Περιοδικά

Μετά τον «λαϊκισμό», ο «τηλελαϊκισμός»
, Του Κώστα Ρεσβάνη

«Τι είναι λαϊκισμός;» αναρωτιέται στο εξώφυλλό της η «Νέα Εστία» και απαντά ξεκινώντας το νέο τεύχος της με τρία κείμενα του Γάλλου Πιέρ Αντρέ Ταγκιέφ (γεν. 1946). Στο βασικό θεωρητικό του κείμενο με τίτλο «Ο λαϊκισμός και η πολιτική επιστήμηΑπό την εννοιολογική πλάνη στα πραγματικά προβλήματα», θυμίζει τους τέσσερις τύπους του πολιτικού λαϊκισμού, δηλαδή τη λαϊκίστικη δικτατορία, τη λαϊκίστικη δημοκρατία, τον αντιδραστικό λαϊκισμό (με πρόδηλο εθνικο-ρατσιστικό ύφος) και τον λαϊκισμό των πολιτικών (κλήση, δηλαδή, για συσπείρωση του λαού πέρα από τις ιδεολογικοπολιτικές διαχωριστικές γραμμές).

Ο Ταγκιέφ προτείνει να συμπληρωθεί η προηγούμενη τυπολογία με μια νέα κατηγορία: τον τηλελαϊκισμό, που είναι, όπως σημειώνει: «Μια μορφή λαϊκισμού προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις των τηλεοπτικών μέσων και ικανή να συνδυάζει ταυτοχρόνως όλους τους κλασικούς τύπους λαϊκισμού. Στον τηλελαϊκισμό ξανασυναντάμε την κλήση στο λαό, τώρα όμως με τρόπο τέτοιο που να αντλεί το μέγιστο μέρος της συμβολικής της δραστικότητας από τις προσίδιες στο πεδίο των μέσων ενημέρωσης πηγές και μέσω της τηλεγενούς επιδεξιότητας των λαϊκιστών ηγετών».

Άλλοι θα συμφωνήσουν, άλλοι θα διαφωνήσουν, αλλά αξίζει να διαβαστεί και το τρίτο κείμενο του Ταγκιέφ με τίτλο «Η περίπτωση Σεγκολέν Ρουαγιάλ: στο μεταίχμιο ελεγχόμενου λαϊκισμού και δημαγωγίας», δημοσιευμένο το 2007.

Δύο άλλα κείμενα που θα ήθελα να εντοπίσω: το απολαυστικό «Πέθανε πράγματι ο Μέγας Παν;» του Μ. Ζ. Κοπιδάκη και την ενδελεχή έρευνα με τίτλο «Η επίδραση του Θεάτρου Σκιών στις κωμωδίες του Γιώργου Θεοτοκά» της Αρετής Βασιλείου.

Δ. Π. ΠΑΠΑΔΙΤΣΑΣ: Από τα λίγα λογοτεχνικά περιοδικά που όταν κάνουν αφιέρωμα σε πρόσωπα δεν αστειεύονται είναι ο «Μανδραγόρας» του Κώστα Κρεμμύδα. Αυτήν τη φορά σειρά έχει ένας από τους πιο σημαντικούς ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, ο γιατρός Δ. Π. Παπαδίτσας (1922-1987), για τον οποίο, νεκρολογώντας τον, ο Μανόλης Αναγνωστάκης είχε πει: «Ήσουν ο καλύτερος ανάμεσά μας και έτσι θα μείνεις». Πλήθος μαρτυριών, ντοκουμέντων, αναλύσεων και ακόμα χρονολόγιο και εργογραφία στο αφιέρωμα των εξήντα πολύ μεγάλων σελίδων που επιμελήθηκε η Ξένη Σκαρτσή. Για τη ζωή και το έργο του ποιητή των συλλογών «εν Πάτμω», «Όπως ο Ενδυμίων» και άλλων πολλών, γράφουν έγκριτοι συνεργάτες του «Μανδραγόρα». Να σταθώ σ΄ ένα ανθρώπινο: τις «τρεις φορές που τον επισκέφθηκε ο θάνατος», όπως τις αφηγήθηκε στη φίλη του Λίλιαν Σαββοπούλου. Η πρώτη, στη Σάμο, νεογέννητο, εφταμηνίτικο, δεν ανέπνεε σχεδόν, όταν μια «γραία» μάζεψε κρεμμύδια από τη γειτονιά, τα τσάκισε, τα έβαλε σε μια σκάφη και τον έχωσε μέσα και μαζί με άλλες άρχισαν γονυπετείς να λένε ευχές. Έπειτα από λίγο ακούστηκε το πρώτο του κλάμα… Η δεύτερη στο μπλόκο της Κοκκινιάς, το 1944, όταν τον έσωσε από την εκτέλεση, διώχνοντάς τον έγκαιρα, κάποιος λεβέντης που τον έλεγαν «τρελό» και που εκτελέστηκε κι αυτός. Και η τρίτη το 1975 στην Καλαμάτα, όταν έπαθε έμφραγμα και τον έσωσαν φροντίζοντάς τον επί δύο μήνες «φίλοι γιατροί». Διαβάστε λίγους στίχους από τα «Νυχτερινά» του Παπαδίτσα: «… Να σωπάσω τη βουή των βουνών του ποταμού την απειλή/ Για ν΄ ακουστεί το θύμα του άγνωστου φόνου/ Άφησέ με να μαζέψω απ΄ τη γη τις πέτρες/ Είναι μια δύναμη στις πέτρες/ Που μαγνητίζει τα χέρια όπως ο γκρεμός τη ζωή μας».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ: Ευριπίδου 84, Αθήνα- 105 53, τηλ.: 210-3213.030

ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ: Θεμιστοκλέους 100, Αθήνα- 106 81, τηλ.:
21 0-8220.294 (νέα προσωρινή διεύθυνση).