Επιφυλλίδα

Χρηματιστήρια τιμών και άλλων αξιών
Του Κώστα Λογαρά

Oι κάθε είδους κρίσεις, πολιτικές και οικονομικές καληώρα, αλλά και η κρίση των σχέσεων ή της συνείδησης (χειρότερη αυτή), κι ακόμα οι ποικίλες κατακρίσεις, οι πιο κακόπιστες, θέλουν αντοχές και ψύχραιμη ματιά για να μη σε πάρουν σβάρνα. Η αδιαφορία και η γαϊδουριά σαν αντίδοτο είναι η άλλη λύση, αλλά δεν μιλώ περί αυτής.

Ακόμα και οι ευτυχείς συγκυρίες, οι σημαντικές διακρίσεις, η δημοσιότητα κι ο πλούτος ή τα διάφορα αξιώματα απαιτούν οπωσδήποτε ένα ψυχικό απόθεμα για να τα διαχειριστεί κανείς.

Αυτά σκεφτόμουν παρατηρώντας στην τι-βι την απόγνωση σε πρόσωπα ανθρώπων που κατέρρεαν ξανά και ξανά- όπως οι Δίδυμοι Πύργοι- εξαιτίας της πτώσης στα χρηματιστήρια. Στόματα ανοιχτά, βλέμματα αποσβολωμένα, καρφωμένα στην κορδέλα με τους δείκτες, σώματα παραιτημένα κι αδρανή. (Περισσότερο κι απ΄ την οικονομική τους έκπτωση, έμοιαζε να υφίστανται την «προσωπική» τους πτώχευση).

Από την παλιά τους παντοδυναμία, στην ανασφάλεια και τον τρόμο· κι ύστερα, στην πρώτη ανάκαμψη τιμών, το χρώμα τους ερχότανε ξανά στα πανιασμένα μάγουλα και ξέσπαγαν σε παιδικά χειροκροτήματα. Για να μαραζώσουνε και πάλι στην επόμενη βουτιά του δείκτη. Τότε όμως μέσα στην αβεβαιότητα και την αμήχανη αγωνία τους, δίχως τη ναρκισσιστική τους οίηση, τους έβλεπα να γίνονται περισσότερο ανθρώπινοι. Από αλαζονικοί θεοί, ξαναβρίσκανε θαρρείς τα ανθρώπινά τους μέτρα.

Ναι, το ξέρω ότι τα χρήματα, ο πλούτος κι η ευμάρεια ανοίγουν δρόμους που σε φέρνουν πιο κοντά στους «στόχους» σου, ποιος μπορεί να τ΄ αρνηθεί; Ωστόσο φαίνεται πως δεν αρκεί μονάχα αυτό. Και πρέπει πού και πού, επ΄ αφορμή, να το ξαναθυμόμαστε πως η ποιότητα ζωής εξαρτάται όχι μόνο από τον μπεζαχτά- κι απ΄ αυτόν, βεβαίως, κι απ΄ αυτόν!- αλλά πρωτίστως από μιαν ευρύτερη θεώρηση του βίου, μιαν αντίληψη του κόσμου. Από την οπτική δηλαδή που κάποιος βλέπει τα πράγματα και κρίνει, ερμηνεύει τα μικρά ή τα μεγάλα και κρατάει μια στάση, τη δική του, απέναντί τους- τούτο ΄δω είναι πλούτος.

Χωρίς αυτήν την εσωτερική συγκρότηση, δίχως την προσωπική εστίαση καθορίζεται απολύτως από τις εξωτερικές συνθήκες. Ένα έρμαιο. Είτε είναι σπουδαίες οι συνθήκες και εξαιρετικές, είτε εξαιρετικά δυσοίωνες κι αντίξοες.

Και ενώ στις ευτυχείς συγκυρίες τα πράγματα φαίνονται ήρεμα, όμως σε καταστάσεις κρίσιμες γίνονται ζόρικα και απαιτούν άμεσες λύσεις. Τότε δοκιμάζεται η «οπτική» που λέγαμε, αν είναι στέρεα ή μόνο φούμαρα. (Πόσο δικαιωμένος ή χαμένος βγαίνει τελικά κανείς ακολουθώντας την, μόνο ο ίδιος ξέρει).

Αναλογίζομαι, λοιπόν, ότι εδώ θα έπρεπε να αποβλέπει η επίσημη Εκπαίδευση, στην εμπέδωση μιας πλατιάς και σφαιρικής αντίληψης ζωής για να χτίζει πάνω της κανείς τον δικό του κόσμο. Αντίληψη, που θα τον συντρέχει ώστε να πορεύεται, ισορροπώντας, μέσα από τις οποιεσδήποτε συνθήκες, ομαλές ή αντίξοες. Γιατί αλλιώς, τι άλλο είναι η καλλιέργεια και η μόρφωση του ανθρώπου; Τίποτε, παρά μόνο αυτό.

Κι αφού από τη θεσμοθετημένη Γνώση τέτοιο χαΐρι δεν το βλέπω, γι΄ αυτό και αναθάρρησα τον τελευταίο καιρό- συγχωρήστε τον αιρετικό μου λόγο- ξεθάρρεψα, λέω, με την κρίση στα χρηματιστήρια.

Αν η πτώση τους συνοδευότανε, αντίστοιχα, από τη μείωση της απληστίας και του δίχως μέτρο πλουτισμού με κάθε τίμημα (προσωπικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό), δεν θα ΄χα κανέναν ενδοιασμό να βλέπω τις τρέχουσες τιμές, τις προ πολλού εκφυλισμένες κι απαξιωμένες, να πέφτουνε στο πιο βαθύ τους limit down.

Αν η κατρακύλα τους σηματοδοτούσε την ανάδυση ανθρωπινότερων αξιών, βυθισμένων μέχρι τώρα στην πιο μεγάλη ύφεση, δεν θα ΄χα αντίρρηση να κάνουνε οι δείκτες θεαματικές βουτιές και καταδύσεις κάθετες. Μήπως κι αλλάξει τότε η «οπτική» που λέγαμε, ξανοίξει η ματιά μας η κοντόφθαλμη, κι ανακάμψουνε στ΄ αλήθεια οι Αγορές του Κόσμου.

Ελπίζω, μοναχά, να μη χαθεί η ευκαιρία.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας