Περιοδικά

Άννα Αχμάτοβα, ελληνικής καταγωγής!
, Του Κώστα Ρεσβάνη

«… Είναι παιχνίδι για σας/ να σαγηνέψετε κάθε γήινο!/ και ο άοπλος στίχος σας/ μας σημαδεύει στην καρδιά./ Την πρωινή κοιμισμένη ώρα/ Στις τέσσερις και τέταρτο μάλλον,/ Σας αγάπησα,/ Αχμάτοβα Άννα.» (Από ποίημα της Μαρίνας Τσβετάγιεβα αφιερωμένο στην Αχμάτοβα)

Η γνώση και η κοπιαστική έρευνα του Γιάννη Πατίλη μάς προσφέρουν ένα εξαιρετικό αφιέρωμα του περιοδικού του «Πλανόδιον» στη μεγάλη Ρωσίδα ποιήτρια Άννα Αχμάτοβα (1889- 1966). Τα κείμενα του αφιερώματος συνεισφέρουν ουσιαστικά στη γνώση της μαρτυρικής ζωής της Αχμάτοβα, κυρίως τα χρόνια της σταλινικής και ζντανοφικής κτηνωδίας. Πλήθος στοιχείων στην καλογραμμένη εκτενή εισαγωγή της Ζαν και του Φερνάντ Ριντ και θαυμάσια δουλειά στη μετάφραση και απόδοση στα ελληνικά, από τον Απόστολο Καρούλια και τον Κάρολο Τσίζεκ, τριάντα ποιημάτων της Αχμάτοβα. Ακόμα: Ο Γιάννης Πατίλης και ο σπουδαίος ερευνητής Γιώργος Ζεβελάκης φέρνουν για πρώτη φορά στο φως το οικογενειακό δράμα του αδελφού τής Αχμάτοβα, του Αντρέι Γκορένκο, ο οποίος αυτοκτόνησε με ένεση μορφίνης το 1920 στην Αθήνα: «Μαζί με τον Αντρέι αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει και η γυναίκα του Μαρία, από θλίψη, όπως και ο σύζυγός της, για την πρόσφατη απώλεια από ελονοσία του τετραετούς γιου τους Κυρίλλου. Η Μαρία ωστόσο, η οποία ήταν έγκυος δίχως να το γνωρίζει, επέζησε και την ίδια χρονιά γέννησε ένα αγόρι που πήρε το όνομα του νεκρού πατέρα του». Ερευνώντας το δράμα του Γκορένκο (αυτό ήταν το πραγματικό επίθετο της Αχμάτοβα), οι Πατίλης και Ζεβελάκης ανακαλύπτουν στοιχεία και μαρτυρίες εποχής που τεκμηριώνουν την ελληνική καταγωγή της οικογένειας Γκορένκο: ο προπάππος τους ήταν ο Κρητικός Εμμανουήλιος Γεροσπαθιάς! Εκτός αφιερώματος διαβάστε, προς τέρψιν, μια δικαστική γνωμοδότηση (1929) η οποία δικαιολογεί ως λόγο διαζυγίου τον «υπερβολικό ερωτικό οργασμό» της γυναίκας…

Δ. ΒΟΥΤΥΡΑΣ: Μισός αιώνας συμπληρώνεται από τον θάνατο ενός σημαντικού πεζογράφου, ενός πρωτοπόρου: του Δημοσθένη Βουτυρά (1872-1958). Το πολύ καλό περιοδικό «Ο Φαρφουλάς» (υπεύθυνος έκδοσης Διαμαντής Καράβολας) αφιερώνει το νέο τεύχος του στον παραγκωνισμένο σχετικά Πειραιώτη διηγηματογράφο. Στο αφιέρωμα συμβάλλει με πλήθος στοιχείων, με εργογραφία, κριτικογραφία και χρονολόγιο ο Βάσιας Τσοκόπουλος που έχει ξεκινήσει την έκδοση των Απάντων του Βουτυρά, έναν άθλο στ΄ αλήθεια, αφού ο συγγραφέας του «Λεωνίδα Λαγκά» έχει δημοσιεύσει σε συλλογές, σε εφημερίδες και περιοδικά περίπου πεντακόσια διηγήματα! Ένας από τους λίγους που εκτιμούσαν πολύ το έργο του Βουτυρά ήταν ο Στρατής Τσίρκας που μίλησε τη δεκαετία του ΄50 για τον μοντερνισμό του τιμωμένου. Άλλωστε το 1950, όταν ο Τσίρκας διάβασε την τελευταία συλλογή του Βουτυρά «Αργό Ξημέρωμα» θα του γράψει: «Μεγάλε και αγαπημένε μου Διδάσκαλε, το “Αργό Ξημέρωμα” ήταν μια πολύ δυνατή κι από τις σπάνιες χαρές της ζωής μου εδώ πέρα.

Δεν θέλω να γράψω ευχαριστίες, γιατί εκείνο που ξεχειλά από την καρδιά μου είναι κάτι περισσότερο από ευγνωμοσύνη…». Ο Διαμαντής Καράβολας παρουσιάζει μια άλλη πτυχή από το έργο του Βουτυρά: «Ένα από τα πολλά πεδία της γραφής όπου ο Δημοσθένης Βουτυράς στάθηκε πρωτοπόρος με το έργο του ήταν και αυτό της φανταστικής- επιστημονικής λογοτεχνίας. Και μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι είναι ο πρώτος που εισάγει συστηματικά το είδος της επιστημονικής φαντασίας και της φανταστικής λογοτεχνίας στη χώρα μας, ήδη από τις αρχές του αιώνα- και κυρίως κατά τη δεκαετία του ΄20 και του ΄30- μέσα από μια σειρά διηγήματα και νουβέλες του». Ο «Φαρφουλάς» προσφέρει και ένα καλοτυπωμένο βιβλιαράκι με δύο διηγήματα του Βουτυρά, το ένα γραμμένο την εποχή των πρώτων του προσπαθειών (1902) και το άλλο από την τελευταία φάση του έργου του (1950). ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ. Αφιερωμένο στα ανθρώπινα δικαιώματα είναι το νέο τεύχος της «Ουτοπίας» (Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα) του Ευτύχη Μπιτσάκη. Ενδιαφέρον έχει- συμφωνεί ή διαφωνεί κάποιοςτο άρθρο του Δημήτρη Καλτσώνη «Η ποινικοποίηση της σκέψης στη σύγχρονη αστική δημοκρατία». Εκτός αφιερώματος: ο Ανδρέας Κ. Θεοφίλου, φυσικός και διευθυντής ερευνών στο ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, αναλύει «τα πειράματα του νέου επιταχυντή του CΕRΝ και τις οντολογικές τους προεκτάσεις». Η κατάληξή του: «Το καταπληκτικό πείραμα του CΕRΝ θα δώσει απαντήσεις σε συγκεκριμένα ερωτήματα της φυσικής. Δεν είναι δυνατόν να απαντήσει σε ερωτήματα όπως “η γέννηση του Σύμπαντος” που ανήκουν στη δικαιοδοσία της φιλοσοφίας».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ»: Σεβαστείας 27, Νέα Σμύρνη 171 22. Τ ηλ. 21
0-2284.403.

«Φαρφουλάς»: Ζωοδόχου Πηγής 70, Αθήνα 106 81. Τηλ.
21 0-6458.81
4.

«ΟΥΤΟΠΙΑ»: Μαυρομιχάλη 52, Αθήνα 106 80. Τηλ. 210-3607.7
42.