«Αδύνατο να καταγράψω τη στιγμή…»

Μπορεί κανείς να σκεφθεί δεκάδες κείμενα και έργα που βρίσκονται σε διάλογο με την Εκπνοή. Η γυμνή αγωνία όμως της καταγραφής της στιγμής του θανάτου φέρνει στον νου ίσως λιγότερο λογοτεχνία και περισσότερο μια αναζήτηση εικαστική. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, το πρόσφατο έργο της Γαλλίδας εικαστικού Σοφί Καλ (Sophie Calle Ρas pu saisir la mort), που παρουσιάστηκε στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2007. Λίγες ημέρες αφού έλαβε την παραγγελία να εκπροσωπήσει τη Γαλλία στην Μπιενάλε, η Καλ, πασίγνωστη για έργα όπου εκθέτει λεπτομέρειες της προσωπικής της ζωής, έμαθε ότι η μητέρα της ήταν ετοιμοθάνατη. Αποφάσισε να μείνει μαζί της, να είναι κοντά την τελευταία στιγμή και να την καταγράψει. Εγκατέστησε λοιπόν μια κάμερα στο δωμάτιο και για μέρες μόνη της έγνοια ήταν να αλλάζει κασέτες, ώστε να καταφέρει να «πιάσει τη στιγμή». Το αποτέλεσμα είναι ένα ταινιάκι 13 λεπτών (αποσπάσματα στο youtube), όπου βλέπεις ξαπλωμένη μια γυναίκα που δεν ξέρεις αν ζει ή αν πέθανε· προς το τέλος βλέπεις τη νοσοκόμα να ελέγχει τους παλμούς και την αναπνοή, να αφουγκράζεται τα χείλη. Ο θάνατος έχει επέλθει, αλλά δεν ξέρεις πότε· ίσως και όλη η ταινία να είναι ένα ψέμα, μια πρόβα ή ένοχη αναπαράσταση, καθώς η κάμερα δεν είχε δουλέψει τη συγκεκριμένη στιγμή. Ένα κείμενο στην είσοδο της έκθεσης περιγράφει της τελευταίες ημέρες της μαμάς Καλ, και τελειώνει: «Τελευταία εκπνοή ανάμεσα 15:02-15:13. Δεν μπόρεσα να συλλάβω τον θάνατο/ Αδύνατο να καταγράψω τη στιγμή του θανάτου».