Κριτική Εικαστικών

Τέχνη με ελάχιστα μέσα
Του Χάρη Καμπουρίδη

Δύσκολο να πει κανείς για τι είδους τέχνη πρόκειται, αλλά το ενδιαφέρον υπάρχει αναμφίβολα και μάλιστα έντονο όταν μπει κανείς στους χώρους της εκτεταμένης ομαδικής έκθεσης με 18 ελληνικές και ξένες συμμετοχές, στους δύο ορόφους συγκροτήματος παλιών γραφείων, υπό τον τίτλο Τransleat me («μετάφρασέ με- φάγε με» είναι τα αγγλόφωνα συνθετικά που την αποτελούν). Ως άποψη ομαδικής έκθεσης μοιάζει σαφώς με τα «δωμάτια» ξενοδοχείων που επιλεγμένοι καλλιτέχνες μετέτρεπαν σε «εγκατάσταση» (2007, Κappatos Gallery) ή με τις installations στους χώρους ενός παλιού σχολικού συγκροτήματος στην «Πάτρα Πολιτιστική Πρωτεύουσα Ευρώπης 2004» ή με τους χώρους του εγκαταλειμμένου στρατοπέδου «Κόδρα» της Θεσσαλονίκης ή τις «καταλήψεις» παλιών κτιρίων της ΑΣΚΤ πριν από μία δεκαετία ή ακόμα και το πλούσιων προδιαγραφών Οutlook και τις «Μπιενάλε» που ξεκίνησαν πέρυσι στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα ή ορισμένες ομαδικές του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.

Είναι άποψη αισθητική; Κίνημα ιδεολογικό-καλλιτεχνικό εναντίον των γκαλερί; Επίδειξη ανεξαρτησίας των νεαρών καλλιτεχνών; Ή μήπως- όπως σ΄ άλλες ανάλογες περιπτώσεις- έμμεση κατάφαση της εξάρτησής τους από μια τεχνική δημόσιας πιστοποίησης του ταλέντου με σειρά τέτοιων συμμετοχών οι οποίες αργότερα κατατίθενται ως βιογραφικό για τεκμηρίωση ικανοτήτων καθηγητή σε σχολές τέχνης;

Η αίσθηση από την έκθεση αυτή είναι λιτή και απέριττη, μια τέχνη των ελαχίστων μέσων, «με το τίποτα» κυριολεκτικά. Μια συσκευή εσωτερικού τηλεφώνου με μια επιγραφή δίπλα της. Μια τουαλέττα, σαν φυλακών, που τη διεκδικούν ως έργο χώρου «ως έχει» τέσσερις καλλιτέχνες. Μια ταπετσαρία που απεικονίζει βιβλία. Ένα μεταλλικό τραπέζι με πλέγμα πάνω στο οποίο καρφώνονται δεκάδες πιρούνια. Ένα άλογο από τσιμέντο που φράζει την είσοδο κάπου αλλού. Βίντεο που μακρηγορούν, προβολές σε τοίχους. Η γενική πρώτη εντύπωση είναι πως κάποιοι άγνωστοι- αλλά σαφώς προπονημένοι και πειθαρχημένοι εκφραστικά- επιχειρούν να μας μιλήσουν με γλώσσα που επινοούν επί τούτου, χωρίς άλλη πρόθεση παρά να εκστομίσουν μια αυτοδύναμη εικαστική λέξη, σαν μονόλογο μετά ή πριν από μια καταστροφή. Κανένα έργο δεν αφήνει την αίσθηση ότι αποτελεί τμήμα μιας συνεχιζόμενης εικαστικής παραγωγής που ζητά αγοραστή, ούτε γι΄ αστείο, η ιδέα στέκει πάνω πάνω, η εκτέλεση κατόπιν μινιμαλιστική σαν ψέλλισμα, η υλική υπόσταση εφήμερη και ελάχιστα εκμεταλλεύσιμη.

Ναι, πράγματι θυμίζει το Φλούξους του Μπόις, αλλά το ωραίο είναι πως το «μοιάζει-δεν-μοιάζει» δεν απασχολεί τον θεατή καθώς η ένταση και η πειστικότητα της χειρονομίας έρχεται πρώτη και καλύτερη και οι καλλιτέχνες μας είναι σχεδον άγνωστοι πλην του Χ. Κοντοσφύρη και της Ζ. Παπά, που είναι και η επιμελήτρια της έκθεσης και εκθέτις ταυτόχρονα. Ως καλλιτέχνη τη γνωρίζουμε από μια εμμονή της σε έργα με υλικό το ωμό κρέας (!), και ως επιμελήτρια οι ικανότητες επιλογής και συγκρότησης αποδεικνύονται λαμπρές, μ΄ όλο που στο σκεπτικό διαβάζουμε προθέσεις κάπως υπερβολικές («Στην έκθεση τίθεται το ζήτημα της έλλειψης επικοινωνίας, η αίσθηση της αποτυχίας και της αυτοκαταστροφής, η βία και ο κοινωνικός κανιβαλισμός. Οι καλλιτέχνες σχολιάζουν, καγχάζουν, επιτίθενται, παραδίνονται, διαπραγματεύονται, απειλούν, αστειεύονται και μηρυκάζουν κάθε συστατικό της υποτιθέμενης αλήθειας, αλλά αρνούνται να καταπιούν» κοκ.).

Με τον κανιβαλισμό η έκθεση δεν έχει σχέση παρά συμβολικά εννοείται. Αναδύει μια αθωότητα, σχεδόν αφέλεια, συναισθήματα για την πολιτισμική ετερογένεια που δένεται σε καλλιτεχνική ομάδα, την αίσθηση του περιπλανώμενου καλλιτέχνη που πιστεύει και στην τέχνη και στον θεατή, τον δυνητικό «αποκωδικοποιητή» του αισθητικού γρίφου που εκθέτει. Οι συμμετέχοντες: Δημήτρης Αμελαδιώτης, Μarwa Αrsanios, Εlena Βellantoni, Αντώνης Βολανάκης, Μιχάλης Θεοδοσιάδης, Carolina Ηoehmann, Άννα Λάγιου- Τσουλούφη, Ειρήνη Καραγιαννοπούλου, Χάρης Κοντοσφύρης, Μάνος Κορνελάκης, Τhe Εrasers, Joaquνn Οrtϊzar, Ζωή Παππά, Francisco Ρapas Fritas, Tom Robinson, Ιωάννα Σαχίνη, Soledad Ρinto, Francisca Sanchez.

ΙΝFΟ

Transleat me. 18 καλλιτέχνες με θέμα την αυτοκατανάλωση και τον κανιβαλισμό, Ανεξάρτητος Καλλιτεχνικός Χώρος, Αιόλου 48-50, 4ος & 5ος όροφος, πληροφ. 6938490897, μέχρι 14 Δεκεμβρίου