Η επανάσταση Ομπάμα

Μέσα σε μία ημέρα άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο η Αμερική βλέπει τον εαυτό της. Άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο ο κόσμος βλέπει την Αμερική. Μένει να δούμε αν θα αλλάξει- και πώς- ο τρόπος που η Αμερική βλέπει τον υπόλοιπο κόσμο και τη θέση της σε αυτόν. Μένει να δούμε πώς θα αλλάξει- αν αλλάξει- ο Ομπάμα την ίδια την Αμερική.

Ξέρουμε βέβαια πως ο Ομπάμα εξελέγη πρόεδρος των ΗΠΑ για να υπερασπίσει καλύτερα τα συμφέροντα της χώρας του στον κόσμο, όχι για να τα προδώσει. Και ξέρουμε πως τα συμφέροντα αυτά συχνά δεν συμπίπτουν με τα δικά μας. Μπορούμε να ελπίζουμε σε μια Αμερική που έμαθε το μάθημά της, που θα αναζητά τον διάλογο και τον συμβιβασμό πριν δοκιμάσει την επιβολή διά της βίας και που διδάχθηκε πως η οικονομική και στρατιωτική ισχύς της (απομειωμένη, άλλωστε, ήδη) πρέπει να υπαχθεί σε κάποιας μορφής κανόνες, σε κάποιο τύπο, δημοκρατικής ελπίζουμε, οικουμενικής διακυβέρνησης;

Ξέρουμε επίσης πως η χώρα που ψήφισε Ομπάμα παραμένει αγκυροβολημένη δεξιά. Μόνο 22% των πολιτών της αυτοχαρακτηρίζεται «λίμπεραλ» («προοδευτικοί», «αριστεροί» θα λέγαμε στην Ευρώπη), όπως έδειξε μια προεκλογική δημοσκόπηση. Και ο νέος πρόεδρος μπορεί να δοκιμάσει να αλλάξει σε βάθος χρόνου τον ελάχιστο κοινό ιδεολογικό παρονομαστή της χώρας του, αλλά αποκλείεται να τον βιάσει, να κυβερνήσει «αριστερότερα» από ό,τι οι πολίτες της χώρας του μπορούν να παρακολουθήσουν. Αν όμως η κρίση καθιστά αναπόφευκτη μια κίνηση από την Αμερική των αβυσσαλέων ανισοτήτων, που φανατικά καλλιεργήθηκαν τα τελευταία τριάντα χρόνια, προς μια Αμερική όπου η απόσταση που χωρίζει τους πλουσιότερους λίγους από τους φτωχότερους πολλούς θα

Ακόμη και αν αποδεικνυόταν πως το όραμα που αναστάτωσε τη ζωή τόσων ανθρώπων, που έκανε τόσους να πιστέψουν και έβαλε σε κίνηση τόσα αποθέματα ανθρώπινης αυταπάρνησης, ακόμη και αν αποδεικνυόταν πως όλο αυτό ήταν μια αυταπάτη, μια χίμαιρα, ένα ψέμα, ακόμη κι έτσι, το γεγονός θα ήταν αληθινά ιστορικό. Σχεδόν επαναστατικό

είναι δραστικά μικρότερη, όπως στα χρόνια μετά το νιου ντιλ, θα μπορούσε αυτό να γίνει το νέο διεθνές παράδειγμα; Το νέο, οικουμενικό πολιτικό «credo»;

Μα, όσα caveat, όσες επιφυλάξεις κι αν της καρφιτσώσεις, με όσους φόβους διάψευσης κι αν τη στολίσεις, η αμερικανική εκλογική νύχτα απελευθερώνει ένα τόσο πληθωρικό αίσθημα χαράς, απέναντι στο οποίο ακόμη και ο κυνικότερος των κυνικών της Δεξιάς ή ο πιο ξινός των ξινών αριστερών δυσκολεύεται να κάνει τον εαυτό του αδιάβροχο. Και δυσκολεύεται να αντισταθεί στην αίσθηση πως γίναμε μάρτυρες μιας από εκείνες τις στιγμές όπου η Ιστορία δεν αλλάζει απλώς σελίδα, αφήνει το παλιό βιβλίο στην άκρη και πιάνει ένα καινούργιο από την αρχή.

Όχι μόνο και όχι τόσο επειδή ο Λευκός Οίκος θα φιλοξενεί από τον Ιανουάριο την οικογένεια του γιου ενός μετανάστη από την Κένυα και της δισεγγονής αλυσοδεμένων δούλων, που γεννήθηκε στο πάμφτωχο γκέτο του Νότιου Σικάγου. Αλλά, κυρίως, επειδή η καμπάνια Ομπάμα απέδειξε ότι είναι ακόμη δυνατόν οι άνθρωποι σε μια ώριμη, κυνική δημοκρατία της Δύσης να ξεσηκωθούν, να κινητοποιηθούν, να παθιαστούν, να πιστέψουν. Είχαμε πεισθεί πως στις κοινωνίες μας, το «ο καθένας για πάρτη του» είναι το οριστικό ηθικό και ιδεολογικό σύνορο. Πως είναι πια αδύνατον να κάνεις εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη μικρή, ιδιωτική ζωή τους και να ενωθούν στον δημόσιο χώρο. Πως δεν θα ξαναδούμε ποτέ πια εκατομμύρια ανθρώπους να αφιερώνουν επί μήνες, κάθε μέρα, όλο τους τον χρόνο και τον ενθουσιασμό σε έναν εθελοντικό πολιτικό ακτιβισμό δίχως καμιά απολύτως προσδοκία αντιπαροχής. Πως δεν θα ξαναδούμε ποτέ πια μεγάλα πλήθη να ξεσηκώνονται και να συμμετέχουν σε ένα πολιτικό δράμα, όχι ως θεατές ενός υπερθεάματος αλλά με την πεποίθηση πως ζουν τη μεγάλη στιγμή της προσωπικής τους ζωής.

Το είδαμε. Συνέβη στην Αμερική. Το πέτυχε η καμπάνια Ομπάμα. Και ακόμη και αν αποδεικνυόταν πως το όραμα που αναστάτωσε τη ζωή τόσων ανθρώπων, που έκανε τόσους να πιστέψουν και έβαλε σε κίνηση τόσα αποθέματα ανθρώπινης αυταπάρνησης, ακόμη και αν αποδεικνυόταν πως όλο αυτό ήταν μια αυταπάτη, μια χίμαιρα, ένα ψέμα, ακόμη κι έτσι, το γεγονός θα ήταν αληθινά ιστορικό. Σχεδόν επαναστατικό.