Έκοψαν την εικόνα για να την κλέψουν

Κόπηκε στα δύο για να χωρέσει σε βαλίτσα και να φυγαδευτεί από τις Σέρρες στο Λονδίνο. Υποβλήθηκε σε λίφτινγκ- επιζωγραφίστηκε με έντονα χρώματα- για να γίνει ελκυστική στους υποψήφιους αγοραστές. Επιχειρήθηκε να αλλάξει χέρια επί τρεις δεκαετίες, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Και τελικά η αμφιπρόσωπη βυζαντινή εικόνα της «Αποκαθήλωσης» από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών επιστρέφει στην Ελλάδα, απ΄ όπου είχε κλαπεί το 1978.

Και μόνο η περιπέτειά της ίσως να άξιζε το λαϊκό προσκύνημα που στήθηκε χθες στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας, όπου έγινε η υποδοχή της- λίγες μέρες μετά την παράδοσή της από τη Σκότλαντ Γιαρντ στην ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο. Το 1980 γίνεται η πρώτη προσπάθεια πώλησής της και προλαβαίνει να την δει ο βυζαντινολόγος Ρόμπιν Κόρμακ- συνεπιμελείται την τρέχουσα έκθεση «Βyzantium» στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών του Λονδίνου. Η δεύτερη προσπάθεια γίνεται δέκα χρόνια αργότερα και υποψήφιος αγοραστής είναι το Βρετανικό Μουσείο, που συμβουλεύεται τον Κόρμακ και κάνει πίσω. Η τρίτη κρούση γίνεται το 2002 στο Μουσείο Μπενάκη προς 500.000 στερλίνες (μέσω Έλληνα εμπόρου αρχαιοτήτων από το Λονδίνο) ενώ η αξία της εκτιμάται στο διπλάσιο. Αμέσως όμως ο διευθυντής του Άγγελος Δεληβορριάς και η επιμελήτρια Μαρία Βασιλάκη διαπιστώνουν πως η εικόνα είναι κλεμμένη. Οπότε αρχίζει η περιπέτεια της διεκδίκησής της, που έληξε με την απόφαση βρετανικού δικαστηρίου υπέρ της ελληνικής πλευράς.

Ιδιοκτήτης της εικόνας φέρεται Έλληνας που πέθανε πρόσφατα και ασχολούνταν με τον ναυτιλιακό χώρο, ενώ ο γιος του στον οποίο περιήλθε υποστηρίζει πως η εικόνα ανήκε στην οικογένεια προ τριακονταετίας. Όσο για την άλλη πλευρά της εικόνας; «Πιθανόν να απεικόνιζε την Παναγία ή έναν φυλλοβόλο σταυρό», υποστηρίζει ο διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου Δημήτρης Κωνστάντιος, στους χώρους του οποίου θα συντηρηθεί για ενάμιση μήνα και εν συνεχεία θα εκτεθεί. «Δεν ξέρουμε πού βρίσκεται η άλλη όψη. Δεν αποκλείεται να διατίθεται ακόμη προς πώληση».

«Σημαντικό είναι πως έχει αλλάξει πια η νοοτροπία των Βρετανών σχετικά με τον επαναπατρισμό κλεμμένων αρχαιοτήτων», εξηγεί η μορφωτική ακόλουθος της Ελλάδας στο Λονδίνο Βάνα Σολομωνίδου. «Κάτι τέτοιο δεν θα συνέβαινε πριν από μια δεκαετία». Απόδειξη πως μαζί με την εικόνα έφερε και ένα σακουλάκι με μαρμάρινα θραύσματα από την Ακρόπολη, τα οποία είχε αφαιρέσει Βρετανός τουρίστας το 1976 και αποφάσισε να τα επιστρέψει.

ΙΝFΟ

Η βυζαντινή εικόνα εκτιθέται στο Βυζαντινό Μουσείο (Βασ. Σοφίας 22) για 15 ημέρες.