στην ισορροπία ανάμεσα στο κράτος και την αγορά, ανάμεσα στον δημόσιο κι τον ιδιωτικό τομέα, ανάμεσα στο ορατό χέρι του κράτους και το αόρατο χέρι της αγοράς. Και τα χορηγούν στον άρρωστο σε πολλές και διαφορετικές δόσεις.

Οι συνέπειες…
… από την αρρώστια του συστήματος γίνονται ιδιαίτερα αισθητές από τους ανθρώπους της μεσαίας τάξης των πλούσιων χωρών. Είναι σήμερα πια προφανές, λέει ο Τίμοθι Γκάρτον Ας, ότι τα 6,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι του πλανήτη- που θα έχουν γίνει 9 δισεκατομμύρια στα μέσα του αιώνα- δεν μπορούν να ζήσουν όπως ζουν σήμερα οι μεσαίες τάξεις στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη. Είτε ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας θα πρέπει να αποκλειστεί από τα αγαθά της ευημερίας είτε οι άνθρωποι που σήμερα απολαμβάνουν αυτά τα αγαθά θα πρέπει να αλλάξουν τρόπο ζωής.

Οι άνθρωποι…
… που ανήκουν στην πολυπληθέστατη μεσαία τάξη θα δέχονταν άραγε ευχαρίστως να κάνουν τις απαραίτητες αλλαγές στη ζωή τους; Σίγουρα όχι. Όμως το βέβαιο είναι πως θα ήθελαν να ξέρουν από τώρα ποιες θα είναι αυτές οι αλλαγές. Οι πολιτικές και οικονομικές ηγεσίες του κόσμου δεν ξέρουν να τους πουν. Μοιάζουν με το πλήρωμα ενός πλοίου σε καταιγίδα. Δεν ξέρουν ούτε προς τα πού να το στρέψουν για να σωθούν ούτε πώς να πείσουν τους επιβάτες του ότι μπορούν να το βάλουν στη σωστή πορεία.