Φαινόμενα

Η συνταγή της αφέλειας
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Όσο πιο σκληρές είναι οι κοινωνίες του ανταγωνισμού τόσο μεγαλύτερο το σουξέ αντιηρώων με χαρακτηριστικά καρτούν, όπως ο «Λάκης ο γλυκούλης»
Ανέκαθεν ο βλαξ ήταν συμπαθής στις μικρές κοινωνίες. Με τον ίδιο τρόπο που ο καθείς συμπαθεί τα παιδιά ή τον τρελό καλλιτέχνη. Σαν πρότυπα αγνότητας. Γιατί υποτίθεται ότι ουδείς εξ αυτών έχει τον στοιχειώδη νου ή και, απλώς, τη διάθεση που απαιτούν οι απατεωνιές.

Σαν τον «Λάκη τον γλυκούλη», τη σειρά που κάνει θραύση, ιδίως στις παιδικές ηλικίες, με τον Πέτρο Φιλιππίδη να δίνει ρεσιτάλ καρτουνίστικης ερμηνείας σαν «γλυκούλης Λάκης», παριστάνοντας τον αφελή.

Το σουξέ της σειράς είναι ανάλογο με αυτό του «Παραπέντε». Διόλου παράδοξο, αφού οι δύο σειρές έχουν κοινό την καρτουνίστικη υπερβολή και τους ήρωες- χιουμοριστικές καρικατούρες. Αποδεικνύεται η χρυσή τηλεοπτική συνταγή όχι μόνο γιατί γοητεύει τις μικρές ηλικίες που αισθάνονται οικεία την ατμόσφαιρα, αλλά γιατί δημιουργεί και ένα αίσθημα νοσταλγίας για τη «χαμένη παιδική αθωότητα» στους μεγαλύτερους. Χαρακτηριστικό της σειράς που αποτελεί και το μεγαλύτερο προσόν της, αυτή η παιδιάστικη ατμόσφαιρα την οποία διαμορφώνουν τα χοντροκομμένα και κραυγαλέα «υλικά» της. Σαν ένα λούνα παρκ, με τα ψεύτικα, πανέμορφα και χιλιοζωγραφισμένα αλογάκια και τα κακά φαντάσματα στη σήραγγα του τρόμου. Τίποτε δεν είναι αληθινό, είναι όλα κραυγαλέα, κιτς και συναισθηματικά σαν την Ντίσνεϊλαντ.

Ο Λάκης για παράδειγμα (Πέτρος Φιλιππίδης) είναι πάρα, πάρα, πάρα πολύ καλός άνθρωπος, πατέρας και σύζυγος, γλυκερός μέχρι λιγώματος, ενώ η γυναίκα του (Ζέτα Δούκα) είναι πάρα, πάρα, πάρα πολύ κακιά και γλοιώδης μέχρι αηδίας.

Τον απατά ασυστόλως με τον επίσης πάρα, πάρα, πάρα πολύ κακό αδελφό του (Ιωσήφ Μαρινάκης), ο οποίος προσεταιρίστηκε όλη την πατρική περιουσία και πέταξε τον Λάκη στη φτώχεια.

Το στοιχείο που κάνει τον Λάκη αγαπητό στα σχολιαρόπαιδα είναι ότι στην αρχή της ιστορίας βρίσκεται και αυτός στα θρανία. Κουμπούρας μαθητής, δεν κατάφερε να πάρει απολυτήριο. Ο πατέρας του βάζει όρο στη διαθήκη να τελειώσει το σχολείο και μόνο τότε θα μπορέσει να διεκδικήσει την περιουσία που του ανήκει (αχ! οι πατεράδες πάντα φροντίζουν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα).

Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ευφυή σεναριακή κατασκευή που συντίθεται από τα κυριότερα στερεότυπα των δυτικών κοινωνιών, όπως η νοσταλγία για τη «χρυσή εποχή με τα κοντά παντελονάκια», που ο Λάκης τη ζει ως ενήλικας. Η έξυπνη αντιστροφή των ρόλων είναι και η πεμπτουσία μιας τάσης που έχει αναπτυχθεί στις δυτικές κοινωνίες από τον 19ο αιώνα, σύμφωνα με την οποία οι ενήλικες μπορούν να συμπεριφέρονται σαν παιδιά (όπως ο Λάκης), ενώ τα παιδιά-σαν-ενήλικες (όπως οι συμμαθητές του Λάκη). Έτσι η σειρά- συνταγή δεν ξυπνάει στο κοινό της μόνο τη νοσταλγία για μια χαμένη Εδέμ (την παιδική ηλικία) αλλά με το παράδειγμά του ήρωά της το καλεί να επανανακαλύψει εκείνο το χαμένο θάμπος της παιδικότητας.

Πλήθος σεναριακών κενών βέβαια προσπερνιούνται ως αμελητέα μπροστά στο ακατέργαστο, μασίφ χρυσάφι του χαρακτήρα τού Λάκη. Η προδιαγραφών μοντέλου σύζυγος, που έχει κάνει τα παιδιά ως φαίνεται με τον κακό αδελφό τού Λάκη, πώς έδρασε τόσα χρόνια κάτω από τη μύτη του; Τόσο βλαξ είναι ο Λάκης; Ή μήπως ένας πολύ συνηθισμένος τύπος; Ένας ακόμη looser των κοινωνιών του ανταγωνισμού με τον οποίο ταυτίζονται από πιτσιρικάδες έως ενήλικες; Και χάριν αυτών θα κερδίσει όχι απλώς τη «βασιλεία των ουρανών» αλλά και την επίγεια καλοπέραση, αφού το δίκαιο πάντα θριαμβεύει (στα παραμύθια).


Παραδοσιακός αντιήρωαςκαρικατούρα

Ιδανικός Λάκης ο Πέτρος Φιλιππίδης, με τις ακραίες γκριμάτσες, το αγύμναστο παχουλό σώμα (τόσο διαφορετικό από τις προδιαγραφές της εποχής), που θυμίζει κακοσουλουπωμένους εφήβους και το ύφος του αφελούς μέχρι βλακείας κακομοίρη, το οποίο έχει μεγάλη κινηματογραφική παράδοση (από τα μεγαλύτερα σουξέ ο «Φόρεστ Γκαμπ»). Ως εκ τούτου, ο «Λάκης» είναι ένας από τους παραδοσιακούς αντιήρωες- καρικατούρες που με την παιδιάστικη χαζομάρα του εξουδετερώνει τους δεσποτικούς μηχανισμούς της εξουσίας, μια καρτουνίστικη κατασκευή που εκτονώνει για λίγο την πίεση την οποία ασκεί ο σκληρός ανταγωνισμός για το ποιος είναι καλύτερος και δυνατότερος στις μεγάλες λαϊκές μάζες.