Οικογενειακός γιατρός Η ύπουλη νόσος των καπνιστών

Στην Ελλάδα οι νέοι αρχίζουν το κάπνισμα στην ηλικία των 12-16 ετών. Απαιτούνται μερικές δεκαετίες καπνίσματος για να εμφανίσει ο καπνιστής συμπτώματα ώστε να επισκεφθεί τον γιατρό του και να διαγνωσθεί η ύπουλη νόσος των καπνιστών, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Δυστυχώς, όμως, οι βλάβες στους βρόγχους και τις πνευμονικές κυψελίδες αρχίζουν πολύ νωρίτερα, από τα πρώτα έτη έναρξης του καπνίσματος. Η ΧΑΠ εμφανίζεται στο περίπου 6%-8% του πληθυσμού και προσβάλλει σχεδόν αποκλειστικά καπνιστές μέσης ηλικίας (άνω των 40-45 ετών).

Τις προηγούμενες δεκαετίες οι περισσότεροι ασθενείς με ΧΑΠ ήταν άνδρες, αυτό όμως δεν ισχύει πια. Ολοένα και περισσότερες γυναίκες προσβάλλονται τώρα από ΧΑΠ δεδομένου ότι ολοένα και περισσότερες καπνίζουν. Εάν κάποιος είναι ή ήταν καπνιστής ή καπνίστρια, είναι μεγαλύτερος των 40 ετών και έχει βήχα, φλέματα ή δυσκολία στην αναπνοή (λαχάνιασμα) όταν ανεβαίνει σκάλες ή ανηφόρα ή όταν σηκώνει τα ψώνια του ή όταν βαδίζει βιαστικά, τότε είναι πιθανό να έχει ΧΑΠ. Φυσικά, η κατάσταση είναι ακόμα πιο σοβαρή όταν αυτή η δύσπνοια συνοδεύει πιο ελαφριές δραστηριότητες, όπως ντύσιμο, πλύσιμο, δέσιμο των κορδονιών. Το σφύριγμα της αναπνοής, τα συχνά κρυολογήματα και οι λοιμώξεις είναι επίσης συμπτώματα που πρέπει να τον ανησυχήσουν. Ένας λοιπόν νυν ή τέως καπνιστής πρέπει να συμβουλευτεί τον ειδικό γιατρό, τον πνευμονολόγο, ο οποίος θα διαγνώσει την ΧΑΠ βασιζόμενος στο ιστορικό του καπνιστή αλλά και σε μία εξέταση μέτρησης της αναπνοής, τη σπιρομέτρηση. Η εξέταση της σπιρομέτρησης είναι ανώδυνη, αναίμακτη και μετρά μέσω ειδικής συσκευής, του σπιρομέτρου, τη λειτουργία των πνευμόνων. Υπάρχουν 44 εκατομμύρια ασθενείς με ΧΑΠ παγκοσμίως.

Περίπου 200.000-300.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο στην Ευρώπη εξαιτίας της ΧΑΠ. Έως το 2020 η ΧΑΠ πιθανώς να ευθύνεται για περισσότερους από 6.000.000 θανάτους παγκοσμίως τον χρόνο.

Ο Κ. Ι. Γουργουλιάνης είναι καθηγητής Πνευμονολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.