Φαινόμενα

Πόλεμος αντί παραμύθια…
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Βαρύ το τέλος του χρόνου στις τηλεοπτικές οθόνες, με τρομαγμένα μάτια παιδιών ανάμεσα σε συντρίμμια να στέλνουν στον κόσμο μήνυμα δυσοίωνο
Κανένα μέλλον δεν είναι εξασφαλισμένο όσο μεγαλώνουν παιδιά με το βλέμμα σφραγισμένο από τη φρίκη, το ξέρουμε. Όπως και κανένα μέλλον δεν εξασφαλίζει το παιδικό βλέμμα της ανίας, του τα΄χω-όλα-καιδεν-ξέρω-τι-άλλο-να-ζητήσω-γι΄-αυτό-βα- ριέμαι (αυτό το πληρώνουμε ήδη οι χώρες της ευμάρειας).

Είδαμε στο δελτίο ειδήσεων του Σκάι ρεπορτάζ του ΒΒC από τους γεμάτους ερείπια δρόμους της Γάζας. Ένας πιτσιρικάς σταμάτησε για λίγο το γοερό κλάμα του για να κοιτάξει με έκπληξη και περιέργεια την κάμερα που τον είχε πλησιάσει. Αυτή ακριβώς η στιγμή ήταν και η πιο συγκλονιστική. Για μερικά δευτερόλεπτα ο τρόμος του μικρού ξεπεράστηκε από μια δύναμη που στα παιδιά και τους αφελείς αυτού του κόσμου είναι απείρως πιο ισχυρή, είναι η ίδια η δύναμη της ζωής, η περιέργεια για το καινούργιο, το άγνωστο. Κράτησε λίγο.

Άρχισε και πάλι να κλαίει ο μικρός, καθώς τον τραβούσε από το χεράκι κάποιος δικός του. Ένα μουτράκι ανάμεσα σε χιλιάδες που το έφερε κοντά ο τηλεοπτικός φακός. Λένε πως οι μεγάλες τραγωδίες στη μιντιακή εποχή μας χρειάζονται πρόσωπα που θα τις εκφράσουν στον φακό, ειδάλλως είναι σαν να μη συνέβησαν.

Τα παιδιά του Βιετνάμ δεν θα είχαν προκαλέσει την παγκόσμια συγκίνηση, δεν θα είχαν κατεβάσει πλήθη Αμερικανών στους δρόμους να διαδηλώσουν υπέρ της ειρήνης αν δεν υπήρχε η συγκλονιστική φωτογραφία της Κιμ, της 10χρονης τότε μικρούλας που έτρεχε πανικόβλητη και ολόγυμνη να ξεφύγει από τη φωτιά των Ναπάλμ.

Με άλλα λόγια, τον δρόμο της ειρήνης τον στρώνει η μιντιακή συγκίνηση. Αυτή προσδίδει στα πρόσωπα των ηγετών όταν ολοκληρώσουν το πολεμικό έργο και αρχίσουν να συζητούν την ειρήνη το φωτοστέφανο των καλών καγαθών ηγετών. Χάρη σε αυτή μοιάζει να συμβαίνει και η ειρήνη.

Αλλά προς το παρόν, ούτε λόγος. Οι αφηγήσεις των ανταποκριτών από μόνες τους ελάχιστα μπορούν να αναστατώσουν το εθισμένο αυτί του φιλοθεάμονος παγκόσμιου κοινού σε περιγραφές φρίκης. Ακόμη μια ανάφλεξη, ακόμη ένα άγριο ξέσπασμα βίας, ακόμη ένα μακελειό.

Στο ρεπορτάζ του δελτίου του Μega, πλάνα ενός άλλου πιτσιρίκου, με το κεφάλι μπανταρισμένο και τη φωνούλα ξέπνοη καθώς λέει ότι δεν ξέρει πού μπορεί να βρίσκεται ο φίλος του που ήταν μαζί, ενώνουν το μήνυμά τους με όλα των πληγωμένων παιδιών. Βόμβες χτυπούν αδιακρίτως σχολεία, νοσοκομεία. Είναι δίπλα σε στρατιωτικές και αστυνομικές εγκαταστάσεις.

Η Γάζα είναι κυριολεκτικώς μια στενή λωρίδα γης, διευκρινίζει στο Μega ο ανταποκριτής Στρατής Αγγελής, οι άνθρωποι είναι στοιβαγμένοι. Οι εγκαταστάσεις βρίσκονται ανάμεσα στον άμαχο πληθυσμό, αλλά δεν έχουν και πού αλλού να πάνε. Έτσι κι αλλιώς, σημασία έχει ότι για κάθε πύραυλο της μιας πλευράς υπάρχουν δέκα της άλλης και τούμπαλιν.


Η αλήθεια των θυμάτων

Δεν υπάρχει μόνο μια αλήθεια, ιδίως σε έναν πόλεμο, εκτός από την αλήθεια των θυμάτων. Αυτή τουλάχιστον επιχειρεί να αναδείξει το καθιερωμένο τελετουργικό της ενημέρωσης (δημοσιογράφοι από όλον τον κόσμο ανάμεσα στα ερείπια ή ανάμεσα σε παιδιά και πληγωμένους προβάλλουν τις εικόνες της φρίκης). Ωστόσο η απουσία θυμάτων προς «υιοθεσία» από τα παγκόσμια μίντια παγώνει την οθόνη, φέρνει αμηχανία στο παγκόσμιο φιλοθέαμον πλήθος. Με ποιον θα είναι; Ποιον θα λυπηθεί; Ποιος είναι ο ένοχος; Ποια παιδάκια υποφέρουν περισσότερο; Αν έγινε κάτι παγκόσμια συνείδηση με τις μεγάλες πολεμικές συρράξεις στην αρχή του αιώνα είναι ότι στην εποχή μας οι πόλεμοι «πουλιούνται» σαν μιντιακά παραμύθια και όποιος έχει τα περισσότερα μέσα μοιράζει τους ρόλους. Αυτός ορίζει ποιοι θα είναι οι δράκοι και ποιοι οι πρίγκιπες – σωτήρες.