Δίσεκτο 2009 για δανειολήπτες

Σε ακόμη πιο «αλμυρά» επιτόκια για τους δανειολήπτες θα οδηγήσει το σχέδιο ενίσχυσης της ρευστότητας των τραπεζών, παρ΄ ότι ο σκοπός του είναι το ακριβώς αντίθετο, δηλαδή να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών με ευνοϊκούς όρους.

Χαρακτηριστικά, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλος εκτιμά ότι το κόστος για τις τράπεζες από την ένταξή τους στο σχέδιο ενίσχυσης της ρευστότητάς τους από το Δημόσιο είναι υψηλό. Αντικειμενικά, όπως υποστηρίζει, οι όροι του σχεδίου που προβλέπουν σταθερή απόδοση στο Δημόσιο 10% επί του εισφερομένου από αυτό κεφαλαίου σε μια τράπεζα, σε συνδυασμό με την προμήθεια, είναι ακριβοί. «Αυτό το κόστος το αλμυρό, θα μετακυλιθεί στους πελάτες», εκτιμά, μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο κ. Προβόπουλος. Κάτι που ουσιαστικά μεταφράζεται σε νέα άνοδο των επιτοκίων.

Όμως, ο ίδιος πιστεύει ότι οι τράπεζες δεν έχουν εναλλακτική λύση, γιατί «διαφορετικά θα πάθαιναν ασφυξία».

Πράγματι, οι πληροφορίες από τραπεζικές πηγές αναφέρουν ότι οι τράπεζες αντιμετωπίζουν όλο και μεγαλύτερες δυσκολίες στη εξασφάλιση ρευστότητας. Αυτές τις δυσκολίες άλλωστε καταδεικνύει η τακτική τους να αυξάνουν τα επιτόκια στις νέες δανειακές συμβάσεις, αλλά και σε όσες παλαιές μπορούν, κάτι που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τελευταίως εκ μέρους των θιγομένων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Ο δανεισμός από την ΕΚΤ
Οι στρόφιγγες του διατραπεζικού δανεισμού έχουν κλείσει, εξηγεί υψηλόβαθμο τραπεζικό στέλεχος. Οι τράπεζες δεν εμπιστεύονται η μία την άλλη.

Μέχρι στιγμής, συνεχίζει η ίδια πηγή, το πρόβλημα της έλλειψης ρευστότητας αντιμετωπίζεται με προσφυγή στον δανεισμό από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η τελευταία, ως γνωστόν, έχει ανοίξει τις κάνουλες της ρευστότητας χωρίς περιορισμό. Οι ελληνικές τράπεζες, χωρίς να το διαφημίζουν, έχουν επωφεληθεί δεόντως, ακριβώς όπως έχουν κάνει και οι τράπεζες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Όμως, ενώ ο δανεισμός από την ΕΚΤ δεν έχει όρια, έχει όρους. Συγκεκριμένα, οι τράπεζες πρέπει να διαθέτουν ως ενέχυρα αξιόπιστους τίτλους, όπως π.χ. ομόλογα κρατών η μεγάλων εταιρειών. Οι τίτλοι αυτοί, όμως, είναι περιορισμένοι.

Βοήθεια 12 δισ. ευρώ
Στο σημείο αυτό εμφανίζεται το Δημόσιο, προσφέροντας με το σχέδιό του τη δική του ένεση ρευστότητας στις τράπεζες και αποδεχόμενο ως ενέχυρα ακόμη και αδιαβάθμητα στεγαστικά δάνεια.

Ακριβό ή όχι, με επαρκείς εγγυήσεις ή χωρίς, όπως καταγγέλλει το ΠΑΣΟΚ, το σχέδιο ενίσχυσης της ρευστότητας είναι η σανίδα σωτηρίας για τις τράπεζες, αλλά και απαραίτητη για την οικονομία, για να λειτουργήσουν οι αγορές. Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν συμφωνήσει λίγο έως πολύ σε ανάλογα σχέδια. Συνολικά εκτιμάται ότι η βοήθεια που θα δοθεί στις ευρωπαϊκές

Είπε…

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΑΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ:

« Α ργά ή γρήγορα όλες οι τράπεζες θα συμμετάσχουν » στο κυβερνητικό σχέδιο

τράπεζες θα φτάσει τα 2 τρισ. ευρώ. Το ελληνικό σχέδιο των 28 δισ. ευρώ αντιστοιχεί περίπου στο 1,5% του ευρωπαϊκού, όπως είναι και η αναλογία του ελληνικού ΑΕΠ προς το ευρωπαϊκό.

Όλοι θα πάρουν
Ο κ. Προβόπουλος, απαντώντας σε σχετική ερώτησή μας, εκτίμησε ότι «αργά ή γρήγορα όλοι θα συμμετάσχουν» στο σχέδιο αυτό της κυβέρνησης, το οποίο διαμορφώθηκε άλλωστε σε στενή συνεργασία με τον ίδιο και το επιτελείο της Τραπέζης της Ελλάδος.

Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας, που ανέλαβε τα ηνία της στην πιο δύσκολη στιγμή, γνωρίζει καλά τον ιδιωτικό τραπεζικό χώρο από την προηγούμενη θητεία του, εξ ού και η εκτίμησή του αυτή έχει αξία. Ο ίδιος άλλωστε προτού αναλάβει τα καθήκοντά του, είχε διαβλέψει την καταιγίδα που ερχόταν, όταν άλλοι πίστευαν ότι ήταν υπερβολικός. Τώρα, παίρνει τα μέτρα του για να μην ξεφύγει η κατάσταση εκτός ελέγχου. Με πρόσφατη επιστολή του στις τράπεζες, τους ζήτησε να μην επιτρέψουν να πέσει ο δείκτης της κεφαλαιακής τους επάρκειας κάτω από 8% έως το τέλος του 2009. Αν και οι περισσότερες βρίσκονται τώρα σ΄ αυτήν την περιοχή, είναι πιθανό να βρεθούν πολύ χαμηλότερα στο προσεχές μέλλον, λόγω της απαξίωσης που υφίστανται τα περιουσιακά στοιχεία που εγγράφουν στο ενεργητικό τους. Έτσι, ουσιαστικά οι τράπεζες καλούνται να προσφύγουν στη συμμετοχή του κράτους στο μετοχικό τους κεφάλαιο, η οποία προβλέπεται στο κυβερνητικό σχέδιο, έτσι ώστε να ενισχύσουν την κεφαλαιακή τους βάση.

Το παρασκήνιο
«Δεν έχουμε ανάγκη κεφαλαίων», υποστήριζε εκπρόσωπος μεγάλης τράπεζας, από εκείνες που άφησαν να εννοηθεί ότι δεν θα συμμετάσχουν στο σχέδιο, επειδή το θεωρούν υπερβολικά ακριβό και υπερβολικά δεσμευτικό, εξαιτίας του επιτρόπου που τοποθετεί στα διοικητικά τους συμβούλια. «Το μόνο που χρειαζόμαστε είναι ρευστότητα. Αλλά και να μην τη βρούμε αυτήν την επιπλέον ρευστότητα, απλώς θα κλείσουμε την κάνουλα και θα αναπτυσσόμαστε με χαμηλότερους ρυθμούς, αντί 20% με 5-10%. Αυτό, βεβαίως, θα πονέσει την οικονομία». Την περασμένη εβδομάδα το παρασκήνιο γύρω από το σχέδιο των τραπεζών έδωσε και πήρε. Οι τράπεζες απειλούσαν ότι δεν θα συμμετάσχουν, ο υπουργός Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης απειλούσε κι αυτός ότι αν θέλει το Δημόσιο, έχει τρόπο να τις κάνει να συμμετάσχουν, αλλά τελικά αυτό που έκανε ήταν να αλλάξει και πάλι το νομοσχέδιο, προσαρμόζοντάς το περισσότερο στις απαιτήσεις των τραπεζών, ώστε να τις οδηγήσει στην αξιοποίηση του σχεδίου, δηλαδή των χρημάτων των Ελλήνων φορολογουμένων.

Πολλοί από τον τραπεζικό χώρο έλεγαν ότι οι τραπεζίτες αντιδρούσαν γιατί «έβαζε χέρι» στις αμοιβές και στα μπόνους, που όπως αποκαλύφθηκε είναι ιδιαιτέρως πλουσιοπάροχα. Άλλοι προσέθεταν ότι οι τράπεζες δεν ήθελαν άνθρωπο του Δημοσίου στο διοικητικό τους συμβούλιο για να μην αποκαλυφθούν «οι σκελετοί που κρύ βουν στις ντουλάπες τους».

Με τις αλλαγές που έγιναν, όσοι επιλέξουν την απλή ενίσχυση μέσω των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου, 8 δισ. ευρώ, δεν θα έχουν κανέναν τέτοιου είδους έλεγχο. Οι άλλοι που θα επιλέξουν τις εγγυήσεις των δανείων τους και την κεφαλαιακή τους ενίσχυση θα τον υποστούν.

Σε κάθε περίπτωση, το πιθανότερο είναι ότι θα δικαιωθεί η εκτίμηση του κ. Προβόπουλου ότι όλοι τελικώς θα συμμετάσχουν. Το ζήτημα τώρα είναι, όπως λένε στους τραπεζικούς κύκλους, ποιος θα κάνει την αρχή. Κανένας δεν θέλει να είναι ο πρώτος για να μην εμφανιστεί ως ο αδύναμος κρίκος.

Ρωτήσαμε τον κ. Προβόπουλο αν εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι οι τράπεζες είναι ασφαλείς και οι καταθέτες δεν έχουν λόγο να ανησυχούν για τα χρήματά τους και φυσικά η απάντησή του ήταν καταφατική, καθώς επιβεβαιώνεται ότι οι ελληνικές τράπεζες δεν έχουν εκτεθεί σε ανησυχητικό βαθμό στα λεγόμενα τοξικά ομόλογα.

Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ίδιες οι τράπεζες μπορούν να κοιμούνται ήσυχες. Στη επιστολή του ο κ. Προβόπουλος τούς επεσήμαινε μεταξύ άλλων ότι η κρίση επιβάλει να αξιολογήσουν τους πιστωτικούς κινδύνους σε νέα βάση. Η επιβράδυνση, για παράδειγμα, της οικονομικής δραστηριότητας, οδηγεί σε άνοδο των επισφαλειών και άρα των πιστωτικών κινδύνων. Επίσης, ειδική αναφορά έκανε στην επιδείνωση του μακροοικονομικού και χρηματοπιστωτικού κλίματος στις αναδυόμενες χώρες, όπου δραστηριοποιούνται.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι για τις ελληνικές τράπεζες «τοξικά είναι τα Βαλκάνια». Ο κ. Προβόπουλος ζήτησε από τις τράπεζες να μην επεκτείνουν τις πιστώσεις τους στις αναδυόμενες χώρες με ρυθμούς υψηλότερους από τις καταθέσεις και τις λοιπές πηγές άντλησης κεφαλαίων εκεί, κι αυτό λέει πολλά.

Προς εξαγορές μικρών τραπεζών
Η κρίση έδωσε λαβή και σε σενάρια για εξαγορές και συγχωνεύσεις τραπεζών, καθώς μάλιστα η κεφαλαιοποίησή τους υποχωρούσε σημαντικά πριν από μερικές ημέρες.

Ο ίδιος ο κ. Προβόπουλος εμφανίζεται θετικός σε μια προοπτική συνεργασιών μικρών τραπεζών που εμφανίζονται σήμερα εξαιρετικά αδύναμες. «Είναι σκόπιμο να αναπτύξουν συνεργασίας για να ενισχυθούν κεφαλαιακά και να αντιμετωπίσουν τους δύσκολους καιρούς που έρχονται», είπε απαντώντας σε ερώτησή μας.

Η αρχή έγινε ήδη με την Πειραιώς και την Ρroton, ενώ εκκρεμεί συνέχεια, με τη Μarfin να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο. Όπως παρατηρούν τραπεζικοί κύκλοι, αν οι τράπεζες αποδυναμωθούν πολύ θα είναι εύκολοι στόχοι- και όχι μόνο οι μικρές. Μ΄ αυτήν την έννοια, η συμμετοχή του κράτους στο κεφάλαιό τους παίζει κι έναν ρόλο αμυντικής ασπίδας σε πιθανές απόπειρες επιθετικών εξαγορών. Ταυτόχρονα, όμως, το κράτος καθίσταται καθοριστικός παράγοντες στη διαμόρφωση του μελλοντικού τραπεζικού τοπίου. Κάτι που δεν ενθουσιάζει ορισμένους.