[ Πρόσωπα ] Πρωθυπουργός αποτυχημένου κράτους

Στο τιμόνι μιας χώρας βυθισμένης στην κρίση ίσως περισσότερο από κάθε άλλη, ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Ισλανδίας Γκέιρ Χάαρντε διατηρεί το χαμόγελο προσπαθώντας να καθησυχάσει τους πολίτες.

Πριν από λίγες εβδομάδες, η Ισλανδία ήταν μία από τις πιο ευημερούσες χώρες στον κόσμο. Όμως μετά τη χρεοκοπία των τριών μεγαλύτερων τραπεζών της, το χρηματιστήριο βυθίστηκε την περασμένη εβδομάδα τουλάχιστον 76%. Πολλοί ξένοι καταθέτες που επωφελούνταν από τα υψηλά ισλανδικά επιτόκια έχασαν τα χρήματά τους και εκνευρίστηκαν από την ψυχραιμία του Χάαρντε. «Είναι πάντα ήρεμος, γαλήνιος», λέει γι΄ αυτόν η Σβάνμποργκ Σιγκμαρσντότιρ, πολιτική συντάκτρια της εφημερίδας «Φρεταμπλάντιντ». «Το χιούμορ του είναι πάντα πολύ λεπτό. Δεν αντιδρά συναισθηματικά».

Σ΄ αυτούς τους δύσκολους καιρούς, αυτά τα χαρακτηριστικά του συντηρητικού πρωθυπουργού καθησυχάζουν τους έτσι κι αλλιώς φλεγματικούς Ισλανδούς. Όμως η δημοτικότητά του έχει πέσει κατακόρυφα: Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση, τον Σεπτέμβριο, 22% των Ισλανδών ήταν ικανοποιημένοι μαζί του πριν ακόμη ξεσπάσει η κυρίως κρίση, σε σύγκριση με 69,9% ένα χρόνο νωρίτερα. Από την άλλη, ουδείς έχει ζητήσει την παραίτησή του. Η κρίση δεν έχει κάνει δημοφιλέστερα τα άλλα κόμματα- άλλωστε οι σοσιαλδημοκράτες συμμετέχουν στην κυβέρνηση. «Σε περίοδο κρίσης, δεν είναι αφύσικο οι άνθρωποι να συσπειρώνονται γύρω από τον ηγέτη τους», εξηγεί η Σιγκμαρσντότιρ. «Στο χάος, δεν θέλεις να προσθέσεις το χάος». Ηλικίας 57 ετών και πατέρας πέντε παιδιών, ο Γκέιρ Χάαρντε έχει διπλώματα από τρία αμερικανικά πανεπιστήμια. Εργάσθηκε μερικά χρόνια ως οικονομολόγος στην κεντρική τράπεζα της Ισλανδίας και μετά ηγήθηκε για επτά χρόνια του υπουργείου Οικονομικών και ένα του Εξωτερικών πριν γίνει πρωθυπουργός τον Ιούνιο του 2006. Με τη διαδρομή αυτή θα μπορούσε να είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη στιγμή, όμως τον κατηγορούν ότι δεν αντελήφθη εγκαίρως το μέγεθος της κρίσης. Από την άλλη, πιστώνεται ότι χειρίστηκε καλά τη διένεξη με τη Βρετανία, όταν η βρετανική κυβέρνηση πάγωσε τα ισλανδικά περιουσιακά στοιχεία στη Βρετανία μετά την κατάρρευση των τριών ισλανδικών τραπεζών, καθώς αποδείχθηκε ότι περισσότεροι από 120 βρετανικοί δήμοι, αλλά και πανεπιστήμια, νοσοκομεία, φιλανθρωπικές οργανώσεις, ακόμη και η βρετανική αστυνομία, είχαν καταθέσεις στις ισλανδικές τράπεζες.

«Οπλισμένοι με την αισιοδοξία, το θάρρος και την αλληλεγγύη που αρμόζουν στην Ισλανδία, θα πλεύσουμε μέσα στη θύελλα», δήλωσε ο Χάαρντε από την τηλεόραση. Η «Ντέιλι Τέλεγκραφ» έγραψε πως ο Χάαρντε «έχει την ταπεινή εμφάνιση ενός Τζον Μέιτζορ και τη ρητορική δεινότητα ενός Ουίνστον Τσώρτσιλ». Είναι επίσης πεπεισμένος ευρωσκεπτικιστής: κρίση ή όχι, είναι γι΄ αυτόν εκτός συζήτησης να φέρει την Ισλανδία των 313.000 κατοίκων πιο κοντά στην Ε.Ε. «Βλέπω πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση φέρεται στις μικρές χώρες. Μερικές είναι περιθωριοποιημένες», εξήγησε την περασμένη εβδομάδα. «Φοβάμαι ότι, καθώς θα είμαστε οι πιο μικροί από τους μικρούς, το ίδιο θα συμβεί και σ΄ εμάς».